Nối “sóng” với non ngàn

Nối "sóng" với non ngàn.

Đưa sóng về bản xa

Một buổi sáng ở Bản Lùng, xã Phong Dụ Thượng, những dải mây trắng vẫn lững lờ vắt ngang sườn núi. Trên cao, cột phát sóng BTS của VNPT đứng lặng lẽ giữa màu xanh đại ngàn. Ít ai biết rằng, để có được tín hiệu viễn thông ổn định nơi đây, những người thợ kỹ thuật đã trải qua không ít gian nan.

Cùng các kỹ thuật viên Trung tâm Viễn thông Văn Yên, chúng tôi đến kiểm tra trạm BTS tại Bản Lùng. Anh Phạm Văn Trọng - Tổ trưởng Tổ kỹ thuật và anh Trần Văn Thắng, cán bộ phụ trách kỹ thuật cáp tuyến khu vực Phong Dụ Thượng, Phong Dụ Hạ, nhanh chóng bắt tay vào công việc sau khi báo cáo Phó Giám đốc Trung tâm Viễn thông Văn Yên Lồ Quang Minh.

Lãnh đạo và Tổ kỹ thuật Trung tâm Viễn thông Văn Yên trực tiếp trao đổi với Trưởng thôn Bản Lùng về hoạt động, vận hành của trạm và cột BTS.

Chuẩn bị đầy đủ thiết bị, vật tư, từ module chỉnh lưu nguồn, aptomat, dây cáp đến máy phát điện lưu động, đồng hồ đo điện và phương tiện bảo hộ. Anh Trọng thắt dây an toàn, leo lên cột kiểm tra độ căng của cáp, các điểm đấu nối và nguy cơ cây rừng đổ, va quệt vào hệ thống. Dưới mặt đất, anh Thắng kiểm tra thiết bị trong nhà trạm, theo dõi tín hiệu và kết nối với trung tâm.

Gần một giờ sau, các hạng mục kiểm tra hoàn tất, hệ thống hoạt động bình thường. Cả đội tiếp tục di chuyển đến khu vực Phong Dụ Hạ để kiểm tra những trạm tiếp theo.

Phía sau mỗi cột sóng là những ngày tháng vượt khó của người thợ viễn thông. Anh Trần Văn Thắng nhớ lại lần triển khai hạ tầng tại Bản Lùng, đường lên bản nhỏ hẹp, dốc cao, việc vận chuyển thiết bị, kéo cáp, dựng trạm vô cùng vất vả. “Dù nắng mưa, đường khó đi, anh em vẫn động viên nhau cố gắng để bà con sớm có sóng, tiếp cận thông tin và công nghệ thuận lợi hơn” - anh Thắng chia sẻ.

Các kỹ thuật viên Tổ kỹ thuật Trung tâm Viễn thông Văn Yên hướng dẫn Trưởng thôn Bản Lùng Ngô Quang Hà về cách khắc phục các sự cố có thể xảy ra tại trạm.

Đưa vào khai thác từ cuối năm 2019, cột sóng BTS đã giúp Bản Lùng thoát khỏi tình trạng lõm sóng. Thôn có 246 hộ với hơn 1.200 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc Mông chiếm trên 50%. Trước đây, người dân thường phải lên những vị trí cao để bắt tín hiệu, gây nhiều bất tiện trong liên lạc và cập nhật thông tin.

Anh Ngô Quang Hà, Trưởng thôn Bản Lùng cho biết: "Trước đây, không có sóng, việc trao đổi công việc, cập nhật thông tin hay liên lạc với người thân ở xa gặp nhiều khó khăn".

Từ vùng lõm thông tin, Bản Lùng từng bước kết nối với mạng lưới viễn thông. Cột sóng không chỉ giúp người dân thuận tiện liên lạc mà còn mở ra cơ hội tiếp cận tri thức, dịch vụ và những phương thức làm ăn mới. Khoảng cách địa lý vẫn còn đó, nhưng khoảng cách thông tin đang dần được thu hẹp.

Giữ mạch thông tin giữa đại ngàn

Đưa sóng về bản đã khó, duy trì kết nối thông suốt còn đòi hỏi sự bền bỉ của những người thợ viễn thông. Địa hình hiểm trở, thời tiết thất thường và nguy cơ cây rừng, nguồn điện gây sự cố luôn là thách thức thường trực.

Tổ kỹ thuật và hạ tầng Trung tâm Viễn thông Văn Yên có 14 thành viên, phụ trách 9 xã thuộc huyện Văn Yên (cũ). Hằng ngày, các kỹ thuật viên kiểm tra trạm phát sóng, tuyến cáp, anten và các điểm đấu nối để kịp thời phát hiện nguy cơ mất an toàn. Sự cố được xử lý ngay tại chỗ nếu đủ điều kiện; trường hợp phức tạp sẽ báo cáo trung tâm để huy động lực lượng, thiết bị ứng cứu, hạn chế tối đa thời gian gián đoạn liên lạc.

Anh Phạm Văn Trọng - Tổ trưởng tổ Kỹ thuật Trung tâm Viễn thông Văn Yên thắt dây an toàn và trực tiếp trèo lên cột sóng để kiểm tra cáp dây, mấu nối.

Theo anh Phạm Văn Trọng, việc phát hiện, đánh giá ban đầu có ý nghĩa quan trọng. Tại các trạm, cộng tác viên hỗ trợ theo dõi tình trạng thiết bị, thông báo khi có dấu hiệu bất thường. Nhờ đó, đội kỹ thuật có thể xác định sơ bộ nguyên nhân, chuẩn bị vật tư trước khi lên đường.

“Đường rừng, đường núi đi lại mất nhiều thời gian. Nếu lên tận nơi mới xác định được sự cố, sau đó lại quay về lấy thiết bị thì việc khắc phục sẽ kéo dài, người dân cũng bị ảnh hưởng. Vì vậy, chúng tôi phải chủ động nắm tình hình và chuẩn bị phương án trước khi tiếp cận hiện trường” - anh Trọng chia sẻ.

Sự chủ động ấy được thử thách trong những tình huống xảy ra vào lúc rạng sáng, khi đường núi còn tối và điều kiện tiếp cận không thuận lợi. Với những người làm viễn thông, sự cố không chờ đến giờ hành chính. Hệ thống giám sát mạng lưới hoạt động liên tục, còn lực lượng kỹ thuật luôn phải sẵn sàng ứng cứu.

Rạng sáng 22/7/2026, trạm BTS Lang Thíp tại thôn Nghĩa Giang, xã Lâm Giang, bất ngờ mất liên lạc do chập điện làm hỏng tủ nguồn AC/DC, khiến dịch vụ thoại, tin nhắn và dữ liệu di động 2G, 3G, 4G bị gián đoạn.

Ngay sau khi nhận cảnh báo, đội ứng cứu thông tin nhanh chóng có mặt tại hiện trường, cô lập nguồn điện, xác định hư hỏng và triển khai cấp nguồn tạm thời bằng máy phát điện lưu động, đồng thời thay thế thiết bị hỏng.

Đến 5 giờ 45 phút, trạm hoạt động trở lại; sau khi kiểm tra chất lượng thoại và dữ liệu, đến 6 giờ 10 phút, việc khôi phục liên lạc hoàn tất, rút ngắn thời gian gián đoạn còn 1 giờ 40 phút. Sau sự cố, đơn vị tiếp tục củng cố hệ thống điện, đề xuất thay tủ nguồn và rà soát thiết bị chống sét, tiếp địa để bảo đảm vận hành an toàn.

Sự cố được khắc phục kịp thời nhờ sự phối hợp giữa hệ thống giám sát, bộ phận điều hành và lực lượng trực tiếp tại hiện trường. Với người dân, tín hiệu trở lại có thể chỉ được nhận ra qua một cuộc gọi kết nối thành công. Nhưng phía sau khoảnh khắc bình thường ấy là quá trình lao động khẩn trương, đòi hỏi chuyên môn, kinh nghiệm và tinh thần trách nhiệm của những người thợ viễn thông.

Nối gần hơn những bản làng

Công việc của những người giữ mạch thông tin không dừng lại ở dựng cột, kéo cáp hay sửa chữa thiết bị. Đằng sau mỗi trạm phát sóng là mục tiêu đưa hạ tầng số đến gần hơn với người dân, nhất là địa bàn miền núi còn nhiều khó khăn.

Dù vất vả, khó khăn nhưng những kỹ thuật viễn thông vẫn bền bỉ đưa sóng đến với bản làng.

Tại Bản Lùng, sự thay đổi hiện diện trong việc thường ngày, người dân thuận tiện liên lạc với người thân, cập nhật thông tin, tìm hiểu kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi. Khi được tiếp cận các nền tảng số, bà con có thêm cơ hội học hỏi kinh nghiệm sản xuất, tìm kiếm thông tin thị trường và từng bước thay đổi cách làm ăn.

Tuy nhiên, có sóng mới chỉ là bước đầu. Để người dân thực sự hưởng lợi từ công nghệ số, hạ tầng cần duy trì ổn định, chất lượng dịch vụ phải bảo đảm, đồng thời người dân cần được hỗ trợ nâng cao kỹ năng sử dụng công nghệ an toàn, hiệu quả. Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong quá trình mở rộng vùng phủ và nâng cao chất lượng mạng lưới tại địa bàn miền núi.

Ông Lồ Quang Minh - Phó Giám đốc Trung tâm Viễn thông Văn Yên cho biết, đơn vị chú trọng tổ chức điều hành bài bản, khoa học, tăng cường phối hợp giữa các bộ phận để phát hiện và xử lý sự cố kịp thời. Thời gian tới, trung tâm tiếp tục hướng đến những bản làng còn vùng lõm hoặc chưa được tiếp cận đầy đủ với hạ tầng viễn thông, từng bước mở rộng cơ hội kết nối cho người dân vùng cao.

Trên hành trình ấy, những người thợ kỹ thuật vẫn tiếp tục công việc quen thuộc: nhận nhiệm vụ, kiểm tra thiết bị, vượt đường xa, xử lý sự cố và trở về khi mạng lưới đã vận hành ổn định. Có chuyến đi bắt đầu từ sáng sớm, cũng có những lần lên đường giữa đêm khuya. Nắng nóng, mưa rừng, đường trơn dốc đứng hay những trạm đặt xa khu dân cư đều là thử thách thường trực.

Những cung đường vùng cao luôn là người bạn đồng hành của những người kỹ thuật viên viễn thông.

Nhưng với họ, thành quả không chỉ nằm ở những thông số kỹ thuật đạt yêu cầu hay một trạm BTS hoạt động bình thường. Đó còn là khi người dân không phải đi tìm nơi bắt sóng để gọi điện, khi thông tin cần thiết được chuyển đến kịp thời, khi những bản làng giữa núi rừng có thêm cơ hội hòa vào dòng chảy công nghệ.

Giữa đại ngàn, những cột sóng có thể khuất sau tầng mây, còn những người giữ sóng thường lặng lẽ rời đi sau mỗi lần hoàn thành nhiệm vụ. Họ ít xuất hiện trong những câu chuyện về đổi thay ở vùng cao, nhưng công việc của họ góp phần tạo nên nền tảng cho sự đổi thay ấy.

Nối “sóng” với mây ngàn không đơn thuần là mở rộng vùng phủ hay kéo dài đường truyền. Đó còn là hành trình nối những bản làng xa xôi với dòng chảy thông tin, nối người dân với tri thức và cơ hội phát triển. Trên những cung đường quanh co của núi rừng, hành trình ấy vẫn được tiếp nối bằng những bước chân bền bỉ của người thợ viễn thông, đưa nhịp sống số vượt đèo cao, suối sâu để đến với từng bản làng.