Nỗi lo từ thói quen dùng thuốc diệt cỏ ở Pú Nhung

Việc phun thuốc diệt cỏ mang lại hiệu quả nhanh chóng trong việc làm héo và chết cỏ, nhưng đi kèm là những hệ lụy lâu dài.

Hiện nay, ngô và lúa là những cây trồng chủ lực, gắn bó với đời sống và sinh kế của người dân bản Bon Be (xã Pú Nhung). Trước đây, mỗi khi vào vụ sản xuất, bà con thường lên nương phát dọn cỏ dại bằng cách thủ công. Công việc đòi hỏi nhiều thời gian, công sức nên những năm gần đây, dân bản đã thay dần phương thức làm cỏ thủ công sang sử dụng các loại thuốc diệt cỏ. Với phương pháp này, chỉ cần vài giờ đồng hồ, những đám cỏ trên nương được xử lý thay vì phải mất nhiều ngày phát dọn như trước. Chính sự tiện lợi này khiến thuốc diệt cỏ trở thành lựa chọn của đa số hộ dân.

Ông Giàng A Súa, Trưởng bản Bon Be cho biết: “Hiện nay khoảng 90% số hộ trong bản sử dụng thuốc diệt cỏ. Trước đây làm cỏ phải mất nhiều ngày, còn bây giờ chỉ cần phun một buổi là cỏ héo hết. Thuốc giúp tiết kiệm công lao động, nhất là trong điều kiện thiếu nhân lực sản xuất”.

Tại bản Kể Cải, xã Pú Nhung, những năm gần đây, cùng với quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng, dân bản vẫn duy trì hơn 20ha ngô cùng một số cây trồng khác. Để tiết kiệm thời gian và công sức, tình trạng sử dụng thuốc diệt cỏ của bà con ngày càng phổ biến.

Theo ông Sùng A Tùng, Trưởng bản Kể Cải, hiện nay phần lớn người dân lựa chọn thuốc diệt cỏ thay cho các biện pháp làm cỏ thủ công. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu nhân công, chi phí thuê lao động cao, trong khi thuốc diệt cỏ giúp tiết kiệm thời gian và công sức.

“Bà con bây giờ đa số dùng thuốc trừ cỏ. Từ lúc chuẩn bị đất cho đến sau khi trồng ngô khoảng một tháng đều phun thuốc. Thời gian sử dụng thường bắt đầu từ tháng 3, tháng 4 và kéo dài đến tận thời điểm này” - ông Tùng cho biết.

Điều đáng lo ngại là trong quá trình sử dụng, nhiều người dân chủ quan, chưa thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo hộ lao động. Ông Tùng chia sẻ: “Nhiều người đi phun thuốc chỉ mặc quần áo bình thường, không đeo khẩu trang hay găng tay. Gặp gió thì thuốc bay vào người, vào mặt nhưng vẫn làm vì nghĩ không ảnh hưởng gì. Có người sau khi phun thấy chóng mặt, khó chịu nhưng rồi cũng bỏ qua”.

Mặc dù chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể đã nhiều lần tuyên truyền về những nguy cơ từ việc lạm dụng thuốc diệt cỏ, song do chưa có giải pháp thay thế hiệu quả và phù hợp với điều kiện sản xuất nên thói quen sử dụng hóa chất vẫn tiếp diễn.

Việc lạm dụng thuốc diệt cỏ không chỉ gây nguy cơ đối với con người mà còn tác động tiêu cực đến môi trường sinh thái. Các hoạt chất hóa học tồn dư trong đất có thể làm suy giảm độ màu mỡ, tiêu diệt nhiều loại vi sinh vật có lợi, ảnh hưởng đến khả năng tái tạo tự nhiên của đất. Một phần hóa chất theo nước mưa ngấm xuống mạch nước ngầm hoặc chảy ra ao hồ, khe suối, gây ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt và sản xuất.

Về lâu dài, đất canh tác bị thoái hóa sẽ làm giảm năng suất cây trồng, tăng chi phí sản xuất và ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người dân. Trong khi đó, nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến da, đường hô hấp, ngộ độc hóa chất hoặc các bệnh mãn tính cũng gia tăng nếu tiếp xúc thường xuyên với thuốc diệt cỏ mà không có biện pháp bảo vệ phù hợp.

Xã Pú Nhung đẩy mạnh tuyên truyền, khuyến khích người dân sử dụng các biện pháp làm cỏ thủ công, hạn chế sử dụng thuốc diệt cỏ.

Trước thực trạng trên, chính quyền xã Pú Nhung đã tăng cường công tác tuyên truyền, vận động người dân thay đổi nhận thức và thói quen sản xuất nhằm từng bước hạn chế việc sử dụng thuốc diệt cỏ.

Ông Nguyễn Văn Bách, Chủ tịch UBND xã Pú Nhung cho biết: Chúng tôi thường xuyên tuyên truyền tại các cuộc họp bản, các lớp tập huấn sản xuất nông nghiệp để người dân hiểu rõ tác hại của việc lạm dụng thuốc diệt cỏ hay sử dụng không đúng cách. Đồng thời vận động bà con chuyển sang sử dụng máy cắt cỏ cầm tay hoặc các biện pháp làm cỏ thủ công, kết hợp phương pháp sinh học nhằm bảo vệ sức khỏe con người và môi trường sản xuất.

Bên cạnh việc nâng cao nhận thức cho người dân, địa phương phối hợp với các ngành chức năng tăng cường kiểm tra hoạt động kinh doanh vật tư nông nghiệp trên địa bàn, kịp thời phát hiện và xử lý các trường hợp buôn bán thuốc bảo vệ thực vật không rõ nguồn gốc, không bảo đảm chất lượng.

Việc sử dụng thuốc diệt cỏ có thể mang lại hiệu quả nhanh chóng và giúp giảm sức lao động trong ngắn hạn. Tuy nhiên, nếu lạm dụng hoặc sử dụng không đúng cách, những lợi ích trước mắt sẽ phải đánh đổi bằng những hệ lụy lâu dài đối với sức khỏe con người, môi trường và sự phát triển bền vững của nền nông nghiệp.

Để hạn chế tình trạng này, cần sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền địa phương, cơ quan chuyên môn và chính người dân. Sự tiện lợi trước mắt không thể là lý do để đánh đổi môi trường sống và sức khỏe cộng đồng. Thay đổi thói quen canh tác hôm nay chính là cách bảo vệ tương lai cho chính mỗi gia đình và thế hệ mai sau.