Nữ sinh Đỗ Hoàn Gia Trí với hành trình vì cộng đồng

Cơ duyên đến với ngành Xã hội học

Đỗ Hoàn Gia Trí (20 tuổi, Quảng Trị), hiện là Ủy viên Ban Chấp hành Liên chi Đoàn Khoa Xã hội học và Công tác xã hội, Lớp trưởng và Bí thư lớp K69 Xã hội học và là Chủ nhiệm Câu lạc bộ Ngoại ngữ và Học tập Khoa Xã hội học và Công tác xã hội, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Từng học chuyên Tin và nghĩ tương lai sẽ gắn với công nghệ, Gia Trí không sớm xác định mình sẽ theo học chuyên ngành Xã hội học. Năm 14 tuổi, khi trở thành Chủ tịch Hội đồng Trẻ em tỉnh Quảng Trị cũ, Gia Trí có cơ hội tham gia nhiều hoạt động dành cho trẻ em và thanh thiếu niên. Khi ấy, Gia Trí chưa biết nhiều về những khái niệm như “quyền tham gia”, “trao quyền” hay “phát triển cộng đồng”, nhưng nhận ra người trẻ có rất nhiều điều muốn nói và không phải lúc nào cũng có cơ hội được lắng nghe. Từ suy nghĩ nếu mình có cơ hội nói thì những bạn khác cũng cần có cơ hội tương tự, Gia Trí dần gắn bó với các hoạt động cộng đồng.

Đỗ Hoàn Gia Trí, sinh viên năm 3 chuyên ngành Xã hội học. Ảnh: Nhân vật cung cấp 

Những trải nghiệm ấy theo Gia Trí vào giảng đường đại học và trở thành một trong những lý do lựa chọn ngành Xã hội học. Gia Trí dần nhận ra mình không chỉ thích hoạt động cộng đồng vì cảm giác được đóng góp, mà còn bởi sự tò mò về con người, về lý do những người trong cùng một hoàn cảnh có thể có những lựa chọn và phản ứng khác nhau.

Đi để hiểu người, làm để hiểu mình

Một trong những trải nghiệm khiến Gia Trí nhớ nhất là chuyến đi Mùa hè xanh tại xã Song Khủa, tỉnh Sơn La vào những ngày cuối tháng 7 đầu tháng 8 năm 2025. Sáu ngày ở địa phương với nhiều hoạt động khác nhau, điều Gia Trí nhớ nhất lại là lớp học tiếng Anh mình phụ trách. Ban đầu, Gia Trí cảm thấy lo lắng liệu các em có hứng thú và băn khoăn cách tổ chức giờ học sao cho phù hợp. Nhưng khi bắt đầu lớp học, mọi thứ diễn ra tự nhiên hơn Gia Trí nghĩ. Sau một vài trò chơi và câu hỏi đơn giản, những em nhỏ vốn rụt rè bắt đầu cười nhiều hơn, giơ tay và mạnh dạn nói tiếng Anh.

Đỗ Hoàn Gia Trí cùng cộng sự trong chuyến Mùa hè xanh tại xã Song Khủa, tỉnh Sơn La. Ảnh: Nhân vật cung cấp 

Những buổi học ấy không có gì quá đặc biệt, chỉ gồm vài từ mới, một số câu giao tiếp và trò chơi đơn giản. Nhưng chính sự thay đổi nhỏ của các em khiến Gia Trí nhớ lâu. “Em nhận ra đôi khi không cần làm một điều gì quá lớn, việc dành thời gian, khuyến khích và tạo cho người khác cảm giác rằng họ có thể làm được cũng có thể tạo nên ý nghĩa”, Gia Trí chia sẻ.

Càng đi và tiếp xúc với nhiều người, Gia Trí càng nhận ra mỗi cộng đồng có những câu chuyện và nhu cầu khác nhau, người trẻ có mối quan tâm khác người lớn tuổi, phụ nữ có thể trải nghiệm một vấn đề khác nam giới. Vì vậy, Gia Trí không muốn vội đưa ra giải pháp khi chưa hiểu đầy đủ vấn đề. Với Gia Trí, lắng nghe là bước đầu để một hoạt động cộng đồng thực sự đến đúng nơi, đúng người.

Sự trưởng thành ấy cũng thể hiện trong cách Trí dẫn dắt tập thể. Từng có lúc ôm nhiều việc vì sợ không hoàn thành tốt, Gia Trí dần hiểu rằng vai trò của người đứng đầu không phải làm thay phần việc của mọi người, mà là biết lắng nghe, kết nối và tạo điều kiện để mỗi người phát huy khả năng của mình.

Đỗ Hoàn Gia Trí hướng dẫn và giao tiếp với học sinh trong giờ học tiếng Anh tại xã Song Khủa, tỉnh Sơn La. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Tại “Thủ lĩnh Nhân văn 2025” - Cuộc thi tìm kiếm và bồi dưỡng những gương mặt cán bộ Lớp - Đoàn - Hội tiêu biểu do Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức, Gia Trí xuất sắc giành ngôi Quán quân. Danh hiệu đem lại niềm vui nhưng cũng khiến Gia Trí suy nghĩ nhiều hơn về trách nhiệm của một người được gọi là “thủ lĩnh”: “Em không muốn danh hiệu này chỉ là một dòng trong hồ sơ hay thành tích để nhắc lại. Em cho rằng một người dẫn dắt không nhất thiết phải là người nổi bật nhất trong tập thể, mà là người giữ được bình tĩnh khi mọi thứ trở nên rối, biết lắng nghe khi người khác có ý kiến khác mình và dám nhận sai khi mình làm chưa tốt”.

Khi người trẻ tự mình lên tiếng

Tháng 5-2026, Gia Trí có cơ hội tham dự Chương trình về Quyền tham gia của trẻ em tại Vương quốc Bỉ trong khuôn khổ Sáng kiến DGD của Plan International. Chuyến đi mở rộng cho Gia Trí một góc nhìn khác về sự tham gia của người trẻ. Trước đây, Gia Trí thường nghĩ tạo cơ hội để người trẻ nói lên ý kiến là bước đầu tiên. Sau trải nghiệm tại Bỉ, Gia Trí nhận ra được nói và thực sự được tham gia là hai điều khác nhau.

Một người trẻ có thể được mời đến diễn đàn và chia sẻ quan điểm, nhưng điều quan trọng là ý kiến ấy có được phản hồi, xem xét trong quá trình ra quyết định hay không. Những câu hỏi ấy khiến Gia Trí nhìn lại cả những hoạt động mình từng tham gia, đồng thời nhận ra rằng tạo ra một không gian để người trẻ phát biểu mới chỉ là bước đầu. Sự tham gia chỉ có ý nghĩa hơn khi tiếng nói ấy được lắng nghe nghiêm túc và người trẻ có cơ hội tham gia vào những quyết định liên quan đến chính mình.

Đỗ Hoàn Gia Trí (choàng khăn nâu, thứ hai từ phải sang) tại Chương trình về Quyền tham gia của trẻ em ở Vương quốc Bỉ. Ảnh: Nhân vật cung cấp 

“Theo em, không nên chỉ đặt câu hỏi người trẻ đã chủ động đủ chưa, mà cũng cần nhìn vào việc người lớn, các tổ chức và xã hội đã thực sự sẵn sàng tạo không gian để họ tham gia đến đâu. Người trẻ cần chủ động, nhưng để ý tưởng và tiếng nói có thể đi xa hơn việc được nói ra, họ cũng cần một môi trường đủ cởi mở”, Gia Trí nói.

Chia sẻ về dự định trong thời gian tới, Gia Trí mong muốn tiếp tục theo hướng kết hợp giữa nghiên cứu, phát triển cộng đồng và chính sách xã hội, tiếp tục đi vào thực tế để hiểu vấn đề từ những gì đang thực sự diễn ra, sau đó sử dụng nghiên cứu và dữ liệu để phân tích rõ hơn và đưa những hiểu biết ấy trở lại các chương trình, chính sách liên quan.

Từ một nữ sinh chuyên Tin đến với Xã hội học, Gia Trí tìm thấy hướng đi của mình trong những câu chuyện về con người và cộng đồng. Những trải nghiệm trong học tập, hoạt động và công tác Đoàn - Hội giúp Gia Trí thay đổi cách nhìn, không chỉ muốn hành động mà còn muốn hiểu điều gì thực sự nằm phía sau mỗi vấn đề. Với Gia Trí, đó cũng là cách làm việc ngày càng rõ nét: lắng nghe trước khi nói, hiểu trước khi hành động và tôn trọng tiếng nói của người trong cuộc.