Nối dài sự sống từ hành trình hiến - ghép tạng ở Thanh Hóa (Bài cuối): Gieo mầm sự sống

Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa đã thực hiện thành công 24 ca ghép thận. Ảnh: Tô Hà

Khi người khỏe nghĩ về lời hứa cho tương lai

Buổi lễ phát động đăng ký hiến mô, hiến tạng do Tổng Công ty CP Hợp Lực phối hợp với Ban Thanh niên Công an tỉnh Thanh Hóa tổ chức diễn ra trong bầu không khí ấm áp nhưng cũng đầy suy ngẫm. Những người có mặt hôm ấy đều đang khỏe mạnh. Họ là những cán bộ, bác sĩ, điều dưỡng, chiến sĩ công an, đoàn viên, thanh niên và cả những người dân bình thường. Họ vẫn đang làm việc, chăm lo gia đình, vẫn có những dự định cho ngày mai. Nhưng tại buổi lễ, họ cùng thực hiện một lựa chọn đặc biệt: đăng ký hiến mô, hiến tạng. Chỉ với vài thao tác đơn giản, mỗi người có thể ghi lại nguyện vọng của mình. Đó là một quyết định được đưa ra khi họ đang khỏe mạnh, tỉnh táo và hoàn toàn chủ động. Không ai mong tấm đăng ký ấy sẽ có ngày phải sử dụng. Nhưng nếu một ngày điều không may xảy đến, họ mong rằng quyết định của mình có thể trở thành cơ hội sống cho một người bệnh khác. Bởi với người đăng ký, hiến tạng không phải là nghĩ về cái chết. Đó là cách họ nghĩ về sự sống – về khả năng một phần cơ thể mình, sau khi cuộc đời khép lại, vẫn có thể tiếp tục giúp một người khác trở về với gia đình.

Ngay sau lễ phát động, phong trào nhận được sự hưởng ứng tích cực của cán bộ, nhân viên, đoàn viên, thanh niên hai đơn vị và đông đảo người dân. Đã có hơn 200 người tự nguyện đăng ký hiến mô, hiến tạng sau khi qua đời. Trong số những người đầu tiên đăng ký có bác sĩ Trịnh Thoa, công tác tại Khoa Thận nhân tạo, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Hợp Lực.

“Hằng ngày tiếp xúc với những bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối phải lọc máu chu kỳ, tôi hiểu một quả thận phù hợp chính là ước mơ lớn nhất của họ. Chính vì thế, ngay sau lễ phát động, tôi quyết định đăng ký hiến mô, hiến tạng. Hy vọng hành động nhỏ của mình và sự lan tỏa của chương trình sẽ mang thêm nhiều hy vọng cho những bệnh nhân đang chờ ghép tạng”, bác sĩ Trịnh Thoa chia sẻ.

Với Trung tá Trần Linh, Phòng Hậu cần, Công an tỉnh Thanh Hóa, quyết định đăng ký hiến mô, tạng bắt đầu từ một suy nghĩ giản dị: mỗi người đều có thể làm một điều có ích cho cuộc sống, để “mỗi người là một đóa hoa, hoa thơm nhất có thể”. Tờ đăng ký hiến mô, tạng có thể chỉ là một hành động nhỏ, nhưng khi nhiều người cùng lựa chọn, những điều nhỏ bé ấy sẽ tạo nên sự lan tỏa lớn hơn, mang thêm cơ hội sống đến những bệnh nhân đang chờ được ghép tạng. “Lực lượng vũ trang luôn hướng đến niềm hạnh phúc của Nhân dân, tham gia nhiều hoạt động nhân đạo và trong quá trình đó, chúng tôi gặp nhiều bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn. Tôi nghĩ rằng, nếu sau khi mình qua đời, một phần cơ thể có thể giúp người khác tiếp tục sống thì đó là một việc làm có ý nghĩa”, anh Linh chia sẻ.

Có lẽ điều đặc biệt nhất của buổi lễ hôm ấy không nằm ở những tấm thẻ được phát ra hay số lượng người đăng ký. Điều đáng quý hơn là sự thay đổi trong nhận thức. Nếu như trước đây, hiến mô, hiến tạng thường chỉ được nhắc đến trong những phòng hồi sức, khi một gia đình vừa trải qua mất mát, thì hôm nay, câu chuyện ấy đã được bắt đầu từ chính những người đang khỏe mạnh. Họ chủ động đưa ra lựa chọn của mình khi còn đủ tỉnh táo, đủ thời gian để suy nghĩ và trao đổi với người thân. Những tấm thẻ đăng ký hôm nay chưa thể ngay lập tức tạo nên nguồn tạng dồi dào cho y học, nhưng đó là những hạt giống đầu tiên của một văn hóa hiến tạng đang từng bước được gieo xuống.

Trong chuyến trở lại thăm gia đình ông Vũ Hải A. đầu tháng 7, PGS.TS.BS Trương Thanh Tùng tiếc rằng không có đại diện các bệnh viện tuyến cơ sở cùng tham gia. Theo ông, vận động hiến tạng cần sự chung tay của cả hệ thống y tế, bởi nhiều trường hợp chết não được tiếp nhận ban đầu tại tuyến cơ sở. Nếu đội ngũ y tế được trang bị đầy đủ kiến thức về chết não, hiến tạng và quy trình điều phối, sẽ có thêm cơ hội để những nguồn tạng quý giá được kết nối kịp thời với người bệnh.

Năm 2024, Chi hội Vận động hiến mô, bộ phận cơ thể người Việt Nam tại Thanh Hóa được thành lập. Đến nay, toàn tỉnh có khoảng 700 người đăng ký và được cấp thẻ hiến mô, bộ phận cơ thể người; trong đó có gần 500 người đăng ký thông qua chi hội. Công tác truyền thông đã tiếp cận hơn 128.700 lượt người dân. Cùng với 24 ca ghép thận tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa, Bệnh viện Mắt Thanh Hóa cũng đã thực hiện thành công 34 ca ghép giác mạc.

Những con số ấy cho thấy, từ nhận thức cộng đồng đến năng lực chuyên môn, hành trình hiến - ghép tạng ở Thanh Hóa đang từng bước hình thành một chuỗi liên kết để sự sống được tiếp nối.

Mở đường nối dài sự sống

Những tấm thẻ đăng ký hiến mô, hiến tạng ngày một nhiều hơn là tín hiệu đáng mừng. Nhưng để những nghĩa cử ấy thực sự trở thành cơ hội cứu sống người bệnh, phía sau còn là cả một hệ thống pháp lý, kỹ thuật và cơ chế điều phối cần tiếp tục được hoàn thiện.

Giám đốc Sở Y tế Thanh Hóa Lê Văn Cường cho rằng, muốn phát triển bền vững lĩnh vực ghép tạng phải đồng thời giải quyết cả ba vấn đề: nguồn hiến, cơ chế, chính sách và năng lực chuyên môn. Ông nhấn mạnh, Thanh Hóa đã làm chủ kỹ thuật ghép thận và đang từng bước chuẩn bị các điều kiện để triển khai những kỹ thuật cao hơn như ghép gan, ghép tim, ghép tủy. Tuy nhiên, nếu không có nguồn tạng hiến ổn định thì những thành tựu về chuyên môn cũng khó phát huy hết giá trị. Từ thực tiễn triển khai tại địa phương, ngành y tế Thanh Hóa kiến nghị Quốc hội sớm nghiên cứu sửa đổi Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác theo hướng phù hợp với sự phát triển của y học hiện đại. Trong đó, cần hoàn thiện quy định về đăng ký hiến mô, tạng sau khi chết hoặc chết não; tăng cường giá trị pháp lý của nguyện vọng hiến tạng mà người dân đã đăng ký từ trước; đồng thời xây dựng các cơ chế hỗ trợ thiết thực đối với người hiến sống, người được ghép và thân nhân của người hiến. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, kết nối và điều phối nguồn tạng trên phạm vi toàn quốc cũng được xem là yêu cầu cấp thiết nhằm rút ngắn thời gian điều phối, bảo đảm mô, tạng được sử dụng hiệu quả và đến đúng người bệnh có chỉ định ghép.

Theo ông Lê Văn Cường, cùng với hoàn thiện chính sách, ngành y tế Thanh Hóa sẽ tiếp tục chỉ đạo các cơ sở khám, chữa bệnh đầu tư nguồn nhân lực, chuyển giao kỹ thuật và mở rộng hợp tác với các trung tâm ghép tạng lớn trong cả nước. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở ghép thận mà từng bước làm chủ các kỹ thuật ghép tạng chuyên sâu, đáp ứng nhu cầu điều trị ngày càng cao của người dân trong tỉnh và khu vực. Nhưng trên tất cả, yếu tố quyết định vẫn là sự đồng hành của cộng đồng. “Bất kỳ thành tựu nào của y học ghép tạng cũng không thể tách rời nghĩa cử của người hiến và sự đồng thuận của xã hội. Khi ngày càng có nhiều người hiểu đúng, tin tưởng và chủ động đăng ký hiến mô, hiến tạng, chúng ta sẽ có thêm nhiều cơ hội cứu sống người bệnh, đồng thời đưa kỹ thuật ghép tạng của Thanh Hóa phát triển lên một tầm cao mới”, Giám đốc Sở Y tế Thanh Hóa chia sẻ.

Có những cuộc chia ly khép lại bằng nước mắt, nhưng cũng có những cuộc chia ly mở ra nhiều cuộc đoàn viên. Có những sự sống dừng lại, nhưng cũng từ đó, nhiều sự sống khác được bắt đầu, nối dài bằng tình yêu thương giữa con người với con người. Người hiến tạng không mất đi. Họ chỉ đang sống theo một cách khác.