NSƯT Thành Lộc: 'Với Kịch đoàn Thành Lộc, tôi đang trả ơn đời, trả ơn người'

Khi lấy tên mình đặt cho tên kịch đoàn, ắt hẳn anh đã đặt uy tín cá nhân lên đầu tiên? 

Từ khi tôi còn ở sân khấu kịch IDECAF rồi Thiên Đăng, vai trò của tôi đều là giám đốc nghệ thuật. Đến đơn vị thứ ba, mọi người đi theo tôi cũng vì uy tín tôi gầy dựng được bao nhiêu năm qua bằng những sản phẩm và sự tin yêu của công chúng. Người đề nghị lấy tên Thành Lộc làm tên sân khấu là chị Kim Xuân. Chị nói tôi hãy lấy Thành Lộc làm tên sân khấu luôn chứ việc gì phải nghĩ ngợi nhiều.

Chị động viên rằng tôi còn áp lực gì nữa, mọi người tin và đi theo tôi đến giờ phút này đã chứng minh rằng họ đều đồng lòng với đường hướng nghệ thuật và khán giả cũng tin Thành Lộc, sẵn sàng bỏ tiền mua vé. Khi tôi đặt vấn đề với ban giám đốc, mọi người đều đồng ý.

Thành Lộc giờ đây không chỉ là cái tên của cá nhân tôi mà đã là thương hiệu của một tập thể, một bảng hiệu. Bây giờ tên tôi treo trên bảng hiệu rồi, nếu có điều gì trục trặc, khuất tất thì người ta có thể lôi mình ra mà mắng. Tôi thấy đặt tên mình đúng là áp lực nhưng cũng thể hiện cái trọng trách, làm mình có thêm trách nhiệm, để mình thận trọng hơn, nghiêm túc hơn, mình không thể chểnh mảng (nếu trước đây có thể có).

Tôi yêu chữ “kịch đoàn” từ lâu rồi, nó gợi hình ảnh một nhóm người, không khí một gia đình.

NSƯT Thành Lộc diễn cùng nghệ sĩ Xuân Hồng vai Quốc Sơn trong Giáng Hương.

Anh có chia sẻ rằng ngày xưa là ở trọ, giờ là xác định chủ quyền nhà?

Đúng, xưa tôi được trả lương để làm giám đốc nghệ thuật, còn giờ thì tôi trả lương cho tôi. Bây giờ là công ty hai thành viên và tôi là cổ đông, làm chủ. 

Chính cái tên Kịch đoàn Thành Lộc đã tạo cho tôi có một năng lượng mới. Đặc biệt, mọi người đồng hành với tôi bằng sự tươi mới y như lần đầu tiên. Anh em không nghi ngờ mình, không mất lòng tin ở mình, tự nguyện đi theo mình. Đó là sự động viên và ân huệ rất lớn. Tính đến giờ tôi đã đi qua đơn vị thứ tư, kể cả sân khấu 5B, mà cứ thấy tôi khăn gói lên đường là mọi người khăn gói theo. Mình phải có trách nhiệm đền ơn đáp nghĩa.

Tôi thấy tôi còn mắc nợ nhân gian quá nhiều. Tôi và nghệ sĩ Tuấn Khôi có nói với nhau rằng chúng tôi phải tiếp tục gồng gánh. Tự nhiên vì mình nghỉ mà mọi người không có việc làm, quan trọng hơn là công chúng mất đi một chỗ xem kịch. Có một đơn vị nghệ thuật hoạt động đàng hoàng, tử tế trên địa bàn TP.HCM hiện nay là điều đáng quý, nên phải tiếp tục. 

Tôi nghĩ việc thành lập Kịch đoàn Thành Lộc không chỉ cho cá nhân tôi, đồng nghiệp, khán giả mà còn rộng hơn là cho thành phố này. Nhiều người sẽ nghĩ rằng tôi sáo rỗng nhưng thực tế mảnh đất này đã cưu mang tôi, tôi được học hành, được nhà nước đào tạo. Sau thời gian, tài năng tôi không hao hụt, năng lượng tôi vẫn tràn đầy, tại sao tôi phải ngưng? Công chúng còn tin tưởng mình, mình không có quyền ngưng. Làm sáng đèn một sân khấu nghệ thuật ở thành phố này là tôi đang trả ơn đời, trả ơn người, trả ơn quốc gia mà mình đang là công dân. Mình học hành đàng hoàng, có tài năng, tại sao phải dừng hoạt động chỉ vì những đụng chạm cá nhân nhỏ nhặt, trong khi khán giả vẫn còn đang chờ đợi sự tỏa sáng của mình.

Việc thành lập kịch đoàn là một bước đi đúng, cùng các đơn vị nghệ thuật khác ở thành phố này giúp cho sân khấu nghệ thuật của thành phố luôn sáng đèn, để khán giả trong nước, kiều bào nước ngoài trở về, thậm chí người ngoại quốc đến với thành phố này có cơ hội giải trí, thư giãn. Tôi đang thực hiện trách nhiệm của một công dân - nghệ sĩ. 

NSND Kim Xuân (vai chị Sáu) và NSƯT Thành Lộc (vai Ba Hoài) trong một cảnh diễn xúc động của Giáng Hương. Vai diễn này NSƯT Thành Lộc diễn cùng NSƯT Hữu Châu.

Có điều gì ở sân khấu khác anh muốn mà chưa làm được, còn ở đây thì sẽ thực hiện?

Tôi chưa dám nói điều gì lớn lao vì mặt bằng vẫn chưa ổn định. Nhà hát Bến Thành chưa phải là điểm dừng cố định vì nơi đây chưa đáp ứng những nhu cầu lý tưởng để chúng tôi làm những điều mình muốn. Chúng tôi cố gắng gia cố sao cho chuyên nghiệp hơn từ mặt bằng mình đang có vì một nơi mà lại cho rất nhiều đơn vị hoạt động cùng lúc thì vẫn chưa chuyên nghiệp. Đây là một câu chuyện đau đáu.

Chúng tôi muốn an cư lạc nghiệp. Phải là những hợp đồng địa điểm 10 năm, 20 năm chứ hợp đồng bây giờ là rất ngắn hạn, chưa kể trong năm đó phải dọn ra dọn vô cho nhiều nơi khác vào diễn. Tôi đi xem các sân khấu lớn trên thế giới thì hầu hết đều ký các hợp đồng với địa điểm rất lâu dài, những hợp đồng lên đến 20 năm. Còn ở Việt Nam ký từng năm, ba năm…, có những việc chúng tôi trở tay không kịp. 

Về đội ngũ kế thừa, anh sẽ hướng dẫn các nghệ sĩ trẻ ra sao? Khi anh không vào vai Lĩnh Nam trong vở Giáng Hương (tác giả: Nguyễn Thành Châu, đạo diễn: Thành Lộc) mà trao cho Lương Thế Thành, khán giả có chấp nhận không? 

Là một đơn vị chuyên nghiệp và như các nhà hát lớn trên thế giới, việc đó không có gì là mạo hiểm, là việc tất yếu xảy ra thôi. Một vở diễn lớn luôn phải có hai ê kíp khác nhau để thay đổi và chất lượng nghệ thuật phải ngang ngửa nhau. Đối với sân khấu Việt Nam, mọi người đã làm điều này từ rất lâu, vào thời vàng son của sân khấu. Tất cả các nhà hát, đoàn kịch, đoàn cải lương đều làm vậy.

Đến hết thời bao cấp, sân khấu phải tự thân vận động nên nhiều khi không đủ khả năng thuê diễn viên quá nhiều. Đã có 1 ê kíp thì cứ diễn hoài nên nhiều khi khán giả quen với điều đó. Thế hệ trẻ nhiều khi không biết là có ê kíp 2.

Kịch đoàn Thành Lộc sẽ dần đưa điều này trở lại quen thuộc, tất nhiên phải bảo đảm chất lượng. Khi chúng tôi đã đưa một ê kíp mới lên thì chắc chắn chất lượng nghệ thuật cũng tương đương hoặc sẽ có một màu sắc khác. Tôi nghĩ khán giả nên tập làm quen với việc thích khám phá, quan trọng là nếu tin vào chúng tôi thì nên tin vào những sự thay đổi. Lê Phương, Vân Trang, Lương Thế Thành không phải là thế hệ trẻ nữa, chính xác hơn họ là thế hệ kế thừa. Họ xứng đáng với sự kế thừa đó vì họ đã đủ bản lĩnh.

Khi đổi qua một dàn diễn viên mới thì chúng tôi sẽ có cách dàn dựng mới nương theo ưu và nhược điểm của diễn viên. Bản thân tôi là một khán giả trong lĩnh vực ca nhạc, xưa giờ tôi không đồng tình với quan điểm cứ nhạc Trịnh Công Sơn thì phải là Khánh Ly hát; nhạc Phạm Duy thì phải là Thái Thanh. Khám phá là điều vô cùng quan trọng trong thưởng thức nghệ thuật, khán giả chính là người đồng sáng tạo với nghệ sĩ.

Ví dụ với vở Giáng Hương, Lê Phương là một bất ngờ, không chỉ với khán giả mà với đạo diễn là tôi đây. Trong lúc tập, tôi cảm giác Lê Phương vẫn chưa bật ra, nhưng đến những ngày cuối khi ráp âm thanh, ánh sáng, thì Lê Phương bộc ra, đến khi có không khí khán giả thì Lê Phương không còn là Lê Phương nữa mà là một phiên bản Giáng Hương khác, khác hoàn toàn với Lê Khánh. Khác đến mức tôi không thể so sánh được.

Giáng Hương của Lê Phương gần giống với cách nghĩ của mọi người về Giáng Hương của cô Thanh Nga, còn Giáng Hương qua hình ảnh của Lê Khánh là cách nghĩ của Thành Lộc. Trong năm suất diễn đầu tiên của Giáng Hương, Lê Phương cứ hay hơn mỗi ngày.

Lê Phương, Vân Trang, Lương Thế Thành mang đến cảm xúc mới cho Giáng Hương.

Nói chung tôi rất mừng. Bộ ba Lê Phương, Vân Trang, Lương Thế Thành lần này về mặt nhìn là rất hoàn hảo; sức diễn tương đương nhau, không ai chênh hơn ai nhiều. Nhờ vậy mà khán giả rất hài lòng và không so sánh với ê kíp trước.

Đó cũng chính là tinh thần của Kịch đoàn Thành Lộc, chúng tôi đang tiếp nối, phát huy cái mình đã làm, không để dở dang hành trình mình đã làm được. Xem hành trình đã qua là nền tảng để tiếp tục học hỏi, kế thừa và phát triển, luôn lắng nghe những chuyển động của đời sống và của khán giả để không ngừng hoàn thiện mình. Bởi với những người làm nghề, mỗi tác phẩm mới không chỉ là sự tiếp nối của một hành trình nghệ thuật mà còn là cơ hội để đáp lại tình cảm và niềm tin mà công chúng đã dành cho sân khấu trong suốt nhiều năm qua. 

Trâm Anh thực hiện - Ảnh: Quốc Huy