Ninh Bình thành lập Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng

Theo Quyết định số 3343/QĐ-UBND ngày 10/9/2026 của UBND tỉnh Ninh Bình, Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng được thành lập với tổng diện tích 3.182 ha. Trong đó, diện tích rừng tự nhiên trên núi đá vôi chiếm 3.016,81 ha, rừng trồng 64,25 ha và đất chưa có rừng 100,94 ha. Khu bảo tồn nằm trong không gian Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc, được chia thành các phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phục hồi sinh thái và dịch vụ - hành chính. Ban Quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng Ninh Bình được giao trực tiếp quản lý.

Lễ công bố Quyết định thành lập Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng. Ảnh BTC.

Voọc mông trắng (Trachypithecus delacouri), còn gọi là voọc quần đùi trắng, là loài linh trưởng đặc hữu chỉ có tại Việt Nam. Từng phân bố tại nhiều khu vực miền Bắc và Bắc Trung Bộ, loài này suy giảm mạnh do nạn săn bắt và mất sinh cảnh.

Hiện voọc mông trắng được xếp vào nhóm Cực kỳ nguy cấp (CR) trong Sách Đỏ Việt Nam và Danh lục Đỏ IUCN; đồng thời thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ theo Thông tư 27/2025/TT-BNNMT và Phụ lục I Công ước CITES.

Rừng núi đá vôi Kim Bảng hiện là nơi sinh sống của quần thể voọc mông trắng khoảng 120 - 150 cá thể, lớn thứ hai thế giới sau Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long. Từ một dải rừng phòng hộ chịu áp lực khai thác đá vôi, săn bắt trái phép và nguy cơ chia tách sinh cảnh, khu rừng Kim Bảng nay được chuyển đổi thành rừng đặc dụng cấp quốc gia, tạo cơ sở pháp lý cho công tác bảo vệ quần thể loài.

Việc thành lập khu bảo tồn là kết quả của quá trình nỗ lực trong 10 năm (2016 - 2026), với sự tham gia của chính quyền địa phương, các nhà khoa học, tổ chức bảo tồn và cơ quan báo chí, truyền thông.

Từ năm 2016, Tổ chức Bảo tồn động, thực vật hoang dã quốc tế (FFI) cùng các nhà khoa học Việt Nam ghi nhận quần thể voọc mông trắng tại Kim Bảng (Hà Nam cũ) có hơn 105 cá thể. Năm 2017, tỉnh Hà Nam đồng ý chủ trương thành lập khu bảo tồn tại huyện Kim Bảng với diện tích dự kiến 3.400 ha.

Trong năm 2026, các cơ quan chuyên môn tiếp tục hoàn thiện thủ tục, lấy ý kiến các sở, ngành, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Quốc phòng cùng các địa phương liên quan. Ngày 10/9/2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình Trần Anh Dũng ký Quyết định số 3343/QĐ-UBND chính thức thành lập khu bảo tồn.

Voọc mông trắng là loài linh trưởng đặc hữu chỉ có tại Việt Nam. Ảnh: BTC.

Theo thông tin từ ban tổ chức, kết quả nghiên cứu công bố trên tạp chí quốc tế Ecology and Evolution cho thấy quần thể voọc mông trắng Kim Bảng đang trong giai đoạn phục hồi sinh sản tích cực.

Cùng với Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long, vùng núi đá vôi Kim Bảng - Tam Chúc tạo thành vùng sinh cảnh sống còn, nâng tổng số cá thể voọc mông trắng tại địa bàn lên khoảng 370 - 400 cá thể, chiếm trên 90% tổng quần thể hoang dã toàn cầu.

Việc thành lập Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng cũng tạo tiền đề pháp lý và khoa học để hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận Quần thể cảnh quan văn hóa - sinh thái Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc là Di sản Thế giới.