Niềm tin thị trường: 'Phép thử' của kinh doanh trực tuyến

Thương mại điện tử là hạ tầng của nền kinh tế

Thương mại điện tử đang bước vào giai đoạn phát triển mới, dần trở thành hạ tầng quan trọng của nền kinh tế số. Tốc độ tăng trưởng nhanh, quy mô thị trường ngày càng mở rộng và mức độ tham gia của doanh nghiệp, người dân tăng mạnh đang tạo ra “động lực kép” cho thương mại trong nước và xuất khẩu. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển đó, niềm tin thị trường lại nổi lên như một “nút thắt” lớn, quyết định khả năng đi xa của lĩnh vực này.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Hoàng Ninh - Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) nhấn mạnh, thương mại điện tử Việt Nam đang duy trì mức tăng trưởng cao. Năm 2025, lĩnh vực này tăng khoảng 25% so với năm trước; doanh thu bán lẻ trực tuyến chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng cả nước, với quy mô ước đạt 31 tỷ USD. Thương mại điện tử hiện chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế số, đồng thời góp phần giải quyết bài toán lưu thông hàng hóa, mở rộng kênh phân phối cho doanh nghiệp trong nước và hỗ trợ xuất khẩu ra thị trường quốc tế.

Ông Hoàng Ninh nhận định, thương mại điện tử không chỉ là kênh bán hàng mà đang dần trở thành một hệ thống hạ tầng của nền kinh tế.

“Thống kê năm 2025 cho thấy cứ 10 hàng hóa bán ra thì có một sản phẩm được giao dịch trên nền tảng trực tuyến, con số này được dự báo sẽ tăng mạnh trong những năm tới, có thể đạt mức 50% tổng lượng hàng hóa lưu thông”, ông Hoàng Ninh chỉ rõ.

Ông Hoàng Ninh - Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số. Ảnh: Minh Trang

Sự trưởng thành của thương mại điện tử cũng thể hiện qua mức độ tham gia của doanh nghiệp và người dân. Từ các tập đoàn lớn đến doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã, hộ kinh doanh đều đang tận dụng nền tảng số để tiếp cận khách hàng. Nhiều chương trình hỗ trợ chuyển đổi số, đào tạo kỹ năng bán hàng trực tuyến, kết nối logistics, thanh toán điện tử đã được triển khai rộng khắp, tạo điều kiện cho các chủ thể tham gia thị trường.

Thực tế tại địa phương cho thấy, thương mại điện tử đang mở ra cơ hội mới cho khu vực kinh tế hợp tác. Anh A Tủa, thành viên Hợp tác xã kiên cường Phiêng Khoài (tỉnh Sơn La) cho biết, việc tham gia các sàn thương mại điện tử giúp sản phẩm tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng, giảm phụ thuộc vào thương lái. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất là xây dựng uy tín sản phẩm và thương hiệu.

“Người tiêu dùng chỉ mua khi họ tin. Nếu chỉ một lần chất lượng không đảm bảo hoặc thông tin không minh bạch, họ sẽ rời bỏ ngay”, anh A Tủa chia sẻ.

Tương tự, chị Vũ Thị Thắm - Giám đốc Hợp tác xã chế biến thực phẩm Gia Phú cho rằng, thương mại điện tử giúp mở rộng thị trường, nhưng chi phí logistics, tiêu chuẩn hóa sản phẩm và khả năng cạnh tranh về giá vẫn là rào cản. Quan trọng hơn, vấn đề hàng giả, hàng nhái, quảng cáo sai sự thật trên môi trường mạng khiến nhiều đơn vị làm ăn bài bản bị ảnh hưởng uy tín. Chúng tôi đầu tư rất nhiều cho chất lượng, nhưng nếu thị trường thiếu niềm tin thì người mua khó phân biệt thật - giả.

Trụ cột quyết định sự bền vững của thương mại điện tử

Theo ông Hoàng Ninh, niềm tin thị trường giữ vai trò quyết định trong hoạt động thương mại điện tử. Khi người tiêu dùng chưa tin tưởng vào chất lượng sản phẩm, thông tin người bán và cơ chế bảo vệ quyền lợi, sự phát triển của thị trường sẽ gặp giới hạn. Chính vì vậy, cùng với sự hoàn thiện khung pháp lý mới về thương mại điện tử, các cơ quan quản lý đang xây dựng hệ thống quy định và công cụ nhằm kiểm soát tốt hơn hoạt động trên môi trường số.

Một trong những định hướng trọng tâm là xây dựng cơ sở dữ liệu thương mại điện tử thống nhất, kết nối thông tin giữa các địa phương, cơ quan quản lý, nền tảng bán hàng và hệ thống thuế, hải quan. Khi dữ liệu được đồng bộ, việc truy xuất nguồn gốc, định danh người bán, kiểm soát hoạt động livestream bán hàng và phát hiện hành vi vi phạm sẽ hiệu quả hơn. Đây được xem là giải pháp căn bản để hạn chế hàng giả, hàng nhái và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường mạng.

Niềm tin thị trường giữ vai trò quyết định trong hoạt động thương mại điện tử. Ảnh minh họa

Cùng với đó, sự đồng hành của địa phương được xác định là yếu tố quyết định hiệu quả các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp. Theo ông Hoàng Ninh, khi có sự tham gia của chính quyền, doanh nghiệp và hộ kinh doanh tại chỗ, thương mại điện tử mới có thể phát triển thực chất. Các mô hình chuyển đổi số chợ truyền thống, liên kết vùng, đào tạo kỹ năng kinh doanh trực tuyến đã bước đầu mang lại hiệu quả, nhưng cần tiếp tục được mở rộng.

Bài toán thu hẹp khoảng cách giữa đô thị và nông thôn cũng được đặt ra. Tốc độ phát triển thương mại điện tử hiện vẫn tập trung tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng,.... trong khi đó, khu vực miền núi, biên giới, nông thôn còn nhiều hạn chế về hạ tầng, logistics, kỹ năng số. Các chương trình phát triển thương mại điện tử giai đoạn mới đang hướng tới việc thúc đẩy đào tạo, tăng cường liên kết vùng, phối hợp với các sàn thương mại điện tử và đơn vị logistics để đưa sản phẩm địa phương lên nền tảng số, qua đó mở rộng thị trường.

Từ góc nhìn doanh nghiệp và hợp tác xã, niềm tin thị trường không chỉ là câu chuyện pháp lý mà còn là trách nhiệm của chính các chủ thể kinh doanh. Chị Vũ Thị Thắm cho rằng, để xây dựng uy tín lâu dài, cần minh bạch thông tin sản phẩm, truy xuất nguồn gốc rõ ràng và cam kết chất lượng. Người tiêu dùng ngày càng thông minh. Họ không chỉ mua sản phẩm mà còn mua sự tin tưởng.

Ở chiều ngược lại, người tiêu dùng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo lập môi trường thương mại điện tử lành mạnh. Việc lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, phản hồi trung thực, tẩy chay hàng giả và hành vi gian lận sẽ góp phần hình thành chuẩn mực thị trường.

Theo ông Hoàng Ninh, thương mại điện tử đã qua giai đoạn phát triển “nóng” và bước sang giai đoạn yêu cầu tính bền vững. Doanh nghiệp, người bán cần tuân thủ quy định, kinh doanh minh bạch, chuyên nghiệp và đảm bảo giá trị thật của sản phẩm. Sự phát triển bền vững của thương mại điện tử phải dựa trên ba trụ cột: cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Khi ba yếu tố này cùng đồng hành, thị trường mới có thể vận hành hiệu quả.

Minh Trang