Ninh Bình chủ động ứng phó với mưa lũ

Đồng chí Trần Huy Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy và Đoàn công tác kiểm tra tại Trạm bơm điện Cốc Thành, Công ty TNHH MTV KTCTTL Bắc Nam Hà. Ảnh: Anh Tuấn

Sự chủ động của người dân nơi rốn lũ Kênh Gà

Nằm ngoài đê sông Hoàng Long, thôn Kênh Gà, xã Gia Viễn có 649 hộ, 2.484 nhân khẩu từ lâu đã quen thuộc với cảnh "mỗi năm đón 2 - 3 đợt lũ lớn". Những ngày này, nước lũ từ thượng nguồn đổ về đã khiến hơn 90% số hộ dân trong thôn bị nước tràn vào nhà. Thế nhưng, nhịp sống ở Kênh Gà lại diễn ra với một sự nhịp nhàng, trật tự. Sự vững vàng ấy không đến từ thái độ chủ quan, mà bắt nguồn từ bản năng thích ứng được tôi luyện qua nhiều năm cùng sự chuẩn bị hạ tầng dài hạn.

Người dân thôn Kênh Gà (xã Gia Viễn) vẫn duy trì nhịp sống, sinh hoạt và buôn bán hàng hóa bình thường trên những chiếc thuyền lưu động trong mùa nước lũ.

Tại đây, không khó để bắt gặp hình ảnh những chiếc thuyền tôn neo đậu ngay sát hiên nhà. Nước ngập đến đâu, người dân chủ động kê kích đồ đạc, di chuyển tài sản và sinh hoạt gia đình từ tầng 1 lên tầng 2 đến đó. Những đồ dùng thiết yếu đã được chuẩn bị từ trước mùa mưa bão; gia súc, gia cầm được lùa lên các gác cao hoặc điểm sơ tán an toàn. Mặc dù lũ về, bà con vẫn thong dong thả lưới, thổi cơm, giữ trọn nhịp sinh hoạt thường ngày.

Ông Trần Văn Quỳnh, một hộ dân sống lâu năm tại thôn Kênh Gà chia sẻ: "Chúng tôi quen rồi, mỗi năm vài ba lần sống với cảnh lũ lên thì nước đến đâu, di dời đến đó, từ tầng 1 lên tầng 2. Ngoài ra, ở đây nhà nào cũng có thuyền để đi lại, không có gì khó khăn cả, cuộc sống vẫn diễn ra bình thường, vẫn nấu cơm ăn, sinh hoạt, sản xuất, chăn nuôi, đi đánh cá...".

Người dân xã Gia Viễn chủ động kê cao đồ đạc khi lũ về.

Đang xắn cao quần, nhặt nhạnh lại vài vật dụng gia đình rồi xô chiếc thuyền ra ngõ, anh Trần Ngọc Tải cho biết: "Nước lên thì cũng bất tiện, nhưng người dân chúng tôi sống chung với lũ quen rồi, ngập đến đâu thì kê kích đồ đạc, tài sản lên đến đấy".

Một trong những điểm khác biệt lớn nhất của Kênh Gà trong đợt lũ này chính là năng lực chống chịu từ hạ tầng. Nếu như trước đây, hễ nước dâng là toàn thôn phải cắt điện, cắt nước sạch để bảo đảm an toàn, khiến sinh hoạt đảo lộn nghiêm trọng, thì nay câu chuyện đã khác.

Nhờ hạ tầng lưới điện và nước sạch được duy trì ổn định, gia đình anh Trần Ngọc Tải, thôn Kênh Gà (xã Gia Viễn) vẫn đỏ lửa nấu nướng sinh hoạt bình thường.

Ông Trần Văn Sơn, Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng thôn Kênh Gà cho biết: "Thôn chúng tôi là vùng khá đặc biệt, năm nào cũng có vài trận lũ nên bà con đã thích ứng, nhà cửa hầu hết đều được xây dựng cao tầng, kiên cố. Trước mùa lũ, chúng tôi đã vận động bà con kê cao các vật dụng. Đáng chú ý, những năm gần đây nhờ địa phương đầu tư nâng cấp hệ thống điện, nước sạch nên hiện tại dù nước lũ rất to, điện nước vẫn đảm bảo bình thường. Cuộc sống bà con tuy có một chút xáo trộn nhưng không có vấn đề gì lớn".

Sự thích ứng của người dân luôn có sự đồng hành sát sao từ chính quyền cơ sở. Ngay khi nước dâng, lực lượng xung kích của xã Gia Viễn đã gõ cửa từng nhà, rà soát các hộ có người già, trẻ nhỏ để hỗ trợ kịp thời.

Lãnh đạo xã Gia Viễn kiểm tra, nắm bắt tình hình mưa lũ thực tế trên địa bàn thôn Kênh Gà.

Nói về các giải pháp bảo đảm an sinh tại chỗ, ông Trần Duy Nhất, Phó Chủ tịch UBND xã Gia Viễn thông tin: "Lũ trên sông Hoàng Long dâng cao đã làm ngập lụt toàn bộ khu vực thôn Kênh Gà. Chúng tôi đã tuyên truyền cho bà con di chuyển tài sản lên vị trí an toàn, đặc biệt quan tâm đến các cụ cao tuổi, trẻ nhỏ để bảo đảm an toàn tính mạng. Xã tập trung bảo đảm hệ thống điện, nước sạch để người dân sử dụng bình thường trong lũ. Đối với các trường học khi nước lũ ngập đường, chúng tôi thông báo cho nhà trường chủ động cho học sinh nghỉ học trực tiếp và chỉ đạo tổ chức học trực tuyến. Thời gian tới, lực lượng chức năng tiếp tục hỗ trợ nhân dân thực phẩm, nước uống, thuốc chữa bệnh và sẵn sàng kế hoạch tổng vệ sinh môi trường ngay khi nước rút".

Kích hoạt các phương án ứng phó một cách chủ động, phù hợp với diễn biến tình hình

Theo báo cáo nhanh của Văn phòng Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh hồi 10h ngày 17/9, do ảnh hưởng của lưỡi áp cao lục địa kết hợp với hội tụ gió trên cao, toàn tỉnh tiếp tục có mưa to đến rất to. Lượng mưa tích lũy từ 19h ngày 13/9 đến 7h ngày 17/9 tại các trạm đạt mức rất lớn: Phú Lễ 448,0 mm, Cúc Phương 436,0 mm, Như Tân 415,3 mm, ...

Mưa lớn kéo dài khiến mực nước các dòng sông liên tục dâng cao. Đến 9h ngày 17/9, sông Bôi tại trạm Hưng Thi đạt 11,13m (trên báo động 3 là 0,28m); sông Hoàng Long tại Bến Đế đạt 4,41m (trên báo động 3 là 0,41m), tại Gián Khẩu đạt 3,73m (trên báo động 3 là 0,03m); sông Đáy tại Ninh Bình đạt 3,26m (trên báo động 2 là 0,26m).

Nước lũ dâng cao đã ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống dân sinh cùng hạ tầng giao thông tại nhiều địa phương, toàn tỉnh có hơn 3 nghìn hộ dân ngoài đê bị ngập nước (tập trung ở các xã Gia Viễn, Gia Tường, Phú Sơn, Thanh Sơn, Nho Quan, Phù Vân, Thanh Lâm...). Tuy nhiên, hầu hết các khu vực ngập sâu đều là những địa bàn nằm ở vùng bãi sông, trũng thấp đã quen thuộc với đặc thù thiên tai hằng năm. Nhờ kinh nghiệm "sống chung với lũ" cùng tinh thần chủ động từ sớm, phần lớn các gia đình đã chủ động kê kích tài sản, di chuyển đồ đạc và gia súc lên vị trí cao an toàn trước khi nước lên.

Nước lũ trên sông Hoàng Long dâng cao làm ngập lụt nhiều nhà dân ngoài đê, trũng thấp.

Đồng hành cùng nhân dân, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng đã triển khai phương án ứng phó rất linh hoạt và sát thực tế như thành lập các tổ công tác xung kích giúp đỡ các gia đình có người già, trẻ nhỏ sơ tán đến nơi an toàn. Toàn tỉnh đã tổ chức di rời gần 100 hộ dân thuộc các khu vực ngoài đê ở các xã, phường: Yên Mạc, Phong Doanh, Châu Sơn vào nơi an toàn.

Cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh Ninh Bình giúp đỡ người dân di dời đến nơi an toàn. Nguồn: Công an tỉnh

Trên các tuyến giao thông huyết mạch, đường liên xã bị chia cắt hoặc ngập sâu, lực lượng Công an, an ninh cơ sở đã kịp thời giăng dây, cắm biển cảnh báo, cử người túc trực 24/24h để phân luồng, điều tiết giao thông, quyết tâm không để người và phương tiện tự ý đi vào vùng nguy hiểm. Chính sự chủ động phối hợp nhịp nhàng giữa chính quyền và người dân đã giúp giữ vững trật tự, ổn định đời sống dân sinh ngay trong lòng vùng ngập lụt.

Đối với hệ thống đê điều, tinh thần chủ động "xử lý sự cố ngay từ giờ đầu" tiếp tục được khẳng định. Cùng với sự cố sạt lở 18m mái đê tả Đáy (phường Kim Bảng) đã được Hạt Quản lý đê Kim Bảng xử lý xong trước 16h ngày 16/9.

Đáng chú ý, đối với lĩnh vực sản xuất nông nghiệp đang đứng trước thử thách lớn khi tổng diện tích lúa bị ảnh hưởng 11.465 ha, trong đó: ngập trắng 200ha (xã Nghĩa Lâm 65ha, xã Quỹ Nhất 10ha, xã Rạng Đông 15ha; xã Gia Hưng 39ha; phường Hoa Lư 55ha, xã Chất Bình 8ha; xã Khánh Hội 4ha, phường Đông Hoa Lư 3ha, xã Kim Sơn 1ha); phất phơ: 319 ha; ngập 2/3-3/4 cây: 10.946 ha.

Nhận diện rõ nguy cơ giảm năng suất lúa Mùa do úng ngập đúng thời điểm trỗ bông, ngành Thủy lợi và các địa phương đã đồng loạt ra quân, mở hết công suất các công trình tiêu thoát nước. Các đơn vị đang tập trung dồn lực vận hành 739 máy bơm điện cố định, 194 cống tiêu đầu mối, 1 cống hồ và 27 tràn để cấp tập tiêu úng tràn bờ, quyết tâm cứu lúa cho bà con nông dân, bảo vệ các khu đô thị và khu công nghiệp.

Trên lĩnh vực giáo dục, chính quyền địa phương và các nhà trường đã chủ động, linh hoạt chuyển đổi phương thức dạy học để không làm gián đoạn chương trình và bảo đảm an toàn tuyệt đối cho học sinh. Trong đó, phân hiệu 2 Trường Tiểu học xã Gia Viễn chủ động chuyển sang học trực tuyến; Trường Tiểu học 1 Hoàng Đông (phường Duy Hà) bị ngập sâu sân trường phải cho học sinh nghỉ học.

Giữa lúc thiên tai diễn biến ngày càng phức tạp, mực nước các sông tiếp tục dâng cao, tinh thần chủ động phòng ngừa từ sớm và “4 tại chỗ” theo đúng tinh thần chỉ đạo trong các công điện của Thủ tướng Chính phủ đang được tỉnh Ninh Bình cụ thể hóa bằng sự chỉ đạo kịp thời, sâu sát, chính xác và quyết liệt của Tỉnh ủy, UBND tỉnh. Đó là sự vào cuộc đồng bộ, thống nhất của cả hệ thống chính trị, lực lượng vũ trang và Nhân dân trong tỉnh nhằm chủ động triển khai các giải pháp ứng phó, quyết tâm giảm thiểu thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra.

Ngay khi có diễn biến mưa lớn, tỉnh đã ban hành các công điện hỏa tốc về việc ứng phó với lũ trên các tuyến sông, đồng thời thành lập các đoàn kiểm tra do các đồng chí lãnh đạo tỉnh và thành viên Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh dẫn đầu trực tiếp kiểm tra, chỉ đạo các biện pháp phòng chống lũ tại những địa bàn xung yếu. Công tác chỉ đạo, đôn đốc các địa phương chuẩn bị sẵn sàng lực lượng, phương tiện, vật tư theo đúng phương châm "4 tại chỗ" được thực hiện nghiêm ngặt. Lực lượng quân đội, công an, dân quân tự vệ cùng lực lượng tại chỗ đã được huy động tối đa, duy trì trực ban, tuần tra 24/24h trên các tuyến đê, sẵn sàng xử lý các tình huống phát sinh ngay từ giờ đầu.

Trước dự báo mưa lũ còn tiếp diễn phức tạp và mực nước đỉnh lũ trên các sông có thể tiếp tục dâng cao, UBND tỉnh Ninh Bình yêu cầu các sở, ngành, địa phương tuyệt đối không chủ quan, tiếp tục tập trung cao độ cho các nhiệm vụ trọng tâm: Duy trì nghiêm lực lượng tuần tra, canh gác hệ thống đê điều, hồ đập 24/24h; đặc biệt chú trọng các đoạn đê sạt lở (như đê tả Bôi, đê tả Đáy) và các trọng điểm xung yếu để phát hiện, xử lý sự cố ngay từ phút đầu. Rà soát, nắm chắc các khu vực ngập sâu, vùng bãi sông, vùng lọt lòng thấp lõm; chủ động phương án sơ tán dân đến nơi an toàn và bảo đảm đầy đủ lương thực, thực phẩm, nước sạch, thuốc chữa bệnh cho bà con.

Ngành Nông nghiệp và Môi trường và các địa phương duy trì vận hành tối đa công suất hệ thống tiêu thoát nước, tập trung tiêu thoát nước khẩn cấp để cứu diện tích lúa Mùa đang trỗ bông và cây màu Hè Thu.

Bên cạnh đó, lực lượng chức năng tiếp tục túc trực cắm biển cảnh báo, phân luồng tại các tuyến đường ngập sâu; ngành Giáo dục chủ động điều chỉnh hình thức học tập (học trực tuyến hoặc cho học sinh nghỉ học) để bảo đảm an toàn tuyệt đối.

Sự chỉ đạo quyết liệt, sát sao của Tỉnh ủy, UBND tỉnh cùng tinh thần "4 tại chỗ" và kinh nghiệm thích ứng của Nhân dân chính là điểm tựa vững chắc để Ninh Bình giữ vững thế chủ động, sẵn sàng ứng phó hiệu quả với mọi diễn biến bất lợi của thiên tai, bảo vệ an toàn tính mạng và tài sản cho Nhân dân.