Nông thôn mới hiện đại, bền vững

Xã Mường Ảng xác định cà phê là cây trồng chủ lực, mở rộng diện tích phát triển kinh tế xây dựng nông thôn mới. Ảnh: Mai Giáp

Để thực hiện mục tiêu đề ra giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh xem xét điều chỉnh tiêu chí nông thôn mới, khai thác nguồn lực đầu tư từ chương trình mục tiêu quốc gia, huy động nhân dân chung sức xây dựng nông thôn mới hiện đại, bền vững.

Sau sáp nhập, toàn tỉnh giảm từ 115 xã xuống 42 xã và chỉ 3 xã đạt đủ 19 tiêu chí nông thôn mới, không còn xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu, nâng cao. Tiêu chí về thu nhập, hạ tầng giao thông, tổ chức sản xuất và môi trường không đạt chuẩn do chênh lệch điều kiện phát triển giữa các địa bàn. Giai đoạn 2021 - 2025 xây dựng nông thôn mới áp dụng chung một bộ tiêu chí cho tất cả các xã đã trở thành “điểm nghẽn” khi có sự chênh lệch về địa hình vùng thấp, vùng cao, dân cư phân tán, tỷ lệ hộ nghèo, nguồn lực đầu tư… Do đó, nhiều xã vùng cao, biên giới khó hoàn thành các tiêu chí về thu nhập, hạ tầng giao thông, nước sạch, môi trường.

Nghị quyết số 46 được Quốc hội thông qua tháng 8 tích hợp các chương trình mục tiêu quốc gia thành chương trình phát triển văn hóa xã hội nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2030. Trên cơ sở nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ thông qua nghị định về nội dung, cơ chế, chính sách để thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành. Căn cứ tiêu chí chung, các địa phương trong cả nước rà soát thực tế, xây dựng kế hoạch triển khai phù hợp. Trong giai đoạn 2026 - 2030 vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được tập trung ưu tiên, dành nhiều nguồn lực đầu tư thực hiện mục tiêu xây dựng nông thôn mới. Địa bàn khó khăn được ưu tiên định mức phân bổ kinh phí cao hơn địa bàn khác.

Căn cứ Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030, Điện Biên xác định đây là giai đoạn bản lề chuyển đổi xây dựng nông thôn mới từ “đạt chuẩn” sang “hiện đại, bền vững”, nâng cao chất lượng các tiêu chí và cải thiện toàn diện đời sống người dân nông thôn. Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới gồm 10 tiêu chí. Mỗi tiêu chí chia theo 3 nhóm xã (nhóm 1, nhóm 2, nhóm 3) tùy địa hình liền kề đô thị, định hướng phát triển thành đô thị hay khu vực miền núi, đồng bào dân tộc thiểu số. Xã nhóm 1 có điều kiện thuận lợi hơn nhóm 2, nhóm 3. Đơn cử, tiêu chí về tỷ lệ hộ nghèo đa chiều đối với xã nhóm 1 không quá 2%, xã nhóm 2 không quá 5%, xã nhóm 3 không quá 13%. Việc áp dụng tiêu chí nông thôn mới theo nhóm xã giúp giảm áp lực đối với địa phương khó khăn, phù hợp điều kiện thực tế của Điện Biên.

Cách tiếp cận theo hướng phân nhóm xã góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, tạo động lực để khu vực nông thôn Điện Biên phát triển bền vững. Địa phương xây dựng tiêu chí theo điều kiện thực tế, xác định trọng tâm đầu tư, sử dụng hiệu quả nguồn lực xây dựng nông thôn mới. Đây là bước đột phá, chấm dứt cách tiếp cận “một bộ tiêu chí cho mọi xã”, tạo tính linh hoạt, sát thực tiễn, nâng cao khả năng hoàn thành mục tiêu đề ra. Các địa phương xác định đúng trọng tâm đầu tư, sử dụng hiệu quả nguồn lực, khai thác tiềm năng, phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới. Mỗi người dân phát huy vai trò chủ thể xây dựng nông thôn mới bằng việc chủ động tham gia bảo vệ môi trường, giữ gìn cảnh quan, xây dựng đời sống văn hóa. Năm 2026 toàn tỉnh đặt mục tiêu đạt chuẩn nông thôn mới đối với 5 xã, gồm: Tuần Giáo, Mường Ảng, Thanh An, Thanh Nưa, Mường Phăng. Phấn đấu đến năm 2030 toàn tỉnh có 60% xã đạt chuẩn và cơ bản đạt chuẩn nông thôn mới. Mục tiêu đề ra khá cao đối với tỉnh song là động lực để các cấp, các ngành, địa phương và người dân nỗ lực vươn lên, khai thác tiềm năng, lợi thế sẵn có phát triển kinh tế, xã hội, nâng cao đời sống.

Để hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới năm 2026 và những năm tiếp theo, các sở, ngành, chính quyền địa phương cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, bám sát địa bàn, chủ động phối hợp, kịp thời hướng dẫn và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Mỗi địa phương cần phát huy lợi thế, vai trò chủ thể của người dân, sử dụng hiệu quả nguồn lực xây dựng nông thôn mới thực chất, hiện đại, bền vững, cải thiện đời sống nhân dân.