NQ-57: Robot y tế tại TP.HCM công nghệ cao 'chia lửa' cùng y bác sĩ trong các ca hiểm nghèo

Robot y tế hỗ trợ bác sĩ xử lý các ca bệnh phức tạp

Trong phẫu thuật, robot hỗ trợ bác sĩ thực hiện những thao tác đòi hỏi độ chính xác cao, nhất là ở các ca bệnh phức tạp. Tại Bệnh viện Bình Dân (TP.HCM), công nghệ này đã được ứng dụng trong nhiều trường hợp cần phối hợp nhiều chuyên khoa.

Phẫu thuật Robot đã được ứng dụng trong nhiều trường hợp cần phối hợp nhiều chuyên khoa- Ảnh Trần Nhung

CHIA SẺ 234

Trong một lần khám sức khỏe định kỳ, ông T.D.L. phát hiện khối u thận phải kích thước 68 x 86 x 138 mm, kèm huyết khối lan vào tĩnh mạch thận và tĩnh mạch chủ dưới. Ca phẫu thuật kéo dài 8 giờ, với sự phối hợp của các chuyên khoa tiết niệu, gan mật, tim mạch - mạch máu và gây mê hồi sức.

Theo TS-BS Phạm Phú Phát, Trưởng khoa Niệu A, Bệnh viện Bình Dân, phần huyết khối trong tĩnh mạch chủ dưới dài khoảng 76 mm. Trong quá trình phẫu thuật, lượng máu mất ước tính 600 ml, người bệnh không phải truyền máu và ê-kíp bảo tồn được một đoạn tĩnh mạch chủ dưới. Sau 10 ngày, bệnh nhân xuất viện và tiếp tục được theo dõi.

Một trường hợp khác là bệnh nhân N.T.Q., 89 tuổi, mắc ung thư đại tràng phải, thể trạng suy kiệt, chỉ nặng 34 kg, kèm thiếu máu, xuất huyết tiêu hóa và rối loạn nhịp tim. Trước phẫu thuật, người bệnh được đánh giá, chuẩn bị về dinh dưỡng, gây mê hồi sức, tim mạch, nội khoa và phục hồi chức năng.

Ca phẫu thuật robot kéo dài khoảng 120 phút, thực hiện cắt đoạn đại tràng phải, nạo hạch và nối ruột trong cùng cuộc mổ, giúp người bệnh tránh phải làm hậu môn nhân tạo. Bệnh nhân bắt đầu ăn trở lại vào ngày thứ ba và xuất viện sau 10 ngày.

Hai trường hợp cho thấy khả năng ứng dụng robot trong điều trị những ca bệnh phức tạp. Tuy nhiên, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi được sử dụng đúng chỉ định, kết hợp với đánh giá chuyên môn và sự phối hợp của cả ê-kíp.

Bác sĩ bệnh viện Bình Dân thực hiện phẫu thuật robot cho người bệnh- Ảnh Trần Nhung

CHIA SẺ 234

Sau 10 năm triển khai, bệnh viện không chỉ tích lũy kinh nghiệm điều trị mà còn chú trọng đào tạo nhân lực. Đầu năm 2026, đơn vị được Sở Y tế TP.HCM cấp phép triển khai chương trình đào tạo phẫu thuật robot cơ bản, thời lượng 160 tiết, dành cho bác sĩ ngoại khoa có trình độ sau đại học và hơn 3 năm kinh nghiệm phẫu thuật nội soi.

Trong 5 năm tới, bệnh viện đặt mục tiêu trở thành trung tâm đào tạo phẫu thuật robot cho bác sĩ tại TP.HCM, các tỉnh, thành trong cả nước và khu vực. Định hướng này góp phần mở rộng năng lực làm chủ kỹ thuật, tạo nền tảng để chuyển giao chuyên môn cho các cơ sở y tế khác.

Mở rộng ứng dụng, hướng đến lợi ích người bệnh

Không chỉ hỗ trợ phẫu thuật, robot còn được ứng dụng trong những hoạt động quan trọng khác của bệnh viện, như kiểm soát nhiễm khuẩn. Tại Bệnh viện Chợ Rẫy, hai robot khử khuẩn bằng tia cực tím UV-C được đưa vào sử dụng tại phòng mổ, phòng ghép tạng và phòng pha chế thuốc. Thiết bị được lập trình bản đồ không gian, có khả năng di chuyển tự động và tích hợp cảm biến để ngừng phát tia khi phát hiện người đi vào vùng hoạt động.

TS-BS Phùng Mạnh Thắng, Trưởng khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn, Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết số ca phẫu thuật kỹ thuật cao, trong đó có ghép gan, thận, tim và phổi, tạo áp lực lớn lên quy trình chuẩn bị phòng mổ. Ví dụ, người ghép tạng phải sử dụng thuốc ức chế miễn dịch, kiểm soát nguy cơ nhiễm khuẩn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nếu trước đây, sau khi phun mù hóa chất khử khuẩn, phòng mổ cần chờ tối thiểu 2 giờ mới có thể sử dụng. Trong khi đó, robot UV-C cần khoảng 10-15 phút cho một chu kỳ. Phương pháp này không để lại tồn dư hóa chất; cảm biến tự ngắt tia khi phát hiện người nhằm bảo đảm an toàn vận hành.

Nếu robot tại phòng mổ và khu vực kiểm soát nhiễm khuẩn hỗ trợ công tác chuyên môn, robot hướng dẫn lại hướng đến cải thiện trải nghiệm của người bệnh. Bệnh viện Nhân dân Gia Định từng thử nghiệm robot tại sảnh tầng trệt, gần khu vực tiếp đón trên đường Nơ Trang Long. Thiết bị có thể giao tiếp bằng giọng nói, trả lời một số câu hỏi, hướng dẫn người bệnh tìm khu khám và cung cấp thông tin dịch vụ; đồng thời nhận diện vật cản để điều chỉnh hướng di chuyển.

Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhân sau ca phẫu thuật Robot- Ảnh Trần Nhung

CHIA SẺ 234

Từ những ứng dụng này, có thể thấy robot đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác nhau, nhưng hiệu quả không chỉ phụ thuộc vào thiết bị mà còn ở quy trình vận hành, năng lực nhân lực và nhu cầu thực tế của từng cơ sở.

TP.HCM cũng định hướng mở rộng kỹ thuật cao đến các bệnh viện cửa ngõ, trong đó có kế hoạch đầu tư hệ thống phẫu thuật robot cho Bệnh viện Đa khoa khu vực Thủ Đức và Bệnh viện Đa khoa khu vực Hóc Môn. Các chuyên gia Bệnh viện Bình Dân sẵn sàng tham gia chuyển giao kỹ thuật, huấn luyện và đào tạo đội ngũ y, bác sĩ.

Robot khử khuẩn bằng tia cực tím UV-C được đưa vào sử dụng tại phòng mổ, phòng ghép tạng và phòng pha chế thuốc bệnh viện Chợ Rẫy- Ảnh bệnh viện cung cấp

CHIA SẺ 234

Định hướng này gắn với mục tiêu phát triển các bệnh viện cửa ngõ thành cơ sở y tế chuyên sâu, góp phần giảm tải cho khu vực trung tâm và giúp người dân tiếp cận dịch vụ kỹ thuật cao gần nơi sinh sống hơn. Để thực hiện, ngành y tế cần song hành đầu tư trang thiết bị với đào tạo nhân lực, chuyển giao chuyên môn và tổ chức vận hành phù hợp.

TS-BS Huỳnh Minh Chín, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, lưu ý không nên đánh đồng số lượng robot, phần mềm trí tuệ nhân tạo hay dữ liệu với mức độ hiện đại của một bệnh viện. Công nghệ phải phục vụ con người, lấy người bệnh làm trung tâm và tạo ra giá trị thực sự cho xã hội.

Đây cũng là yêu cầu trong quá trình thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW. Giá trị của robot không chỉ nằm ở việc đưa thiết bị vào sử dụng, mà còn ở hiệu quả điều trị, mức độ an toàn và khả năng cải thiện trải nghiệm của người bệnh.