NSƯT Chí Trung mắc 'bệnh lạ': Mối nguy từ chó, mèo

Da đỏ như tôm luộc, mất ngủ vì ngứa

Trên Facebook ngày 13.5.2026, NSƯT Chí Trung cho biết ông vừa vượt qua “bệnh lạ”. Hơn 6 tháng, cứ về đêm là ông bị mẩn ngứa khắp người. “Mồm mũi mắt lắm hôm ngủ dậy sưng vều lên. Ai cũng bảo bớt bia rượu đi, thì bớt nhưng cũng chả đỡ, ngày càng ngứa ngáy kinh hơn, lắm hôm thân thể tay chân đỏ như tôm luộc”, Chí Trung kể. Có người nói ông bị suy gan, gan không lọc được độc tố nên phát hết ra da. Tuy nhiên đi khám tổng quát thì bác sĩ cho biết tim, phổi, gan, thận, tiền liệt tuyến… của ông bình thường.

Trong một đêm không ngủ được, Chí Trung thử hỏi Google các triệu chứng thì nhận được kết quả nhiễm ký sinh trùng giun sán. Mặc dù nghĩ mình ăn uống sạch sẽ, ngày bơi hai lần, vệ sinh cơ thể kỹ lưỡng… thì không thể bị nhiễm như vậy nhưng vì quá ngứa nên Chí Trung vẫn tìm đến phòng khám ký sinh trùng ở Hà Nội.

Bác sĩ sau khi xem hình ảnh mẩn ngứa cũng nhận định Chí Trung có thể đã bị nhiễm ký sinh trùng, tư vấn lấy máu để tìm ra nhiễm ấu trùng gì trong 13 loại cần xét nghiệm. Chí Trung thực hiện 5 loại cơ bản nhiều khả năng nhiễm nhất. Kết quả ông bị nhiễm ấu trùng giun đũa chó Toxocara. Bác sĩ kê đơn thuốc uống trong 30 ngày sau đó tái khám.

NSƯT Chí Trung từng bị nhiễm ấu trùng giun đũa chó. Ảnh: Đức Nguyễn

Ngày đầu uống thuốc Chí Trung không còn bị ngứa ngáy về đêm, đến ngày thứ 7 da bớt mẩn ngứa, mịn màng trở lại. Ông tiếp tục uống thuốc đồng thời cho chó nuôi trong nhà uống thuốc tẩy giun. “Không tin cũng phải tin vì bản thân là nhân chứng sống. Bác sĩ nói nguồn nhiễm có thể ở khắp nơi: bể bơi, ăn rau sống hay tôm cá sống, thò tay vớt ốc trong bể cá hay vuốt ve chó nuôi suốt ngày…”, Chí Trung nói.

Không phải ngứa da nào cũng do ký sinh trùng

TS-BS. Lê Mạnh Hùng (nguyên Phó giám đốc Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP.HCM; nguyên Phó trưởng bộ môn Nhiễm, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch) cho biết rất nhiều người khi bị ngứa dai dẳng thường nghĩ hoặc được mách “chắc bị nhiễm sán chó rồi”. Đây là cách gọi nhầm thường nghe về bệnh nhiễm giun đũa chó, mèo - chính xác là bệnh ấu trùng giun đũa chó, mèo - khá phổ biến tại Việt Nam. Trong khi đó bệnh nhiễm sán chó rất ít gặp. “Sự nhầm lẫn này thường do nhiều người, kể cả nhân viên y tế không phải chuyên khoa chưa phân biệt được sự khác nhau giữa giun đũa chó, mèo và sán chó. Đây là hai loại ký sinh trùng khác nhau, chúng đều sinh sống trong ruột chó, thải trứng theo phân chó ra đất rồi nhiễm vào người gây hai bệnh khác nhau”, BS. Hùng thông tin.

Theo đó, bệnh ấu trùng giun đũa chó, mèo là bệnh ký sinh trùng lây truyền từ động vật sang người do ấu trùng của giun đũa chó (Toxocara canis) hoặc giun đũa mèo (Toxocara cati) gây nên. Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi với các biểu hiện: ngứa da hoặc ấu trùng di chuyển đào thành các đường hầm nhỏ màu đỏ tươi hoặc đỏ nâu, ngoằn ngoèo lan dần dưới da hoặc các dạng bệnh nặng hơn ở phổi, mắt, gan và hệ thần kinh của người... “Khi bị ngứa da, nổi mẩn đỏ hoặc mề đay tái phát, nhiều người thường tự ý đi xét nghiệm sán chó hoặc kiểm tra hàng loạt loại giun sán theo lời đồn thổi. Việc này gây tốn kém không cần thiết bởi không phải trường hợp ngứa da nào cũng do ký sinh trùng và có sự nhầm lẫn giữa bệnh ấu trùng giun đũa chó, mèo với bệnh nhiễm sán chó (Echinococcosis). Trong bệnh nhiễm ấu trùng giun đũa chó, mèo tình trạng ngứa là kết quả của phản ứng viêm và dị ứng của cơ thể đối với các chất bài tiết từ ấu trùng khi chúng di chuyển trong các mô hoặc dưới da”, BS. Hùng nói.

Nhận diện nguồn lây nhiễm ấu trùng

TS-BS. Lê Mạnh Hùng

Theo BS. Hùng, bệnh nhiễm ấu trùng giun đũa chó, mèo không lây từ người sang người. Chó và mèo là nơi ở chính của giun đũa chó, mèo (gọi là vật chủ chính). Giun khi trưởng thành sống, đẻ trứng trong ruột chó, mèo và thải trứng qua phân chó, mèo ra đất. Sau 2 - 4 tuần phôi trong trứng phát triển thành ấu trùng.

Người nuốt phải trứng giun có chứa ấu trùng khi: tay vọc đất bị bẩn; chơi với chó, mèo; ăn rau củ, trái cây, thực phẩm, nước uống bị nhiễm trứng giun đũa chó, mèo…

Sau khi vào người, ấu trùng thoát ra khỏi vỏ trứng nhưng không thể phát triển thành giun trưởng thành do người không phải là nơi thích hợp cho ấu trùng nên chúng di chuyển đến da, mắt, phổi, gan, não… gây bệnh. Sau vài tuần, ấu trùng sẽ bị phản ứng viêm của cơ thể người tiêu diệt.

Đa số bệnh thường nhẹ hoặc không có biểu hiện rõ ràng nên nhiều người bỏ qua. Các triệu chứng có thể gặp: sốt nhẹ, ho kéo dài; đau bụng, tiêu chảy; gan to, đau; ngứa da, mẩn đỏ - ấu trùng có thể di chuyển tạo những đường hầm nhỏ, mảnh rộng 2 - 3mm, dài 15 - 20mm, màu đỏ hồng hay đỏ nâu, ngoằn ngoèo gồ lên da và lan dần; triệu chứng nặng là ấu trùng vào mắt gây mờ mắt, thậm chí mù, vào não gây đau đầu, rối loạn tri giác, co giật…

BS. Hùng lưu ý kết quả xét nghiệm dương tính chỉ cho biết người đó đã từng nhiễm ấu trùng giun đũa chó, mèo nhưng không khẳng định ấu trùng hiện còn đang hoạt động, bởi vì kháng thể (IgG) kháng Toxocara spp có thể tồn tại rất lâu trong máu ngay cả khi ấu trùng đã chết tự nhiên hoặc đã được điều trị khỏi, nên khi xét nghiệm những trường hợp này kết quả cũng dương tính. Để chẩn đoán bệnh, bác sĩ thường kết hợp xét nghiệm kháng thể dương tính với triệu chứng bệnh và chỉ số tăng bạch cầu ái toan trong máu.

Điều trị và phòng bệnh

Nguyên tắc điều trị bao gồm điều trị thuốc đặc hiệu phối hợp với điều trị triệu chứng. Trường hợp ấu trùng di chuyển ở da, mô mềm, mắt… có thể có chỉ định ngoại khoa (phẫu thuật). Điều trị cho bệnh nhân tối đa 3 đợt, mỗi đợt cách nhau 1 tháng. Sau mỗi đợt cần đánh giá lại các triệu chứng, huyết thanh chẩn đoán, công thức máu, chức năng gan thận, nếu cải thiện rõ có thể dừng điều trị. Nếu không thì tiếp tục các đợt 2, 3 với liều lượng tương tự đợt 1. Sau 3 đợt điều trị nếu các triệu chứng vẫn không đỡ thì cần xem lại chẩn đoán, làm thêm hoặc làm lại các xét nghiệm để có hướng chẩn đoán và điều trị khác phù hợp hơn.

Khi được chẩn đoán mắc bệnh và uống thuốc điều trị nhưng tình trạng ngứa không dứt ngay, có thể do: phản ứng tồn dư (dù ấu trùng đã bị tiêu diệt, các phản ứng dị ứng của cơ thể vẫn có thể kéo dài thêm vài tuần); nguyên nhân khác (cơn ngứa có thể do các bệnh lý da liễu, cơ địa dị ứng hoặc các vấn đề về hệ miễn dịch không liên quan đến ký sinh trùng); tái nhiễm (tiếp tục tiếp xúc với nguồn lây chó, mèo, môi trường nhiễm phân thú cưng… dẫn đến nhiễm mới).

Để phòng bệnh, BS. Hùng khuyến cáo mọi người: rửa tay sạch bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi chơi với thú cưng hoặc tiếp xúc đất. Tẩy giun định kỳ cho chó, mèo (ít nhất 3 - 4 tháng/lần). Dọn phân chó, mèo ngay lập tức, không để bừa bãi. Rửa sạch rau củ quả trước khi dùng. Tránh dùng các món ăn sống, tái không bảo đảm vệ sinh, an toàn thực phẩm. Không cho trẻ nhỏ chơi gần nơi chó, mèo đi vệ sinh… “Khi có triệu chứng bất thường, đặc biệt ngứa da kéo dài, người bệnh không nên tự đi xét nghiệm ký sinh trùng. Hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa ký sinh trùng - truyền nhiễm để được thăm khám, chỉ định xét nghiệm phù hợp. Điều trị đúng nguyên nhân sẽ giúp mau khỏi bệnh và tiết kiệm chi phí”, BS. Hùng nhấn mạnh.

Phạm Tuấn - Hoàng Nguyễn