Nơi con cá đồng gọi dòng sông ký ức

Bánh tráng nướng là một trong những đặc sản xứ Quảng tại chợ Bà Hoa. Ảnh: Tư liệu

Vào thập niên năm mươi của thế kỷ trước, đoàn người di cư từ những vùng Duy Xuyên, Điện Bàn, Hội An đã mang theo nghề dệt truyền thống vào lập nên khu Bảy Hiền sầm uất. Suốt bốn mùa, tiếng thoi đưa trên khung cửi nghe rộn ràng tựa khúc dân ca miền Trung.

Để phục vụ nhu cầu đời sống của người tha hương xứ Quảng, một người phụ nữ đã bỏ tiền túi ra mua lại khu đất thuộc giáo xứ Đắc Lộ rồi xây dựng nên khu chợ nhỏ. Từ đó, các loại gia vị, bánh trái xứ Quảng xuất hiện, ban đầu thưa thớt, rồi dần dà không thiếu thứ gì. Để nhớ ơn người phụ nữ khai sinh ra ngôi chợ, người dân đã lấy tên bà đặt tên ngôi chợ: “chợ Bà Hoa” cho dẫu bây giờ chợ đã đổi họ thay tên - chợ phường 11, quận Tân Bình - nhưng người dân vẫn gọi thân thương tên người ân nhân khai sinh ra nó.

Tôi sinh sau đẻ muộn, vì hoàn cảnh mưu sinh nên thân cũng tựa lục bình trôi dạt vào chốn này. Mỗi khi nỗi nhớ quê hương bùng lên, tôi lại lần tìm đến chợ Bà Hoa mong vơi đi nỗi niềm hoài niệm, bởi nhìn đâu tôi cũng thấy bóng dáng quê mình.

Bước chân vào cổng chợ, điều đầu tiên ôm lấy tôi không phải là hình ảnh, mà là âm thanh. Giữa lòng thành phố náo nhiệt, tiếng "mô", "tê", "răng", "rứa" rổn rảng vang lên khắp các gian hàng. Giọng Quảng đặc sệt, thô mộc, có phần chất phác mà người xứ lạ nghe qua tưởng như đang cãi nhau, nhưng với những đứa con xa xứ như tôi, đó lại là thứ âm thanh êm dịu nhất. Như tiếng ru của mẹ. Như tiếng gọi của cha từ thuở thiếu thời. Người ta nhận ra nhau, thương nhau cũng từ chính cái giọng nói "gừng cay muối mặn" ấy.

Những đòn bánh tét gợi tôi nhớ mẹ già năm xưa lọm khọm trong vườn róc lá chuối, nhớ hình ảnh cha ngồi chẻ lạt giang, nhớ người chị thức đêm canh nồi bánh tết nơi góc vườn có cây ổi sum sê. Những quả cau xanh, lá trầu vàng gợi tôi nhớ bà tôi đầu tóc bạc phơ búi củ tỏi, mình mặc yếm xanh, ngồi trên chiếc chõng tre thẫm màu năm tháng móm mém nhai trầu.

Nhìn những chiếc lờ tre nằm im lìm nơi góc chợ, tim tôi lại thắp lên một nỗi nhớ. Tôi nhớ cha tôi của những ngày mưa lụt thuở xưa, khi cơn mưa đầu mùa vừa trút xuống cánh đồng bậc thang, cha quảy gánh lờ ra đồng thả cá. Khung cảnh ấy, hình bóng ấy đã tạc vào tâm khảm tôi thành một vết hằn ký ức.

Để rồi hôm nay, giữa chợ đời xuôi ngược đầy mệt mỏi, chỉ cần nhìn thấy con cá đồng trong khay nhôm của chị bán cá, tâm trí tôi lập tức vượt hàng ngàn cây số để tìm về con sông quê thân thương. Con sông gắn liền với tuổi thơ tắm mát, với dòng nước đục ngầu mùa lũ nhưng ăm ắp cá tôm, ăm ắp nghĩa tình. Ôi, cái cảm giác thèm được trở về biết bao! Nhiều lúc mệt nhoài giữa phố thị phồn hoa, tôi chỉ muốn vứt bỏ tất cả, muốn "mặc kệ đời" để lao ngay về úp mặt vào dòng sông quê mẹ, để được khóc như một đứa trẻ bên mâm cơm có đĩa cá đồng dầm mắm gừng của cha.

Không chỉ có hoài niệm, chợ Bà Hoa còn thỏa nỗi thăm quê với những chiếc bụng đói thèm hương vị quê nhà. Đi sâu vào trong, khứu giác tôi bị đánh thức bởi mùi thơm nồng của củ nén, củ kiệu, mùi đậm đà của mắm cái, mắm nêm, mắm chuồn thính được mang vào từ miền biển lộng gió.

Ghé vào một góc hàng ăn, lòng tôi lại bồi hồi khi nhìn sợi mỳ Quảng vàng ươm, ăn kèm với bánh tráng nướng giòn rụm và rau sống đủ vị quê nhà. Rồi cả những thức bánh dân dã gắn liền với tuổi thơ: bánh tổ dẻo thơm vị gừng, bánh đập rưới mắm nêm cay xè đầu lưỡi, hay đĩa lòng xào nghệ vàng rực, nồng nàn. Ăn một miếng mà nước mắt rưng rưng, vị ngon không chỉ nằm ở đầu lưỡi, nó thấm tận vào tâm can người xa xứ.

Sài Gòn bao dung và rộng lớn, là nơi dung nạp muôn vàn nền văn hóa khác nhau. Và, ở đó có chợ Bà Hoa như một "ốc đảo ký ức", một bảo tàng sống giữ gìn vẹn nguyên linh hồn của đất Quảng. Ngôi chợ không chỉ là nơi giao thương, mà đã trở thành chỗ nương náu của những tâm hồn xa xứ. Để rồi mỗi lần rời chợ, trở về căn gác trọ, hành trang tôi mang theo không chỉ là mớ rau, con cá, mà là cả một niềm an ủi lớn lao, tiếp thêm sức mạnh cho hành trình gian nan phía trước.