Nợ anh một lời cảm ơn

TS Nguyễn Ngọc Huy trong một lần ra hiện trường để kiểm tra, đưa ra các dự báo, cảnh báo về lũ lụt giúp cộng đồng ứng phó.

Ngày 22/10

“Bà con ở nơi thấp trũng mới cần tích trữ nhu yếu phẩm chứ chỗ cao thì không cần tích trữ nhiều. Mua nhiều quá đem về chất tủ lạnh mà lỡ mất điện thì hỏng thực phẩm, nếu không hỏng thì cũng không dùng hết lại tạo ra sự khan hiếm hàng hóa mọi người ạ”!

Ngày 23/10

“Tôi xin lỗi bà con vì bản tin dự báo mưa và nhận định mưa, ngập trước đó không chính xác ở khu vực Đà Nẵng và có thể khiến bà con lo lắng trong ngày hôm qua”.

Ngày 28/10

“Cùng nhau chúng ta vượt qua cơn đại hồng thủy này. Cùng cố gắng bà con nhé! Ai đó bảo lỗ hổng nào trong ứng phó hay ứng cứu thì tôi sẵn sàng nói chuyện về lượng mưa điên rồ từ trời đổ xuống với họ. Cùng cố gắng, cùng đoàn kết, cùng sẻ chia và nỗ lực cùng nhau với đồng bào mình bà con ạ”!

***

Ngày 22/11

“Team chúng tôi đã tiếp cận Hòa Thịnh, Phú Yên. Đã vào được trong làng. Nửa làng nước đã rút, còn nửa làng nước chưa rút cần di chuyển bằng ca nô vào sâu bên trong. Các cụ già đã có miếng bánh mì đầu tiên sau 4 ngày, em bé đã có hộp sữa đầu tiên sau 4 ngày. Nhìn thần thái của người dân vẫn ổn. Mừng rơi nước mắt”.

Tôi chắc rằng nhiều người chưa từng đọc những dòng này trên facebook Huy Nguyen của Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Huy hoặc chưa xem anh livestream, nhưng không ai có thể thờ ơ với những đợt bão, lũ liên tiếp xảy ra trên cả nước trong năm 2025.

Trước đó, tôi vẫn thường nhắc tới “ông Huy” dự báo thời tiết vì trong trí tưởng tượng của tôi, đó phải là người nhàn rỗi, có tuổi, có nhiều kinh nghiệm. Trong những ngày cả nước gồng mình phòng chống lụt bão, ngoài thông tin dự báo từ các kênh chính thống, thông tin của Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Huy là nguồn tham khảo uy tín và chất lượng. Chất lượng vì không chỉ dự báo thông qua hệ thống vệ tinh, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Huy còn là người trực tiếp đi theo hành trình bão lũ.

Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Huy, sinh năm 1979, quê ở xã Hoa Lộc, tỉnh Thanh Hóa, hiện đang giảng dạy chương trình thạc sĩ biến đổi khí hậu tại Đại học Việt - Nhật, Đại học Quốc gia Hà Nội. Anh có hơn 20 năm kinh nghiệm nghiên cứu và được biết đến nhiều với vai trò là chuyên gia, cố vấn về các vấn đề môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu, giảm thiểu rủi ro thiên tai cả trong nước và quốc tế, nhất là cảnh báo thiên tai và thời tiết cực đoan.

Anh chia sẻ về hoàn cảnh oái oăm trong bão lũ. Anh đã ngồi nói chuyện, hỏi thăm, lấy số điện thoại từng người ở làng chài Xuân Thạnh, xã Phù Mỹ Đông, tỉnh Gia Lai. Họ là những người nghèo khổ, sinh kế dựa hoàn toàn vào nghề chài lưới và buôn bán cá quy mô siêu nhỏ. Sau khi tránh bão trở về, họ đã không tìm thấy nhà mình ở đâu, những chiếc mủng và thuyền cũng đều bị bay đi cả. Có những khi liên tiếp 48 giờ đồng hồ anh không thể ngủ, người “đơ” ra, thậm chí chỉ biết cảm thán “Tôi sợ quá rồi”. Có những tin nhắn đọc xong, anh không trả lời lại vì biết rõ rằng có trả lời cũng không giúp được gì cho mọi người vào lúc đó.

TS Nguyễn Ngọc Huy lấy số điện thoại của người dân làng chài Xuân Thạnh, xã Phù Mỹ Đông, tỉnh Gia Lai. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Nhưng nỗi sợ lớn nhất với anh là biến những cảnh báo thành hoang tin. Bởi anh hiểu hơn ai hết, facebook cá nhân của anh có tới 1,2 triệu người theo dõi, những dòng viết dù ngắn ngủi, hay những lời khuyên đơn giản và cụ thể như kê cao đồ đạc, gia cố mái ngói, nhà cửa khi có bão... cũng có thể ảnh hưởng đến nhiều người, nhiều gia đình.

***

Không chỉ chứng kiến những thiệt hại nặng nề, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Huy còn trực tiếp tham gia cứu hộ, điều phối lực lượng và phân phối hàng cứu trợ. Chẳng hạn việc anh kết nối các công ty, tổ chức, cá nhân để hỗ trợ các địa phương và bà con vùng bị thiên tai trồng các loại cây ngắn ngày để sớm khôi phục sinh kế từ việc ứng giống, hướng dẫn kỹ thuật trồng và bao tiêu toàn bộ sản phẩm. Hay việc nhìn thấy lúa ngô trong nhà ướt hết, phần lớn đã mọc mầm, người dân không thể ăn được nữa nhưng bỏ đi vừa phí phạm vừa gây ô nhiễm môi trường. “Giải cứu” nông sản ướt trong hoàn cảnh đó khả thi hơn cả là sấy khô để làm thức ăn cho gia súc. Vì thế, anh đã đăng các địa chỉ sấy khô miễn phí cho bà con; kêu gọi các nhà máy chế biến thức ăn gia súc tới thu mua, giúp bà con vớt vát được chút ít. Thậm chí với uy tín của mình, anh đã đăng những dòng quyên góp khẩn cấp vở viết, bút, dụng cụ học tập, cặp sách cho học sinh bị thiệt hại do lũ có thể sớm đến trường.

Trước tình cảm của cộng đồng, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Huy chia sẻ: “Thật sự là tôi chỉ tốn thời gian và công sức thôi chứ thậm chí chưa quyên góp gói mì hay bao gạo nào cả. Tôi cũng không nhận quyên góp tiền dưới mọi hình thức nên đành vất vả tìm cách phù hợp hơn”.

Có thể thấy, vì trăn trở nhiều mà anh luôn cố gắng tìm ra lời giải bài toán về những khó khăn của bà con, từ những nhu cầu thiết thực ngay tại thời điểm bão lũ đến những dự án vĩ mô lâu dài. Càng được yêu quý thì anh càng phải làm việc nhiều hơn. Bão hết, lũ rút, người ta lại mong muốn Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Huy dự báo chi tiết về mưa; thậm chí đơn giản như thời tiết dịp nghỉ lễ.

***

Từ năm 2008 đến nay, trên facebook Huy Nguyen, anh không bỏ sót thông tin về một cơn bão nào “đổ” vào nước ta. Anh cho biết: “Ban đầu, tôi chỉ đưa tin trong nhóm bạn bè để cảnh báo cho nhau và trong các nhóm chuyên gia để trao đổi chuyên môn nên mỗi status chỉ khoảng vài chục lượt thích. Sau này khi để chế độ công khai thì số người theo dõi facebook của tôi ngày càng tăng nhanh. Công nghệ tốt hơn, dữ liệu nguồn mở nhiều hơn nhưng tính bất ổn định của hệ thống khí hậu cao hơn, người theo dõi nhiều hơn, bản tin của mình ảnh hưởng nhiều người hơn nên áp lực nhiều hơn. Có lúc cảm giác muốn nổ não và muốn buông”...

Cá nhân tôi ám ảnh câu nói của anh về bão, lũ: “Tôi sợ quá rồi”. Bởi năm nào cũng vậy, những hình ảnh tan hoang sau trận bão lũ, người dân khóc than, khiến tôi không khỏi buốt lòng, rơi nước mắt. Bởi thế mà qua những thông tin hữu ích của anh trên

internet, tôi và nhiều người nữa nợ anh một lời cảm ơn.

Kiều Huyền