Nobel 2026: Lời giải cho bí ẩn hóa học tồn tại hơn một thế kỷ

Lễ công bố giải Nobel Hoá học năm 2026 thuộc về nhà khoa học Henri Kagan của Pháp và nhà khoa học người Nhật Bản Kenso Soai, tại Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển ở Stockholm, ngày 7/10/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Trong thông cáo báo chí, Chủ tịch Ủy ban Nobel về Hóa học, ông Heiner Linke cho biết: “Giải thưởng năm nay tập trung vào hóa học cơ bản. Nhà khoa học Henri Kagan và Kenso Soai đã đưa ra lời giải cho một bí ẩn hóa học đã tồn tại hơn một thế kỷ: Làm thế nào tính đồng phân lập thể có thể xuất hiện một cách tự phát”. Ông nhấn mạnh: “Các phản ứng hóa học mà họ đã phát triển thật ngoạn mục”.

Một số phân tử, như axit amin, tồn tại dưới hai dạng là hình ảnh phản chiếu của nhau qua gương. Tuy nhiên, các sinh vật sống chỉ chứa một trong hai dạng này. Sự bất đối xứng hóa học như vậy có thể xuất hiện bằng cách nào, từ lâu đã là một câu hỏi chưa có lời giải đối với giới hóa học. Những khám phá của Henri B. Kagan và Kenso Soai đã đưa ra lời giải cho bí ẩn này.

Tuyên bố của Ủy ban Nobel nêu rõ, công trình của hai nhà khoa học trên "đã tạo ra cuộc cách mạng cho các nhà hóa học phát triển những phản ứng để sản xuất dược phẩm, hương liệu, chất tạo mùi và vật liệu mới".

Ông Kagan, 95 tuổi, được sinh ra ở Pháp, hiện đang công tác tại Đại học Paris-Sud ở Orsay. Ông Soai, 76 tuổi, được sinh ra ở Nhật Bản, đang công tác tại Đại học Khoa học Tokyo.

Giải Nobel Hóa học đã ghi nhận nhiều phát hiện có tầm ảnh hưởng lớn, ví dụ như phản ứng phân hạch hạt nhân và kỹ thuật giải trình tự gene. Từ năm 1901-2025, Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã trao 117 giải Nobel Hóa học cho 200 nhà khoa học. Năm 2025, Nobel Hóa học được trao cho 3 nhà khoa học Susumu Kitagawa (Nhật Bản), Richard Robson (Anh) và Omar M. Yaghi (Mỹ) nhờ tạo ra cấu trúc phân tử mới với khoảng trống lớn mà khí gas và những hóa chất khác có thể đi qua (cho phép các phân tử tự do đi vào và thoát ra).

Giải Nobel Văn học sẽ được trao vào ngày 8/10.