Nuôi dưỡng nguồn thu để đảm bảo tăng trưởng bền vững
Nhân dịp Tết Bính Ngọ năm 2026, ông CAO ANH TUẤN (ảnh), Thứ trưởng Bộ Tài chính đã trả lời PV Báo SGGP - Đầu tư Tài chính về nội dung cải cách toàn diện chính sách thuế nhằm đảm bảo nguồn thu ngân sách Nhà nước (NSNN), phục vụ cho đầu tư phát triển đất nước trong thời kỳ mới.
PHÓNG VIÊN: Thưa Thứ trưởng, một vấn đề đang được dư luận đặc biệt quan tâm thời gian qua đó là những cải cách, thay đổi chính sách về thuế - thông qua việc cụ thể hóa các luật, nghị định về thuế. Những nội dung thay đổi này có ý nghĩa quan trọng như thế nào đối với kinh tế trong trung và dài hạn?
Thứ trưởng CAO ANH TUẤN: Bám sát các chủ trương, định hướng của Đảng và Nhà nước cũng như các mục tiêu của Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030 trong thời gian qua, Bộ Tài chính đã thực hiện nghiên cứu, rà soát đánh giá tổng thể các luật về thuế để báo cáo cấp có thẩm quyền lộ trình, định hướng sửa đổi, bổ sung các luật này một cách toàn diện.
Đến nay, Bộ đã báo cáo Chính phủ trình Quốc hội thông qua các Luật thuế quan trọng như: Luật Thuế giá trị gia tăng (GTGT), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế GTGT, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), Luật Quản lý thuế, Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) (sửa đổi), Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB)… và các nghị định hướng dẫn thi hành.
Những cải cách, điều chỉnh chính sách thuế tại các luật và nghị định nêu trên đã và đang góp phần tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi và phát triển sản xuất, kinh doanh; thúc đẩy KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch để người nộp thuế nâng cao mức độ tuân thủ pháp luật về thuế.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn. Ảnh: BTC
Đồng thời, qua việc sửa đổi, bổ sung các Luật thuế đã từng bước khắc phục những bất cập, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện chính sách thuế thời gian qua, thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về thuế, qua đó, khơi thông nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Cùng với đó, quá trình cải cách, sửa đổi các luật thuế trong thời gian qua còn góp phần phát huy có hiệu quả vai trò của chính sách thuế dưới phương diện là công cụ điều tiết vĩ mô quan trọng của nền kinh tế nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, khuyến khích đầu tư, phát triển các ngành, lĩnh vực và địa bàn ưu tiên của đất nước, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh phát triển, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy phát triển bền vững.
Bắt đầu từ năm nay sẽ thực hiện bỏ thuế khoán đối với hộ kinh doanh và nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế 500 triệu đồng/năm, Bộ Tài chính dự kiến có 90% hộ kinh doanh không phải nộp thuế, vậy điều này ảnh hưởng như thế nào đối với số thu năm 2026?
Từ ngày 10-12-2025, Quốc hội đã thông qua Luật Thuế Thu nhập cá nhân (sửa đổi) điều chỉnh mức doanh thu không phải nộp thuế của hộ, cá nhân kinh doanh lên 500 triệu đồng/năm và cho trừ mức này trước khi tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu.
Việc xóa bỏ thuế khoán đối với hộ kinh doanh từ năm 2026 và nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế lên 500 triệu đồng/năm là một chủ trương lớn trong cải cách chính sách thuế, phù hợp với định hướng phát triển khu vực kinh tế tư nhân theo Nghị quyết 68 của Đảng và Nghị quyết 198 của Quốc hội.
Việc nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế lên 500 triệu đồng/năm và xóa bỏ thuế khoán sẽ giảm thiểu đáng kể gánh nặng thuế cho các hộ kinh doanh nhỏ, phù hợp hơn với thực tế chi phí và mức sống hiện nay, hướng đến sự công bằng trong điều tiết thu nhập.
- Nguồn thu NSNN phần lớn đến từ thu nội địa, nhưng trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động như hiện nay thì liệu đây có phải nguồn thu bền vững, bởi khoản thu từ khu vực doanh nghiệp nhà nước vẫn khá khiêm tốn, chỉ chiếm 8,8% tổng dự toán thu nội địa năm 2026. Thứ trưởng đánh giá ra sao về vấn đề này?
Trong bối cảnh đầu năm 2026, khi nền kinh tế thế giới và trong nước tiếp tục đan xen nhiều yếu tố thuận lợi và thách thức, câu hỏi về tính bền vững của nguồn thu NSNN, đặc biệt là thu nội địa, là vấn đề rất xác đáng và được xã hội quan tâm.
Trước hết, cần khẳng định rằng việc thu nội địa chiếm tỷ trọng chủ đạo trong cơ cấu thu NSNN là xu hướng phù hợp với thông lệ quốc tế và phản ánh đúng bản chất của một nền tài chính quốc gia lành mạnh, tự chủ. Thu nội địa chủ yếu đến từ hoạt động sản xuất kinh doanh, tiêu dùng trong nước, từ người dân và cộng đồng doanh nghiệp, trong đó khu vực kinh tế tư nhân ngày càng giữ vai trò quan trọng.
Ảnh minh họa. Nguồn: BTC
Bộ Tài chính nhận định, thu nội địa, nếu được xây dựng trên nền tảng một nền kinh tế phát triển lành mạnh, môi trường đầu tư - kinh doanh minh bạch, ổn định và khu vực doanh nghiệp tư nhân lớn mạnh, thì chính là nguồn thu bền vững nhất.
Tuy nhiên, ngành tài chính cũng nhận thức rất rõ rằng trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động hiện nay, từ rủi ro suy giảm tăng trưởng toàn cầu, biến động địa chính trị, giá cả hàng hóa, đến những thách thức nội tại như sức chống chịu của doanh nghiệp còn hạn chế, việc dựa nhiều vào thu nội địa đặt ra yêu cầu rất cao đối với công tác điều hành chính sách tài khóa.
Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục bám sát sự chỉ đạo của Chính phủ; đồng thời theo dõi sát sao tình hình kinh tế trong nước và trên thế giới; đánh giá tác động của các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế phí để kịp thời tham mưu xây dựng các kịch bản điều hành, chính sách tài khóa linh hoạt, phù hợp.
Cùng với đó, tăng cường mở rộng cơ sở thu, khai thác bền vững các lĩnh vực tiềm năng như kinh tế số, thương mại điện tử, dịch vụ xuyên biên giới... nhằm giảm phụ thuộc vào tài nguyên hữu hạn. Từ đó, phấn đấu hoàn thành “mục tiêu kép” là vừa hoàn thành dự toán thu NSNN nhưng vẫn đảm bảo hỗ trợ người dân, doanh nghiệp phát triển sản xuất kinh doanh và tăng trưởng kinh tế.
Đối với ý kiến cho rằng khoản thu từ khu vực doanh nghiệp nhà nước chỉ chiếm khoảng 8,8% tổng dự toán thu nội địa năm 2026, cần nhìn nhận vấn đề này một cách toàn diện và khách quan.
Thứ nhất, tỷ trọng này tuy ở mức khiêm tốn nhưng số thu tuyệt đối vẫn tiếp tục tăng so với các năm trước, phản ánh xu hướng tích cực và đi đúng định hướng, chủ trương của Đảng và Nhà nước về cơ cấu lại nền kinh tế.
Thứ hai, cần nhìn nhận rõ vai trò của DNNN không chỉ nằm ở đóng góp trực tiếp vào thu NSNN, mà còn ở việc giữ vai trò dẫn dắt, ổn định các cân đối lớn của nền kinh tế.
- Thưa Thứ trưởng, dự báo tình hình kinh tế năm 2026 đặt ra nhiều thách thức, đâu là những ưu tiên lớn nhất của Bộ Tài chính nhằm mở rộng cơ sở thu, nuôi dưỡng nguồn thu bền vững, hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi - phát triển trong trung và dài hạn?
2026 là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV. Kinh tế trong nước đứng trước nhiều thách thức từ áp lực lạm phát, biến động địa chính trị thế giới và các rào cản thương mại mới, tuy nhiên vẫn có cơ hội từ sự phục hồi mạnh mẽ của dòng vốn FDI, tiến trình chuyển đổi số quốc gia và các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới bắt đầu đi vào chiều sâu.
Bộ Tài chính sẽ tiếp tục chủ động nghiên cứu báo cáo cấp có thẩm quyền các giải pháp về cải cách hệ thống thuế phù hợp để thực hiện cơ cấu lại nguồn thu ngân sách nhà nước theo hướng bền vững, điều chỉnh hài hòa giữa thuế gián thu và thuế trực thu; triển khai chính sách tài khóa chủ động, linh hoạt và có trọng tâm.
Bên cạnh đó, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục theo dõi sát sao tình hình kinh tế khu vực và quốc tế, cũng như tình hình kinh tế trong nước để kịp thời tham mưu cấp có thẩm quyền các giải pháp về thuế, phí và lệ phí phù hợp với diễn biến thực tế. Qua đó, cùng với các giải pháp có liên quan thực hiện thắng lợi các mục tiêu về phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong năm 2026 và các năm tiếp theo.
