Sửa Luật An toàn thực phẩm: Rõ trách nhiệm, xử lý nghiêm vi phạm

Cùng phiên họp, các đại biểu cũng đã thảo luận về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và các đại biểu tại thảo luận tổ, chiều 24-10. Ảnh: ĐỖ TRUNG

Không để tăng tiền kiểm, buông hậu kiểm

ĐB Phạm Khánh Phong Lan (TPHCM) cho rằng dự thảo chưa giải quyết đúng bản chất vấn đề, đặc biệt là nguy cơ “siết chặt tiền kiểm nhưng lại buông lỏng hậu kiểm”. Theo ĐB, các vụ sữa giả, thực phẩm chức năng kém chất lượng thời gian qua chủ yếu được phát hiện sau cấp phép, cho thấy lỗ hổng trong khâu hậu kiểm.

ĐB Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TPHCM. Ảnh: ĐỖ TRUNG

Dự thảo đề xuất chuyển từ tự công bố sản phẩm sang công bố hợp tiêu chuẩn, đồng thời quy định thời hạn hồ sơ, hết hạn phải làm lại thủ tục. ĐB cảnh báo nguy cơ gây áp lực hành chính lớn khi riêng TPHCM đã có hơn 300.000 sản phẩm tự công bố từ năm 2018. Theo ĐB, chỉ nên yêu cầu làm lại thủ tục khi sản phẩm thay đổi thành phần hoặc chỉ tiêu chất lượng.

ĐB Phạm Khánh Phong Lan cũng không đồng tình với đề xuất kiểm tra không quá 1 lần/năm, cho rằng quy định này sẽ vô hiệu hóa tính răn đe, “trói chân” cơ quan quản lý. Theo ĐB, với doanh nghiệp có vấn đề, không thể chỉ kiểm tra 1 lần/năm.

Mỗi nhiệm vụ phải có một cơ quan chịu trách nhiệm chính

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh an toàn thực phẩm gắn với từng bữa ăn, gia đình, sức khỏe giống nòi và uy tín quốc gia. Dự thảo đã thể chế hóa các chủ trương lớn, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, quản lý theo chuỗi dựa trên phân tích nguy cơ và dữ liệu. Tuy nhiên, dự thảo còn 32/74 điều giao Chính phủ và Bộ trưởng Bộ Y tế quy định, trong đó có các nội dung đột phá như lộ trình áp dụng thực hành vệ sinh tốt, phân tích nguy cơ, chuyển đổi kiểm tra thực phẩm nhập khẩu.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại thảo luận tổ chiều 24-10. Ảnh: ĐỖ TRUNG

Nhắc lại việc từng phải tạm dừng hiệu lực Nghị định 46/2026/NĐ-CP (quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm) vì thiếu tính khả thi, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các nội dung đột phá phải được quy định ngay trong luật; Quốc hội không thể thông qua luật khi chưa thấy rõ “ruột của chính sách”.

Theo Chủ tịch Quốc hội, nhiều cơ quan cùng quản lý dễ dẫn đến đùn đẩy trách nhiệm, bỏ sót các khâu giáp ranh. Mỗi nhiệm vụ phải giao một cơ quan chịu trách nhiệm chính; mỗi cơ sở sản xuất, kinh doanh chỉ chịu sự quản lý trực tiếp của một cơ quan. Đơn vị đầu mối phải được trao thực quyền để người dân biết rõ trách nhiệm thuộc về ai khi xảy ra sự cố.

Các đại biểu tại thảo luận tổ chiều 24-10. Ảnh: ĐỖ TRUNG

Ủng hộ chuyển sang hậu kiểm, Chủ tịch Quốc hội lưu ý việc kiểm tra phải thực chất, tránh gây khó cho người làm ăn chân chính. Các thủ tục gia hạn giấy tiếp nhận bản công bố, giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện cần chuyển sang tự động, trực tuyến trên cơ sở dữ liệu số, không buộc doanh nghiệp nộp lại hồ sơ giấy và không phát sinh chi phí. Đồng thời, cần thu hẹp diện tiền kiểm vào nhóm sản phẩm thực sự có nguy cơ cao, ngăn phát sinh “giấy phép con” và kẽ hở lợi ích nhóm.

“Thông thoáng với người làm ăn chân chính và nghiêm khắc với kẻ gian dối”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh; yêu cầu không để “hậu kiểm trên giấy”, bổ sung hình thức cấm hành nghề có thời hạn hoặc vĩnh viễn đối với hành vi vi phạm cố ý nghiêm trọng, kiên quyết loại khỏi thị trường những tổ chức, cá nhân vì lợi nhuận mà xâm hại sức khỏe cộng đồng.

Các đại biểu tại thảo luận tổ chiều 24-10. Ảnh: ĐỖ TRUNG

Thống nhất đầu mối quản lý

Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định mục tiêu cao nhất là nâng cao hiệu lực quản lý, bảo vệ sức khỏe người dân và tạo thuận lợi tối đa cho sản xuất, kinh doanh.

Chính phủ đề xuất chuyển mạnh sang quản lý theo rủi ro, chuỗi giá trị và chuyển đổi số. Theo Thủ tướng, cấp có thẩm quyền đã quyết định Bộ Y tế chịu trách nhiệm thống nhất quản lý nhà nước về vệ sinh an toàn thực phẩm; ở địa phương là sở y tế, cấp xã có cán bộ chuyên trách.

Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại phiên thảo luận tổ chiều 24-10. Ảnh: VIẾT CHUNG

Tiếp thu ý kiến đại biểu, Chính phủ sẽ rà soát những vấn đề lớn thuộc thẩm quyền Quốc hội, như quyền lợi của doanh nghiệp, cơ sở sản xuất và điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm; giảm những nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết.

Thủ tướng cũng khẳng định, trong trường hợp cấp bách, phải kiên quyết đình chỉ, tạm dừng sản xuất đối với các trường hợp vi phạm.