Nửa năm 'sóng gió' của xe bán tải tại Việt Nam và cái kết 'như mơ'

Việt Nam là thị trường dành nhiều sự ưu ái cho các dòng xe bán tải. Dẫu không quá bùng nổ như Thái Lan, bán tải ở Việt Nam luôn sở hữu một vị thế khá vững chắc. Không nhiều lựa chọn đa dạng như tại Mỹ hay Australia, bán tải ở Việt Nam vẫn là dòng xe quen mặt trên đường sá công cộng.

Giai đoạn nửa đầu năm 2026, nhóm bán tải ở Việt Nam đã phải trải qua giai đoạn "sóng gió", từ các quy định mới về phân loại, hạn chế lưu thông dẫn đến đà sa sút của những cái tên dẫn đầu.

Xôn xao vì những quy định cũ

Khoảng đầu tháng 3, những cuộc tranh luận bắt đầu bùng lên xung quanh việc phần lớn bán tải ở Việt Nam giờ thuộc nhóm xe tải thông dụng.

Tuy nhiên, việc phân loại các dòng bán tải ở Việt Nam vào nhóm ôtô con pickup hay ôtô tải pickup trên thực tế đã được thực hiện từ trước đó khá lâu.

Thông tư số 53 do Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) ban hành ngày 15/11/2024 có quy định về phân loại phương tiện giao thông đường bộ và dấu hiệu nhận biết xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường.

Trong đó, ôtô pickup dạng cabin đơn hoặc cabin kép được chia thành 2 nhóm chính, gồm ôtô con pickup và ôtô tải pickup.

Phụ lục IV của Thông tư 53 có định nghĩa ôtô tải pickup cabin kép là ôtô chở hàng có kiểu dáng cabin và tiện nghi trong khoang chở người tương tự ôtô con, có thêm các đặc điểm như thùng hàng dạng hở (có thể có mui phủ) hoặc dạng kín, có thể liền hoặc không liền thân với cabin, có bố trí cửa để xếp, dỡ hàng.

Bên cạnh đó, tỷ lệ giữa khối lượng hàng hóa và khối lượng người được phép chở cũng là yếu tố quyết định mẫu xe đó được phân loại vào nhóm ôtô tải hay ôtô con.

Người dùng có thể tự kiểm tra phân loại bán tải của mình, được thể hiện trên giấy đăng kiểm. Ảnh: ĐV.

Bản thân chủ phương tiện cũng đã có thể tự kiểm tra liệu bán tải của mình có phải là ôtô tải hay không, thông qua tra cứu thông tin xuất hiện trên giấy đăng kiểm.

Nếu mục Loại phương tiện có ghi "Ôtô tải" thì xe đó thuộc nhóm xe tải, sẽ phải chịu các quy định, hạn chế tương tự xe tải chở hàng. Nếu mục Loại phương tiện ghi nhận là "Ôtô con", mẫu bán tải đó được xếp vào nhóm ôtô con, ôtô du lịch.

Vấn đề là, phần lớn xe bán tải đã bán ra thị trường, từ cả nhóm bán chậm lẫn nhóm bán chạy, đều trên giấy tờ là "ôtô tải".

Lo ngại khả năng lưu thông

Cũng vì được phân loại vào nhóm ôtô tải, người dùng bán tải ở Việt Nam nhận ra phương tiện giao thông của mình còn phải chịu những hạn chế giao thông đường bộ tương tự xe tải, bao gồm giới hạn tốc độ, chạy ở làn đường riêng, hay hạn chế di chuyển vào trung tâm các thành phố lớn.

Chẳng hạn, phần lớn bán tải sẽ không được chạy ở làn đường dành riêng cho ôtô con, tức nơi có biển R.403d. Bán tải cũng phải tuân thủ giới hạn tốc độ tối đa cho xe tải, ví dụ chạy không quá 60 km/h như nội dung ở biển báo dưới đây.

Bán tải ở Việt Nam từng phải tuân thủ các quy định, hạn chế giao thông tương tự xe tải thông dụng. Ảnh: Phúc Hậu.

Theo nội dung Quyết định 01/2026 của UBND TP Hà Nội, bán tải và ôtô tải thông dụng có khối lượng toàn bộ trên 2 tấn từng chỉ được phép hoạt động tại nội đô TP Hà Nội trong khung thời gian từ 21h30 đến 6h sáng hôm sau.

Trong khi đó tại TP.HCM, Quyết định 23/2019 của UBND TP.HCM về hạn chế và cấp phép ôtô chở hàng, ôtô tải lưu thông trong khu vực nội đô, có nhắc đến "Xe bán tải" trong phần nội dung "Các loại phương tiện không bị điều chỉnh bởi Quyết định".

Như vậy riêng tại TP.HCM, xe bán tải đã được loại trừ khỏi quy định về hạn chế giao thông vào khu vực nội đô theo Quyết định 23/2019 của UBND thành phố.

Cú sụt giảm doanh số

Báo cáo của Hiệp hội các nhà sản xuất ôtô Việt Nam (VAMA) cho thấy trong tháng 4, doanh số toàn phân khúc bán tải đã giảm về 1.840 xe. Đây là mức thấp nhất từ đầu năm và ngang với lượng tiêu thụ chung từng ghi nhận ở kỳ báo cáo tháng 2 - giai đoạn thị trường giảm mua do trùng kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài.

Ford Ranger giảm mạnh doanh số được cho là nguyên nhân chính cho cú sụt giảm này. Tại kỳ báo cáo tháng 4 đó, duy nhất Toyota Hilux tăng trưởng doanh số lên mức 684 xe. Ford Ranger giảm lượng bán hàng về 933 xe, Mitsubishi Triton bán được 212 xe còn Isuzu D-Max chạm đáy với chỉ 11 xe.

Tuy nhiên tại kỳ báo cáo tháng 5 vừa qua, tình hình đã có phần cải thiện. Ford Ranger tăng trưởng nhẹ lên mức 1.089 xe, nhờ đó thành công "kéo" doanh số toàn phân khúc đạt 1.907 xe bất chấp các đối thủ còn lại đều tiếp tục sa sút.

Một trong những nguyên nhân chính cho đà tăng trưởng này được cho là nằm ở những thay đổi tích cực trong chính sách, nhắm đến dỡ bỏ các hạn chế về giao thông cho nhóm bán tải ở Việt Nam.

Nút thắt dần cởi bỏ

Quyết định 52/2026 của UBND TP Hà Nội được ký ban hành ngày 30/4 và có hiệu lực ngay lập tức được xem là "phát pháo" đầu tiên cho nỗ lực gỡ khó cho bán tải ở Việt Nam.

Quyết định này đã bổ sung điểm g khoản 2, nêu rõ "các loại xe ôtô tải pickup được phép hoạt động 24/24h". Theo đó, toàn bộ bán tải giờ đây không còn bị hạn chế lưu thông theo giờ tại trung tâm TP Hà Nội như quy định từng có dựa trên nội dung Quyết định 01/2026.

Các nút thắt dần được cởi bỏ cho bán tải. Ảnh minh họa: Phúc Hậu.

Tiếp đó, Bộ Xây dựng cho biết đã giao Cục Đường bộ và Cục Đăng kiểm phối hợp rà soát QCVN 41:2024, Thông tư số 53/2024 và các quy định liên quan, đồng thời đánh giá hiệu quả triển khai Văn bản số 2612/CĐBVN-TCGT của Cục Đường bộ, làm rõ nội dung đã xử lý được cũng như các nội dung còn vướng mắc trong thực tiễn.

Bộ Xây dựng cũng yêu cầu nghiên cứu quá trình áp dụng các quy định trước đây, thực tiễn tổ chức giao thông, phân loại phương tiện, kiểm định đối với ôtô tải pickup cabin kép, bên cạnh giao việc chủ động trao đổi với doanh nghiệp sản xuất ôtô, Hiệp hội các nhà sản xuất ôtô Việt Nam (VAMA) và các cơ quan, tổ chức liên quan để đề xuất phương án xử lý phù hợp, bao gồm sửa đổi, bổ sung QCVN 41:2024 hoặc Thông tư số 53/2024 nếu cần thiết.

Gần đây, Nghị định 241/2026 chính thức được ban hành và sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7 đã cởi bỏ những hạn chế về lưu thông cho bán tải.

Tại Điều 11 Nghị định 241/2026 có nêu rõ "ôtô tải pickup cabin kép và ôtô tải van có khối lượng toàn bộ không lớn hơn 3.500 kg được tổ chức giao thông như đối với ôtô con".

Như vậy, dù các dòng bán tải phổ biến như Ford Ranger, Toyota Hilux, Mitsubishi Triton, Isuzu D-Max, Nissan Navara vẫn mang phân loại "ôtô tải pickup cabin kép" trên giấy đăng kiểm, các xe này có thể lưu thông như ôtô con, tức di chuyển cùng làn đường ôtô con, không bị giới hạn tốc độ như xe tải và không phải tuân thủ các biển cấm, quy định giao thông khác dành cho ôtô tải.

Từ ngày 1/7, ôtô tải pickup cabin kép có khối lượng toàn bộ dưới 3.500 kg chính thức được phép lưu thông tương tự ôtô con. Ảnh minh họa: Phúc Hậu.

Với người dùng bán tải tại các thành phố lớn, Nghị định 241/2026 xem như đã cởi bỏ nút thắt cuối cùng. Bán tải giờ đây không còn bị hạn chế lưu thông vào trung tâm theo giờ, cũng không phải tuân thủ các quy định, hạn chế giao thông như xe tải.

Chờ đón màn phục hồi mạnh mẽ

Sau nửa đầu năm có phần "sóng gió" tại Việt Nam, phân khúc bán tải bước vào 6 tháng cuối năm với nhiều tin tức tích cực. Thị trường bán tải có thể sẽ tiếp tục đón chào những cái tên mới, bao gồm Kia Tasman, BYD Shark 6 hay bán tải VF Wild. Với nền tảng là những thay đổi tích cực trong chính sách, bán tải có thể sẽ là tiếp tục duy trì vị thế là một trong những phân khúc được ưa chuộng nhất tại Việt Nam.

Trong Báo cáo số 6787/SXD của Sở Xây dựng Hà Nội, xe bán tải được nhận định có kích thước và khối lượng tương đương ôtô con, nhưng số lượng lại không lớn trong tổng thể phương tiện lưu thông. Do đó, tác động đến ùn tắc giao thông trong giờ cao điểm là không đáng kể.

Các thống kê cũng chỉ ra TP Hà Nội trong giai đoạn 2021-2025 đã tiêu thụ hơn 14.700 xe pickup, cho thấy nhu cầu sử dụng bán tải của người dân ngày càng tăng.

Báo cáo của VAMA cho thấy sau 5 tháng, khách Việt đã mua tổng cộng 10.786 bán tải. Ford Ranger bán chạy nhất với doanh số 6.134 xe, Toyota Hilux xếp ngay sau với 2.981 xe đã đến tay khách hàng.