Ninh Bình trên hành trình xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh

Khu nghỉ dưỡng Wyndham Grand Vedana Ninh Binh là một trong những doanh nghiệp du lịch của tỉnh sớm đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào quản lý, vận hành. Trợ lý AI được sử dụng để cung cấp thông tin, hướng dẫn du khách tìm vị trí, gọi xe điện, lựa chọn dịch vụ, hỗ trợ làm thủ tục nhận phòng và tiếp nhận yêu cầu trong thời gian lưu trú. Chỉ cần một chiếc điện thoại có thể trở thành bản đồ, kênh tư vấn và phương tiện liên lạc giữa du khách với các bộ phận phục vụ. Sau khi quét mã QR, khách lựa chọn ngôn ngữ, tìm vị trí, gọi xe điện, xem dịch vụ hoặc gửi yêu cầu hỗ trợ. Những câu hỏi thông thường được hệ thống phản hồi gần như ngay lập tức; vấn đề cần trao đổi trực tiếp được chuyển đến bộ phận phụ trách.

Anh Kim Min-Jun, du khách đến từ Hàn Quốc, cho biết: Thay vì phải nhờ nhân viên hướng dẫn, anh chỉ cần quét mã QR trên bản đồ để nghe thuyết minh bằng tiếng Hàn. Hệ thống cung cấp thông tin về xe điện, nhà hàng, khu vui chơi, các dịch vụ tiện ích và gợi ý một số điểm đến phù hợp với sở thích đã lựa chọn trong phần khảo sát ban đầu. Nhờ đó, anh chủ động hơn trong tìm hiểu thông tin và sắp xếp thời gian nghỉ dưỡng.

Khu nghỉ dưỡng Wyndham Grand Vedana Ninh Bình không ngừng đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ và ứng dụng công nghệ, góp phần xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh, bền vững của Ninh Bình.

Những tiện ích này được đưa vào không gian nghỉ dưỡng mang đậm dấu ấn văn hóa Mường tại xã Cúc Phương. Bên cạnh hệ thống bungalow, hồ nước và nguồn khoáng nóng, đơn vị dành gần 500 m² xây dựng Bảo tàng văn hóa Mường, lưu giữ hàng trăm hiện vật và tổ chức các hoạt động văn hóa bản địa phục vụ du khách. Qua điện thoại, mỗi người có thể lựa chọn ngôn ngữ và nội dung muốn tìm hiểu về cảnh quan, văn hóa, dịch vụ.

Những trải nghiệm xanh như đạp xe giữa thiên nhiên đang góp phần nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến, hướng tới xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh và bền vững tại Ninh Bình. Ảnh: Ngọc Linh

Việc ứng dụng công nghệ đã làm thay đổi cách doanh nghiệp tổ chức hoạt động. Thông tin của các bộ phận được tập hợp trên một nền tảng; yêu cầu của khách được phân loại, chuyển đúng nơi xử lý; kết quả phục vụ được cập nhật để hoàn thiện hệ thống.

Theo anh Jimmy Trần, Giám đốc điều hành Wyndham Grand Vedana Ninh Binh, AI hiện tham gia vào khoảng 70% công đoạn quản lý, vận hành của khu nghỉ dưỡng. Hệ thống hỗ trợ tiếp nhận, xử lý những yêu cầu lặp lại, rút ngắn thời gian phản hồi. Lễ tân và tư vấn viên có thêm thời gian chăm sóc khách, giải quyết các tình huống phát sinh hoặc công việc cần chuyên môn sâu.

Thống kê nội bộ của khu nghỉ dưỡng cho thấy, ứng dụng AI giúp giảm khoảng 40% khối lượng tư vấn thông thường phải xử lý trực tiếp. Dù công nghệ có thể tự động cung cấp một số chỉ dẫn, sự tinh tế trong đón tiếp, khả năng ứng xử và hiểu biết về văn hóa địa phương vẫn phụ thuộc vào đội ngũ nhân viên.

Khi nhận được yêu cầu, hệ thống nhận diện nội dung, trả lời những câu hỏi thông thường hoặc chuyển đến đúng bộ phận. Khả năng xử lý ngôn ngữ tự nhiên cho phép phần mềm tiếp nhận yêu cầu bằng nhiều ngôn ngữ. Dữ liệu trong quá trình phục vụ giúp khu nghỉ dưỡng nắm được nhu cầu, sở thích, khung giờ sử dụng dịch vụ và những vấn đề khách thường gặp, từ đó điều chỉnh cách phục vụ.

Không chỉ ở doanh nghiệp, chuyển đổi số đang được ứng dụng trong quản lý, bảo tồn và giới thiệu điểm đến. Tại Trung tâm Bảo tồn Di tích lịch sử - văn hóa Cố đô Hoa Lư, khoảng 1.000 hiện vật quý, trong đó, có 5 bảo vật quốc gia, đã được số hóa. Các bản ghi điện tử lưu lại thông tin, hình ảnh và đặc điểm của hiện vật, phục vụ tra cứu và hạn chế việc tiếp xúc nhiều với bản gốc.

Bà Lê Thị Bích Thục, Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích lịch sử - văn hóa Cố đô Hoa Lư cho biết, từ năm 2021, đơn vị đã từng bước đưa công nghệ mới vào trưng bày, giới thiệu Di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư. Hiện tại Nhà trưng bày “Di sản văn hóa thời Đinh - Tiền Lê” đã ứng dụng công nghệ trình chiếu 3D kết hợp mapping tái hiện bối cảnh Nhà nước Đại Cồ Việt, giới thiệu tư liệu, hiện vật về kinh đô Hoa Lư và kết quả khảo cổ học. Hệ thống mã QR cung cấp nội dung thuyết minh, hỗ trợ dịch sang tiếng Anh, Hàn, Pháp và phát âm thanh trên điện thoại.

Việc ứng dụng mã QR trong thuyết minh tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư mang đến trải nghiệm tham quan thuận tiện, góp phần thúc đẩy xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh tại Ninh Bình.

Những ứng dụng này giúp khách tham quan chủ động lựa chọn nội dung, ngôn ngữ và thời gian tìm hiểu. Với đơn vị quản lý, dữ liệu số phục vụ kiểm kê, tra cứu, nghiên cứu và xây dựng nội dung trưng bày. Công nghệ được sử dụng ở những khâu cụ thể, gắn với yêu cầu bảo tồn và phát huy giá trị di tích.

AI chỉ đưa ra được chỉ dẫn đúng khi có dữ liệu đầy đủ và thường xuyên cập nhật. Bản đồ số, công cụ dự báo lưu lượng khách cũng đòi hỏi nguồn thông tin thống nhất. Dữ liệu về di sản, điểm đến, cơ sở lưu trú, dịch vụ và nhu cầu của du khách cần được chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ giữa các đơn vị.

Bảo tàng cơ sở 2 tỉnh Ninh Bình. Ảnh: Viết Dư

Tại Bảo tàng tỉnh Ninh Bình, hơn 92.000 tài liệu, hiện vật đang được lưu giữ. Với khối lượng lớn, cách quản lý bằng phích, phiếu và hồ sơ giấy gây khó khăn cho kiểm kê, đối soát, tra cứu. Thông qua nhiệm vụ khoa học cấp tỉnh giai đoạn 2025-2026, Bảo tàng đang xây dựng hệ thống thông tin số hóa và phát triển bảo tàng ảo.

Đến nay, 350 hiện vật, bộ sưu tập tiêu biểu đã được quét 3D; 10 bảo vật quốc gia có bản sao kỹ thuật số; hơn 50 hiện vật có phiên bản trực tuyến 2D. Cán bộ có thể tra cứu theo tên gọi, chất liệu, niên đại thay vì lần tìm qua từng hồ sơ. Công chúng cũng có thể xem phiên bản số của hiện vật khi chưa có điều kiện đến bảo tàng.

Ninh Bình hiện có 5.071 di tích, trong đó, hơn 1.100 di tích đã được xếp hạng; cùng hàng nghìn di sản văn hóa phi vật thể và 17 hiện vật, nhóm hiện vật được công nhận là bảo vật quốc gia. Số lượng di sản lớn, phân bố trên địa bàn rộng; hồ sơ được lập ở nhiều thời điểm và do nhiều đơn vị quản lý. Công việc số hóa vì thế gồm cả rà soát, chuẩn hóa và sắp xếp dữ liệu theo tiêu chí chung, không đơn thuần là chụp ảnh hay chuyển hồ sơ giấy thành tệp điện tử. Nguồn dữ liệu này vừa phục vụ bảo tồn, nghiên cứu, vừa cung cấp nội dung cho các ứng dụng hướng dẫn, thuyết minh và quảng bá điểm đến. Nếu mỗi đơn vị sử dụng một cách đặt tên, phân loại và lưu trữ khác nhau, việc tra cứu, chia sẻ sẽ gặp khó khăn. Yêu cầu đặt ra là xây dựng tiêu chí chung và xác định rõ trách nhiệm cập nhật dữ liệu.

Những trải nghiệm trên tuyến du lịch sinh thái Tràng An góp phần khẳng định sức hút của điểm đến, tạo nền tảng để Ninh Bình phát triển hệ sinh thái du lịch thông minh và bền vững. Ảnh: Ngọc Linh

Cùng với số hóa di sản, ngành Du lịch đang duy trì các nền tảng phục vụ quản lý, quảng bá và hỗ trợ du khách. Các trang thông tin do Sở Du lịch quản lý cung cấp nội dung bằng tiếng Việt, Anh và Pháp. Ứng dụng “NinhBinhTourism”, bản đồ số và mã QR tại các khu, điểm du lịch hỗ trợ người dùng tra cứu điểm đến, dịch vụ, tiện ích. Kiosk điện tử được bố trí tại chùa Bái Đính, khu du lịch sinh thái Tràng An, bến xe Đồng Gừng và bến xe chùa Bích Động. Toàn ngành đang duy trì 32 điểm phát wifi miễn phí. Trong 6 tháng đầu năm, hệ thống ghi nhận hơn 5.000 lượt kết nối Internet; tổng đài 1900 0117 kết hợp chatbot đã tư vấn, hỗ trợ hơn 1.000 lượt khách.

Hiệp hội du lịch tham quan mô hình ứng dụng AI trong quản lý vận hành du lịch Wyndham Grand Vedana Ninh Binh.

Những tiện ích trên đã góp phần quan trọng phục vụ các nhu cầu khác nhau trong hành trình của du khách đến với Ninh Bình. Tuy nhiên, hiệu quả sử dụng phụ thuộc vào khả năng kết nối dữ liệu, mức độ thuận tiện và chất lượng thông tin. AI có thể khai thác nguồn dữ liệu này để gợi ý lịch trình, điểm đến và dịch vụ phù hợp với từng nhóm khách. Chính vì vậy, doanh nghiệp cần có hạ tầng phù hợp, nhân sự có khả năng sử dụng, giám sát hệ thống và sự phối hợp thường xuyên với đơn vị cung cấp giải pháp. Việc phân quyền truy cập, kiểm soát chất lượng dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin và quyền riêng tư của khách hàng phải được thực hiện trong suốt quá trình vận hành.

Quần thể danh thắng Tràng An với hệ sinh thái núi đá vôi, sông ngòi và rừng đặc dụng tạo nên giá trị nổi bật của Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới. Ảnh: Ngọc Linh

Hiện nay, chuyển đổi số đã được áp dụng trong quản lý nhà nước, vận hành doanh nghiệp, quảng bá điểm đến và chăm sóc khách hàng. Tuy nhiên, mức độ ứng dụng giữa các đơn vị còn chênh lệch; nhiều tiện ích đã được đầu tư nhưng chưa kết nối đồng bộ. Hạ tầng tại một số khu, điểm du lịch chưa đáp ứng yêu cầu. Khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống còn hạn chế. Nhân lực chuyên sâu về công nghệ thông tin, quản trị dữ liệu và an toàn thông tin còn thiếu; cán bộ làm công tác chuyển đổi số phần lớn kiêm nhiệm. Đối với doanh nghiệp nhỏ, chi phí đầu tư và khả năng duy trì hệ thống là trở ngại trực tiếp.

Ngoài ra, không phải du khách nào cũng quen thao tác trên ứng dụng hoặc mã QR, nhất là người cao tuổi. Tín hiệu mạng, thiết kế giao diện, cỡ chữ, ngôn ngữ và cách hướng dẫn tại điểm đến đều ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng. Các khu, điểm du lịch vẫn cần bố trí người hỗ trợ trực tiếp cho những khách gặp khó khăn.

Song song với đó, an toàn dữ liệu phải được quan tâm ngay khi xây dựng hệ thống. Thông tin về sở thích, hành vi, lịch trình và dịch vụ khách sử dụng cần được phân quyền, lưu trữ an toàn và dùng đúng mục đích. Theo bà Dương Thị Thanh, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Ninh Bình, giải pháp công nghệ phải phù hợp với quy mô, sản phẩm và quy trình của từng doanh nghiệp, tránh đầu tư dàn trải. Doanh nghiệp du lịch cần phối hợp với doanh nghiệp công nghệ để xây dựng sản phẩm phù hợp. Tỉnh cũng cần quan tâm đào tạo nhân lực và phát triển các nền tảng dùng chung, giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ giảm chi phí tiếp cận.

Để đưa AI vào hoạt động du lịch, doanh nghiệp trước hết phải xác định rõ vấn đề cần giải quyết. Các quy trình đặt phòng, đón tiếp, vận chuyển nội khu, cung cấp dịch vụ và chăm sóc khách hàng phải được rà soát, chuẩn hóa trước khi tích hợp vào phần mềm. Nếu dữ liệu còn phân tán hoặc quy trình chưa rõ, hệ thống khó phân tích và đưa ra phản hồi chính xác.

Giám đốc Trung tâm Thông tin xúc tiến du lịch Nguyễn Văn Minh cho biết, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2025-2030 xác định phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa trở thành cụm ngành kinh tế mũi nhọn. Ngành Du lịch phải đổi mới cách quản lý, phát triển sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Dữ liệu, công nghệ và nhân lực số là những điều kiện cần thiết để chuyển từ tăng trưởng về số lượng sang phát triển theo chiều sâu. Trước mắt, ngành Du lịch sẽ hoàn thiện cơ sở dữ liệu, đánh giá hiệu quả các tiện ích đã có, chuẩn hóa thông tin, đào tạo người vận hành và bảo vệ dữ liệu. Các điểm du lịch Tràng An, Tam Cốc - Bích Động và chùa Bái Đính là những điểm đến được ưu tiên số hóa đồng thời liên thông với cơ quan quản lý và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ.

Thời gian tới, tỉnh cần tiếp tục kết nối các nguồn dữ liệu, hoàn thiện hạ tầng, đào tạo nhân lực và hỗ trợ doanh nghiệp lựa chọn giải pháp công nghệ phù hợp. Làm tốt những công việc này sẽ nâng chất lượng tăng trưởng, tăng sức cạnh tranh của điểm đến, tạo điều kiện để du lịch và công nghiệp văn hóa phát triển thành cụm ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh.