​​​​​​​Nỗi lo thiếu hụt tôm hùm giống

Hiện nay, khoảng 95% tôm hùm giống phục vụ nuôi thương phẩm trên địa bàn tỉnh phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu từ các nước trong khu vực. Để bảo đảm nguồn cung tôm hùm giống chất lượng, bên cạnh tăng cường công tác quản lý, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm liên quan đến nhập lậu, buôn bán, vận chuyển trái phép tôm hùm giống, các cơ quan chức năng cần tháo gỡ khó khăn liên quan đến nhập khẩu chính ngạch con giống, chủ động nguồn cung trong nước phục vụ nghề nuôi tôm hùm thương phẩm.

Phụ thuộc vào nhập khẩu

Nghề nuôi tôm hùm phát triển mạnh ở các địa phương ven biển trong tỉnh. Tuy nhiên, người nuôi tôm hùm đang gặp khó khăn khi thiếu hụt con giống. Ông Phan Thanh Tuấn - người nuôi tôm hùm xanh ở phường Cam Linh cho biết: “Gia đình tôi nuôi tôm hùm lồng đã mấy chục năm nay. Hiện nay, gia đình nuôi 500 lồng tôm hùm xanh trên vùng nuôi vịnh Cam Ranh, mỗi lồng thả khoảng 500 con tôm hùm xanh. Điều khiến người nuôi lo lắng là khi giống khan hiếm, giá bị đẩy lên rất cao, như hiện nay, mỗi lồng nuôi chi phí con giống khoảng 25 triệu đồng. Thời gian qua, do tôm hùm giống khan hiếm nên người nuôi chấp nhận mua con giống trôi nổi, không bảo đảm về chất lượng nên tỷ lệ hao hụt sẽ cao”.

Tôm hùm được người dân nuôi bằng lồng chìm.

Hiện nay, nguồn giống tôm hùm phục vụ nuôi thương phẩm trong tỉnh hoàn toàn phụ thuộc vào khai thác tự nhiên, hoặc nhập khẩu từ một số nước trong khu vực Đông Nam Á. Đối với khai thác tự nhiên tại các vùng biển trong tỉnh như: Mỹ Giang (phường Đông Ninh Hòa), đầm Nha Phu (xã Nam Ninh Hòa), Đầm Môn (xã Đại Lãnh), vịnh Nha Trang và vịnh Cam Ranh... chỉ cung cấp được 5% nhu cầu, 95% còn lại chủ yếu được nhập từ các nước: Indonesia, Malaysia và Singapore.

Ông Hoàng Anh Hào - Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Biển đảo cho biết: "Nhu cầu con giống tôm hùm của người nuôi trong tỉnh cần khoảng 60 - 70 triệu con mỗi năm, trong đó 95% phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu từ các nước trong khu vực. Tuy nhiên, từ tháng 7-2023 đến nay, số lượng tôm hùm giống nhập khẩu bị hạn chế do một số nước trong khu vực có chính sách cấm xuất khẩu tôm hùm giống hoặc kiểm soát chặt chẽ doanh nghiệp xuất khẩu tôm hùm giống sang Việt Nam. Điều này đã dẫn đến tình trạng thiếu giống tôm hùm, đẩy giá con giống tăng. Hiện nay, giá con giống tôm hùm xanh ở mức khoảng 50.000 đồng/con, giá tôm hùm bông hơn 65.000 đồng/con".  

Tìm hướng tháo gỡ

Do nhu cầu lớn nên thời gian qua, hoạt động kinh doanh tôm hùm giống nổi lên một số vấn đề. Bên cạnh một số cơ sở được cấp phép, hoạt động đúng quy định, thời gian qua đã xuất hiện các tổ chức, cá nhân nhập khẩu, ương dưỡng, mua bán tôm hùm giống không rõ nguồn gốc xuất xứ, có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Do lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh tôm hùm giống lớn nên các đối tượng đã nhập lậu, buôn bán, vận chuyển trái phép. Điều này sẽ dẫn đến nguy cơ các dịch bệnh xâm nhiễm từ nước ngoài, tôm hùm giống kém chất lượng đưa vào nuôi thương phẩm.

Người dân thu hoạch tôm hùm xanh nuôi trên vịnh Cam Ranh.

Từ thực trạng này, UBND tỉnh đã có nhiều văn bản yêu cầu các sở, ngành chuyên môn, cơ quan chức năng, UBND các địa phương trong tỉnh tăng cường ngăn chặn nhập lậu, buôn bán, vận chuyển trái phép tôm hùm giống. Bên cạnh thông tin, tuyên truyền về nguy cơ đối với các dịch bệnh nguy hiểm xâm nhiễm từ nước ngoài, tôm hùm kém chất lượng do các hoạt động nhập lậu, vận chuyển và tiếp tay tiêu thụ tôm hùm giống nhập lậu; công tác kiểm tra, kiểm soát để kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm những trường hợp nhập lậu, buôn bán, vận chuyển trái phép tôm hùm giống trên địa bàn tỉnh được tăng cường... Thời gian qua, các vụ việc vi phạm liên quan đến nhập khẩu, ương dưỡng, mua bán tôm hùm giống không rõ nguồn gốc xuất xứ đã bị các cơ quan chức năng của tỉnh phát hiện, xử lý nghiêm.

Theo ông Lê Đình Khiêm - Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Biển đảo, Khánh Hòa là địa phương có nguồn tôm hùm giống ngoài tự nhiên, vì vậy, ngư dân cần khai thác nguồn lợi này một cách bền vững. Muốn vậy, phải bảo vệ tốt các hệ sinh thái biển, chú trọng các biện pháp kỹ thuật khai thác để nâng cao tỷ lệ sống của tôm hùm giống, từ đó tăng tỷ lệ con giống khai thác trong nước, giảm áp lực nhập khẩu giống từ nước ngoài. Đối với nguồn giống nhập khẩu, nhất là từ Indonesia, các cơ quan trung ương cần có giải pháp tháo gỡ khó khăn, triển khai các mô hình hợp tác hiệu quả để nhập khẩu tôm giống chính ngạch phục vụ nhu cầu nuôi trong nước. Về lâu dài cần phải nghiên cứu để sinh sản nhân tạo nhằm chủ động về nguồn cung con giống tôm hùm.

Tôm hùm được nuôi chủ yếu ở các vùng nuôi trọng điểm như: Vịnh Vân Phong (38.640 lồng), vịnh Cam Ranh (102.564 lồng), vịnh Phan Rang (5.090 lồng), vịnh Nha Trang (3.900 lồng), vùng nuôi phường Đông Ninh Hòa (80 lồng). Những năm qua, nghề nuôi tôm hùm đã góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao thu nhập cho người nuôi ở các xã, phường ven biển trong tỉnh.