Nữ cao thủ sở hữu võ thuật lợi hại hơn Lý Tiểu Long và Diệp Vấn

Khi nhắc đến võ thuật Trung Quốc, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến Lý Tiểu Long - người sáng lập Triệt Quyền Đạo, hay Diệp Vấn - bậc tông sư nổi tiếng của Vịnh Xuân quyền. Tuy nhiên, theo nhiều giai thoại võ lâm, trước khi hai tên tuổi này xuất hiện đã có một nữ cao thủ được xem là đặt nền móng cho nhiều hệ phái võ thuật nổi tiếng. Đó là Ngũ Mai sư thái, nhân vật được cho là có ảnh hưởng sâu sắc đến sự hình thành của Vịnh Xuân quyền.

Dù không nổi tiếng trên màn ảnh như Lý Tiểu Long hay Diệp Vấn, Ngũ Mai vẫn được nhiều người yêu võ thuật nhắc đến như một huyền thoại. Theo các câu chuyện dân gian, bà là một nữ tu từng tu luyện tại Thiếu Lâm tự và được truyền dạy nhiều môn võ khác nhau như Thiếu Lâm, Võ Đang cùng nhiều trường phái danh tiếng khác.

Sau nhiều năm khổ luyện, Ngũ Mai được cho là đã sáng tạo hoặc góp phần hình thành hàng loạt môn võ, trong đó có Ngũ Mai phái, Vịnh Xuân quyền, Long Hình quyền, Bạch Hạc quyền và Ngũ Hình Hồng quyền. Những hệ thống võ học này về sau trở thành nền tảng quan trọng của nhiều môn Nam quyền tại Trung Quốc.

Hình tượng Ngũ Mai sư thái trên phim ảnh.

Chính vì vậy, nhiều người cho rằng Diệp Vấn và Lý Tiểu Long chỉ là những thế hệ hậu bối có công phát triển, quảng bá Vịnh Xuân quyền ra toàn thế giới, còn nguồn gốc của môn võ lại bắt đầu từ Ngũ Mai sư thái.

Hình tượng Ngũ Mai cũng từng được đưa lên màn ảnh trong một số bộ phim như Vịnh Xuân (1994) và Kungfu Vịnh Xuân (2010). Trong các truyền thuyết võ lâm, bà được xem là người có ảnh hưởng tới nhiều môn phái lớn như Thiếu Lâm, Võ Đang, Nga Mi và Nhạc gia quyền.

Theo nhiều giai thoại, Ngũ Mai vốn là con gái của một võ quan triều Minh. Sau khi nhà Thanh tiến vào Trung Nguyên, bà xuất gia, chuyên tâm tu hành và luyện võ. Về sau, bà trở thành một trong những cao đồ của Nam Thiếu Lâm tại Toàn Châu (Phúc Kiến).

Khi ngôi chùa bị quân Thanh thiêu hủy, Ngũ Mai cùng bốn cao thủ khác gồm Chí Thiện, Bạch Mi đạo nhân, Phùng Đạo Đức và Miêu Hiển trốn thoát. Năm người sau đó tản đi khắp miền Nam Trung Quốc để truyền bá võ học. Từ những kỹ thuật khác nhau của họ, nhiều hệ phái Nam quyền dần hình thành, khiến cả năm được hậu thế gọi là "Ngũ tổ Nam Thiếu Lâm".

Không chỉ được xem là người sáng lập Vịnh Xuân quyền, Ngũ Mai còn được một số truyền thuyết gắn với sự ra đời của Mai Hoa quyền, Long Hình quyền, Chu gia Đường Lang quyền, Cẩu quyền và Bạch Hạc quyền. Một số dị bản lại cho rằng bà là ni cô của Thiếu Lâm tự ở Phúc Kiến, trong khi những câu chuyện khác nói bà từng tu luyện trên núi Võ Đang.

Huyền thoại võ thuật Lý Tiểu Long đã nhiều lần xuất hiện trên màn ảnh với chân dung tài hoa và đẳng cấp.

Tuy nhiên, thân thế của Ngũ Mai vẫn là chủ đề gây nhiều tranh luận. Cho đến nay, các tài liệu lịch sử chính thống gần như không có ghi chép rõ ràng về nhân vật này. Phần lớn thông tin đều xuất phát từ truyền thuyết dân gian hoặc các dòng truyền thừa võ học.

Viện Nghiên cứu Vịnh Xuân từng đưa ra quan điểm rằng Ngũ Mai là nhân vật có thật, dù bà có thể không phải một ni cô đúng nghĩa mà chỉ sử dụng thân phận này để che giấu hoạt động chống nhà Thanh vào thế kỷ XVII. Một giả thuyết khác cho rằng bà là con gái của một vị tướng nhà Minh và từng tham gia phong trào kháng Thanh.

Theo đơn vị này, Ngũ Mai có thể không phải người trực tiếp sáng tạo toàn bộ hệ thống Vịnh Xuân quyền mà là truyền nhân đời thứ năm của Bạch Hạc quyền ở Vĩnh Xuân (Phúc Kiến). Sau đó, bà truyền lại những kỹ thuật này cho gia đình Nghiêm Vịnh Xuân, người được xem là có vai trò quan trọng trong việc phát triển môn võ.

Ở chiều ngược lại, cũng có nhiều học giả cho rằng Vịnh Xuân quyền không liên quan đến Ngũ Mai. Một số giả thuyết cho rằng môn võ được sáng lập bởi chính Nghiêm Vịnh Xuân hoặc một vị sư tại chùa Vĩnh Xuân, thay vì bắt nguồn từ nữ cao thủ này.

Benny Meng, Giám đốc Bảo tàng Ving Tsun (Wing Chun) tại bang Ohio (Mỹ), cùng nhà nghiên cứu Steve Rudnicki từng công bố nhiều tài liệu cho rằng không có bằng chứng lịch sử xác nhận sự tồn tại của "Ngũ tổ Nam Thiếu Lâm". Theo họ, các truyền thuyết về năm nhân vật này chỉ xuất hiện từ thế kỷ XIX, trong khi Vịnh Xuân quyền được cho là đã hình thành từ trước đó khá lâu.

Nhân vật đóng Diệp Vấn.

Hai nhà nghiên cứu cũng đặt nghi vấn về sự tồn tại của Nghiêm Vịnh Xuân do chưa tìm thấy tư liệu lịch sử xác thực. Theo lập luận của họ, nếu Ngũ Mai và những nhân vật liên quan thực sự là những người tham gia phong trào chống Thanh thì đáng lẽ phải được sử sách ghi chép.

Mặc dù còn nhiều tranh cãi, trong dòng truyền thừa của Diệp Vấn, Ngũ Mai vẫn được tôn là người đặt nền móng cho những kỹ thuật đầu tiên của Vịnh Xuân quyền. Tương truyền, sau khi chứng kiến cuộc giao đấu giữa rắn và hạc, bà đã kết hợp đặc tính uyển chuyển của loài rắn với sự nhanh nhẹn của chim hạc để xây dựng nên một hệ thống võ học hoàn toàn mới.

Sau khi hoàn thiện, Ngũ Mai truyền lại bộ kỹ thuật này cho nữ đệ tử Nghiêm Vịnh Xuân nhằm giúp cô tự vệ trước bọn cường hào. Về sau, Nghiêm Vịnh Xuân truyền lại cho chồng là Lương Bác Trù. Chính ông đã lấy tên vợ để đặt cho môn võ mới khi truyền dạy cho các thế hệ tiếp theo, từ đó hình thành cái tên Vịnh Xuân quyền lưu truyền đến ngày nay.

Ngoài ra, một số truyền thuyết khác lại cho rằng Vịnh Xuân quyền được phát triển từ Bạch Hạc quyền hoặc có nguồn gốc xa hơn từ Nhạc gia quyền do danh tướng Nhạc Phi sáng tạo. Dù xuất phát từ giả thuyết nào, hầu hết các câu chuyện đều nhắc đến Ngũ Mai như một nhân vật có ảnh hưởng đặc biệt đối với lịch sử võ thuật Trung Hoa.

Chính vì được xem là người đặt nền móng cho hệ thống võ học mà về sau Diệp Vấn và Lý Tiểu Long tiếp tục kế thừa, phát triển và đưa ra thế giới, Ngũ Mai thường được giới võ thuật ca ngợi là nữ cao thủ có tầm ảnh hưởng vượt lên trên nhiều huyền thoại. Tuy nhiên, đây chủ yếu là đánh giá về vai trò khai sáng và di sản võ học, thay vì khẳng định bà từng trực tiếp giao đấu hay có bằng chứng lịch sử xác thực về thực lực vượt trội so với huyền thoại Triệt Quyền Đạo.