Niềm tin và khát vọng vươn xa

Thành phố Hồ Chí Minh ngày nay đã trở thành một đô thị hiện đại, năng động, đầy sức sống. Ảnh: Internet

Gạch nối giữa quá khứ và tương lai

Năm 2011, khoảnh khắc hầm vượt sông Sài Gòn hợp long đã trở thành dấu mốc đặc biệt trong ký ức đô thị, đánh dấu sự thay đổi sâu sắc trong tư duy phát triển của thành phố Hồ Chí Minh.

BTV, MC Vũ Mạnh Cường, người trực tiếp dẫn dắt cầu truyền hình tại cửa hầm Thủ Thiêm năm ấy chia sẻ: “Đây không chỉ là một công trình vượt sông hàng đầu Đông Nam Á, mà còn là sự nối liền của hy vọng. Hầm Thủ Thiêm phá vỡ thế độc đạo của những cây cầu cũ, mở toang cánh cửa về phía Đông thành phố. Đó là giây phút tôi nhận ra: Một kỷ nguyên đô thị hiện đại đã thực sự bắt đầu”.

Từ cánh cửa ấy, không gian phát triển của thành phố Hồ Chí Minh không còn bó hẹp trong lõi trung tâm lịch sử. Bán đảo Thủ Thiêm hôm nay đang dần định hình vai trò trung tâm tài chính - dịch vụ, hướng tới đại bản doanh của Trung tâm Tài chính Quốc tế, biểu tượng cho khát vọng hội nhập sâu rộng của thành phố trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Ông Huỳnh Vinh, Giám đốc một công ty về y khoa, nhận định, với sự hình thành của hầm Thủ Thiêm, thành phố không chỉ mở rộng về địa lý, mà còn mở rộng cách nghĩ: Vươn dài ra hướng biển Cần Giờ - Vũng Tàu, kết nối với đô thị khoa học công nghệ Bình Dương, tạo nên một cấu trúc phát triển đa trung tâm, năng động và bền vững hơn.

Hầm vượt sông Sài Gòn. Ảnh: visithcmc.vn

Biến mặc cảm về môi trường thành niềm tự hào không gian sống

Năm 2011 không chỉ ghi dấu mốc hợp long hầm vượt sông Sài Gòn, khởi đầu cho sự mở hướng phát triển thành phố sang bán đảo Thủ Thiêm, và xa hơn là một đô thị hướng biển, mà còn là thời điểm dự án cải tạo kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, cùng với đó là trục Đại lộ Võ Văn Kiệt được hoàn thành.

Với những người đã sống qua những năm tháng đô thị còn ngổn ngang, ký ức về kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè hay trục Võ Văn Kiệt trước cải tạo vẫn còn hằn sâu trong tâm trí. Những dòng nước đen đặc, mùi hôi bám riết, những con đường ven kênh bụi bặm, ổ gà chằng chịt..., tất cả từng là một phần bóng tối của một đô thị lớn lên quá nhanh, trong sự quá tải của hạ tầng và không gian sống.

Khi kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè được hồi sinh, sự thay đổi không chỉ nằm ở màu nước. Nhà thơ, nghệ nhân Hồ Đắc Thiếu Anh, Phó Giám đốc Trung tâm UNESCO Văn hóa Ẩm thực Việt Nam, nhìn sự hồi sinh ấy như một dấu mốc “trưởng thành” của thành phố: “Con kênh từng gắn bó mật thiết với sinh hoạt đời thường của người dân, từng là nỗi ám ảnh vì ô nhiễm và xuống cấp, nay không chỉ được hồi sinh về môi trường mà còn tái định hình không gian sống xung quanh”.

Ở một góc nhìn khác, đạo diễn - Tổng Giám đốc Lữ Gia Media Lữ Thùy Vân nhận định: “Giá trị lớn nhất của dự án không nằm ở bê tông hay bờ kè, mà ở niềm tin. Khi người dân bắt đầu mở cửa hướng ra dòng kênh, nghĩa là họ đã tin Thành phố đã thực sự quan tâm đến chất lượng sống của mình”.

Kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đã trở thành một điểm đến thu hút khách du lịch. Ảnh: baotintuc.vn

Với nhà báo Huỳnh Hòa Bình, khoảnh khắc người dân đi bộ, tập thể dục, trò chuyện ven kênh cũng là lúc công trình hoàn thành theo nghĩa đầy đủ nhất. Cải tạo kênh rạch không đơn thuần là chỉnh trang cảnh quan, mà còn góp phần làm dịu những tổn thương xã hội tích tụ suốt nhiều năm - từ ô nhiễm, tệ nạn đến cảm giác bị bỏ quên của các cộng đồng ven đô. “Một thành phố đáng sống là nơi không ai bị đẩy ra rìa dòng chảy phát triển” - nữ nhà báo nhấn mạnh.

Chuẩn bị bước vào giai đoạn cải tạo kênh rạch mới từ năm 2026, thành phố Hồ Chí Minh đứng trước một câu hỏi lớn hơn chuyện kỹ thuật hay vốn đầu tư: Làm thế nào để phát triển mà không cắt đứt ký ức, để hiện đại hóa mà không đánh mất phần hồn đô thị? Khi những dòng kênh được hồi sinh, thành phố không chỉ bước sang một năm mới, mà còn mở ra một cách sống mới - nhân văn, bền vững và biết chờ đợi.

Bà Lê Mai Anh, Tổng Giám đốc Spotlight Media, cho rằng, cải tạo kênh rạch chính là “chiến dịch tái định vị thương hiệu đô thị” hiệu quả nhất của thành phố Hồ Chí Minh, khi biến những mặc cảm về môi trường thành niềm tự hào không gian sống. Theo bà Mai Anh, những dòng kênh xanh trở lại không chỉ mang đến tác động tích cực về thị giác, mà còn là những bài học quan trọng về quản trị đô thị hiện đại, một “giáo trình sống” về phát triển bền vững.

Niềm tin và kỳ vọng

Việc thành phố mở rộng hướng biển về phía Cần Giờ, Vũng Tàu hay kết nối các đô thị khoa học công nghệ tại Bình Dương, thể hiện tâm thế chinh phục và khát vọng vươn xa của những công dân hiện đại. Không còn bó hẹp tư duy trong những quận trung tâm cũ, mà họ đã nhìn thấy cơ hội rộng mở ở những vùng đất mới.

Với những người đã có nhiều năm gắn bó cùng thành phố Hồ Chí Minh, việc mở rộng đô thị hướng biển và tăng cường kết nối vùng không chỉ là mở rộng diện tích địa lý, mà là một chiến lược định vị lại vị thế kinh tế của thành phố trên bản đồ quốc tế. Đây là cơ hội mở để hình thành “cửa ngõ trung chuyển quốc tế” như chủ trương mở rộng cảng quốc tế Cần Giờ kết nối với các cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, cánh tay vươn dài nối liền thành một trong các tuyến vận chuyển sôi động nhất thế giới, giúp thu hút các hãng tàu lớn, tạo ra hệ sinh thái hậu cần, cảng biển, kho bãi...

Bà Mai Anh, Tổng Giám đốc Spotlight Media nhận định: “Đây cũng là động lực phát triển kinh tế đô thị biển, chuyển đổi từ du lịch sinh thái biển thuần túy thành khu nghỉ dưỡng, hội nghị và trung tâm giải trí tầm cỡ quốc tế; đồng thời, thu hút nhân tài là các chuyên gia, nhà đầu tư và lực lượng lao động chất lượng cao về định cư và làm việc; xây dựng chuỗi cung ứng liền mạch kết nối giao thương và vận chuyển hàng hóa thuận lợi; phát triển năng lượng xanh bằng cách khai thác năng lượng hiện hữu như tận dụng bờ biển để phát triển năng lượng tái tạo, hướng tới mục tiêu Net Zero của thành phố Hồ Chí Minh và cả nước”.

Theo ông Trần Tuấn Hùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch thành phố Hồ Chí Minh, các dự án chỉnh trang kênh rạch và mở rộng không gian phát triển đã tạo ra giá trị rất lớn cho ngành du lịch. Từ hầm Thủ Thiêm, thành phố mở ra hướng biển Cần Giờ - Vũng Tàu, kết nối với đô thị khoa học - công nghệ Bình Dương, sẽ hình thành các chuỗi sản phẩm du lịch liên vùng, đa dạng và giàu bản sắc.

Phối cảnh khu đô thị lấn biển Cần Giờ do Tập đoàn Vingroup làm chủ đầu tư

Nói về thành phố của mình trong kỷ nguyên mới, BTV, MC Vũ Mạnh Cường chia sẻ: “Tôi mong thế giới sẽ nhắc đến thành phố Hồ Chí Minh với hình ảnh "Thành phố của sự thấu cảm và những giải pháp bền vững" chứ không đơn thuần là một trung tâm kinh tế năng động nhất Đông Nam Á. Đó sẽ là nơi mà công nghệ cao được sinh ra để phục vụ hạnh phúc con người, nơi kinh tế biển phát triển song hành cùng việc bảo tồn thiên nhiên xanh mát như Cần Giờ, và trên hết là nơi tinh thần nghĩa tình được lan tỏa như một đặc sản văn hóa độc nhất vô nhị”.

Duy Khoa