Nuôi con bằng sữa mẹ: Giải pháp tiết kiệm trong nỗ lực giảm tử vong trẻ em

Nuôi con bằng sữa mẹ – can thiệp đơn giản, ít tốn kém nhưng thiết thực

Giảm tử vong trẻ em là một trong những mục tiêu quan trọng của công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe trẻ em. Nghị quyết số 20-NQ/TW của Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ sáu, khóa XII đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm tỷ suất tử vong trẻ dưới 5 tuổi xuống dưới 15‰. 

Thực tế cho thấy, nhiều nguyên nhân gây tử vong ở trẻ sơ sinh có thể được phòng tránh nếu các biện pháp chăm sóc và can thiệp cần thiết được triển khai hiệu quả tại gia đình, cộng đồng và cơ sở y tế. Vì vậy, việc ưu tiên chăm sóc bà mẹ trước, trong và sau sinh; bảo đảm cuộc sinh an toàn; phát hiện, xử trí kịp thời các vấn đề sức khỏe ở trẻ sơ sinh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Giảm tử vong trẻ em không nhất thiết phải phụ thuộc hoàn toàn vào những kỹ thuật y tế phức tạp hay các khoản đầu tư lớn. Kết quả nhiều nghiên cứu can thiệp dẫn lại cho thấy, các quốc gia có thể giảm hơn một nửa số trường hợp tử vong ở trẻ em thông qua những biện pháp đơn giản, ít tốn kém và có thể thực hiện ngay cả tại những khu vực hạn chế về nguồn lực.

Trong nhóm giải pháp này, nuôi con bằng sữa mẹ là một trong những can thiệp quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe và hỗ trợ sự phát triển của trẻ nhỏ. Đây cũng là biện pháp có thể được thực hiện ngay tại gia đình, không đòi hỏi đầu tư hệ thống kỹ thuật phức tạp, đồng thời có thể được lồng ghép vào các hoạt động chăm sóc dinh dưỡng trẻ em tại cộng đồng.

Điều này cho thấy, bảo vệ sự sống của trẻ không chỉ nằm ở việc điều trị khi trẻ mắc bệnh mà cần bắt đầu từ những hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng ngừa ngay trong những năm đầu đời. Nuôi con bằng sữa mẹ cần được đặt trong tổng thể các giải pháp chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, với sự đồng hành của gia đình, nhân viên y tế và cộng đồng.

Cần sự chung tay từ chính sách, gia đình và hệ thống y tế

Theo bà Đỗ Hồng Phương, chuyên gia dinh dưỡng UNICEF Việt Nam, Việt Nam đã xây dựng nhiều chính sách, quy định nhằm bảo vệ, thúc đẩy và hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ. Trong đó có chế độ nghỉ thai sản 6 tháng, quy định hạn chế quảng cáo sản phẩm sữa thay thế sữa mẹ cho trẻ nhỏ, các tiêu chí về nuôi con bằng sữa mẹ trong Bộ tiêu chí chất lượng bệnh viện và việc xây dựng gói chăm sóc dinh dưỡng cơ bản.

"Tuy nhiên, điều quan trọng không chỉ là ban hành chính sách mà còn phải bảo đảm các quy định được thực hiện nghiêm túc, triệt để. Đặc biệt, cần tăng cường thực thi các quy định về kinh doanh, sử dụng sản phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ nhỏ; áp dụng biện pháp pháp lý đủ mạnh và giám sát việc tuân thủ của nhân viên, cơ sở y tế", bà Đỗ Hồng Phương nhấn mạnh.

Song song với đó, công tác truyền thông, cung cấp kiến thức và giáo dục thay đổi nhận thức, hành vi cần được đẩy mạnh đối với bà mẹ, nhân viên y tế và cộng đồng. Đây là nền tảng để mọi người cùng tham gia bảo vệ, thúc đẩy và hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ, bảo đảm quyền được nuôi dưỡng bằng sữa mẹ của trẻ em theo Điều 24 Công ước quốc tế về quyền trẻ em.

Theo bà Đỗ Hồng Phương, trẻ được bú mẹ ít bị ốm hơn cả khi bé lẫn lớn lên, có thể giảm gánh nặng hơn lên hệ thống y tế. (Ảnh: NVCC)

Ở góc độ gia đình, PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì, Viện Dinh dưỡng cho rằng, người cha và các thành viên khác có vai trò đặc biệt quan trọng trong hành trình nuôi con bằng sữa mẹ. Việc cùng chia sẻ trách nhiệm chăm sóc trẻ, hỗ trợ người mẹ nghỉ ngơi, bảo đảm chế độ dinh dưỡng hợp lý và động viên tinh thần sẽ giúp mẹ giảm căng thẳng, tự tin hơn và có thêm điều kiện duy trì việc cho con bú.

Bên cạnh sự hỗ trợ từ gia đình, hệ thống y tế cần tăng cường tư vấn cho bà mẹ ngay từ khi mang thai, trong quá trình sinh và sau sinh. Những hướng dẫn như cho trẻ bú sớm trong giờ đầu sau sinh, hỗ trợ kỹ thuật ngậm bắt vú đúng cách hay xử lý các vấn đề thường gặp như tắc tia sữa, đau núm vú, lo lắng thiếu sữa cần được thực hiện dựa trên bằng chứng khoa học.

"Các cơ sở y tế không chỉ cung cấp dịch vụ chăm sóc thiết yếu cho bà mẹ và trẻ sơ sinh mà còn cần đồng hành, giải đáp những khó khăn để người mẹ có thể duy trì việc nuôi con bằng sữa mẹ", BS Nguyễn Trọng Hưng nhắn nhủ.

"Khi người mẹ được tạo điều kiện thuận lợi để nuôi con bằng sữa mẹ, không chỉ trẻ em được hưởng lợi về sức khỏe và sự phát triển toàn diện mà gia đình, xã hội và nền kinh tế cũng được hưởng những lợi ích lâu dài và bền vững", BS. Nguyễn Trọng Hưng nhấn mạnh.

Có thể thấy, nuôi con bằng sữa mẹ không phải là giải pháp duy nhất để giảm tử vong trẻ em, nhưng là một trong những biện pháp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe trẻ nhỏ thiết thực, ít tốn kém, có thể triển khai rộng rãi. Để phát huy hiệu quả, cần sự phối hợp đồng bộ từ chính sách, hệ thống y tế đến gia đình và cộng đồng, qua đó tạo điều kiện để mọi trẻ em được tiếp cận nguồn dinh dưỡng phù hợp ngay từ những năm tháng đầu đời.