Nông dân Gia Lai thấp thỏm nỗi lo cà phê giảm năng suất

Bất an trước diễn biến thời tiết

Từ tháng 11 hằng năm, nhiều vùng trồng cà phê ở phía Tây Gia Lai bắt đầu bước vào vụ thu hoạch. Hiện một số vườn đã cho thu bói rải rác, phần lớn diện tích còn lại đang ở giai đoạn nuôi quả già và chín.

Sau hơn 2 tháng mưa kéo dài, thời tiết những ngày gần đây bắt đầu nắng ráo hơn. Đây cũng là lúc người dân tập trung dọn vườn, bón phân, chăm sóc vườn cây và chuẩn bị các điều kiện cho vụ thu hoạch sắp tới. Nhiều hộ kỳ vọng giá cà phê nhân tiếp tục duy trì ổn định để bù đắp chi phí sản xuất và có nguồn vốn tái đầu tư.

Cà phê là cây trồng chủ lực ở khu vực Tây Gia Lai. Ảnh: N.D

Tuy nhiên, diễn biến thời tiết từ đầu năm đến nay khiến người trồng cà phê không khỏi lo lắng. Nắng nóng kéo dài vào thời kỳ ra hoa làm một số diện tích bị giảm tỷ lệ đậu quả. Đến giai đoạn nuôi quả, gió mạnh gây rụng quả, làm nghiêng, bật gốc cây; mưa kéo dài tạo điều kiện cho rệp sáp và nấm bệnh phát sinh.

Ông Nguyễn Hoàng Phúc (thôn Bình Giang, xã Kon Gang) thuê 2 lao động bón phân cho vườn cà phê hơn 1 ha. Ông cho biết: Khoảng 2 năm trở lại đây, giá cà phê nhân tăng và duy trì khá ổn định. Nhờ đó, nhiều hộ mạnh dạn đầu tư phân bón, vật tư và sản xuất theo các tiêu chuẩn như 4C, UTZ để nâng cao năng suất, chất lượng cà phê.

Ông Nguyễn Hoàng Phúc đang chăm sóc vườn cà phê sau thời gian mưa kéo dài. Ảnh: N.D

Thế nhưng năm nay, nắng nóng rồi mưa kéo dài đã ảnh hưởng đến vườn cây. Hơn 100 cây cà phê trong vườn ông Phúc bị xô nghiêng, bật gốc do gió mạnh, phải dùng cọc tre chống đỡ. Nhiều cây bị rụng quả.

“Không chỉ vườn nhà tôi mà nhiều hộ xung quanh cũng bị ảnh hưởng. Giai đoạn ra hoa thì nắng nóng, sau đó mưa kéo dài, rệp sáp phát sinh. Tôi đã phun thuốc 2 đợt nhưng hiệu quả không như mong muốn. Với hơn 1 ha cà phê, gia đình đã đầu tư xấp xỉ 100 triệu đồng trong năm nay. Giờ chỉ mong giá cà phê tiếp tục ổn định để bù lại phần năng suất có thể giảm” - ông Phúc chia sẻ.

Cũng ở thôn Bình Giang, ông Nguyễn Văn Vĩnh có 4 ha cà phê trồng xen sầu riêng và hồ tiêu. Năm ngoái, vườn cà phê đạt sản lượng khoảng 18 tấn nhân. Năm nay, ông dự ước còn khoảng 15 tấn.

Theo ông Vĩnh, thời tiết năm nay khá bất thường. Nắng nóng làm rụng quả, sau đó mưa kéo dài tiếp tục khiến quả rụng thêm.

“Làm nông bây giờ phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết. Mặc dù giá nông sản khá thì bà con vẫn không thể chủ quan” - ông Vĩnh nói.

Chủ động chăm sóc trước vụ thu hoạch

Gia Lai hiện có khoảng 108 nghìn ha cà phê, trong đó, diện tích kinh doanh trên 100 nghìn ha, sản lượng cà phê nhân hằng năm khoảng 341.022 tấn. Đây là một trong những cây trồng chủ lực, tạo nguồn thu nhập chính cho hàng nghìn hộ dân tại khu vực Tây Gia Lai.

Thời gian qua, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh thường xuyên ban hành thông báo, hướng dẫn các địa phương và người dân chủ động phòng trừ sâu bệnh trên cây trồng, trong đó có cà phê.

Ông Nguyễn Văn Vĩnh kiểm tra vườn cà phê trồng xen canh hồ tiêu. Ảnh: N.D

Trước diễn biến thời tiết bất thường, ngành chuyên môn khuyến cáo người dân tập trung chăm sóc vườn cây theo hướng cân đối dinh dưỡng, thường xuyên tỉa cành, chồi thân để cây thông thoáng, hạn chế rệp và nấm bệnh; bón phân đầy đủ, kịp thời để cây nuôi quả, đồng thời theo dõi sát tình hình sâu bệnh để có biện pháp xử lý phù hợp.

Ông Trần Văn Đăng - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công phường Pleiku - cho biết: Hằng tuần, Trung tâm cử cán bộ kỹ thuật kiểm tra, nắm tình hình sâu bệnh hại cây trồng tại 16 xã, phường đang quản lý.

“Đối với cà phê, bà con cần thường xuyên cắt tỉa cành tăm, cành mọc ngược, chồi thân và cành sát mặt đất để cây tập trung dinh dưỡng nuôi quả. Đồng thời, phải kiểm tra vườn thường xuyên, phát hiện sớm rệp sáp, rệp vảy, bệnh thán thư và các đối tượng gây hại khác để phòng trừ kịp thời, đúng kỹ thuật” - ông Đăng khuyến cáo.

Không chỉ lo năng suất giảm, bà con nông dân còn đối mặt với áp lực chi phí sản xuất. Giá phân bón, vật tư nông nghiệp và nhân công đều ở mức cao. Khi bước vào vụ thu hoạch đồng loạt, nhu cầu lao động tăng mạnh, giá thuê nhân công có thể tiếp tục nhích lên, nhất là tại những địa bàn có diện tích cà phê lớn.

Với những hộ sản xuất quy mô lớn, chi phí nhân công thu hái luôn chiếm tỷ trọng đáng kể. Nếu thời tiết tiếp tục mưa trong thời gian thu hoạch, tiến độ thu hái có thể bị chậm, ảnh hưởng đến chất lượng quả và làm tăng thêm chi phí.

Khu vực Tây Gia Lai đang chuẩn bị bước vào thu hoạch cà phê niên vụ 2026-2027. Ảnh: N.D

Trong thời gian còn lại trước vụ thu hoạch, việc chăm sóc đúng kỹ thuật, chủ động phòng trừ sâu bệnh và chuẩn bị tốt nhân lực, phương tiện được xem là những giải pháp quan trọng giúp người trồng hạn chế thiệt hại. Tuy nhiên, với cây cà phê, yếu tố thời tiết vẫn là biến số khó lường. Bởi vậy, mong mỏi lớn nhất của nhiều nông dân lúc này là những tháng cuối năm thời tiết thuận lợi hơn để vụ thu hoạch diễn ra suôn sẻ, giá cà phê tiếp tục ổn định để bù đắp phần nào những ảnh hưởng bất lợi trong suốt mùa vụ.