Nuôi dưỡng thói quen đọc sách cho thế hệ trẻ

Học sinh chăm chú đọc sách và trao đổi nội dung tại thư viện

Văn hóa đọc từ lâu được xem là nền tảng quan trọng của giáo dục hiện đại. Không chỉ giúp mở rộng tri thức, việc đọc sách còn góp phần hình thành năng lực tư duy, khả năng tự học, kỹ năng diễn đạt và nhân cách của học sinh.

Giai đoạn tiểu học được xem là thời điểm vàng để hình thành thói quen đọc sách. Ở độ tuổi này, trẻ tiếp nhận tri thức chủ yếu thông qua trải nghiệm và cảm xúc. Vì vậy, nhiều trường học đã đổi mới cách tiếp cận, biến hoạt động đọc sách thành quá trình tương tác thay vì tiếp nhận thụ động.

Em Trương Ánh Hà, học sinh Trường Tiểu học Tịnh Hòa (xã Đông Sơn, tỉnh Quảng Ngãi) chia sẻ: “Trong các tiết thư viện, cô giáo thường cho chúng em đóng vai các nhân vật… Khi được hóa thân vào các nhân vật, em thấy việc đọc trở nên thú vị hơn, câu chuyện trở nên hấp dẫn, dễ ghi nhớ hơn và thôi thúc em tìm hiểu nhiều cuốn sách khác”.

Theo giáo viên phụ trách thư viện, việc sân khấu hóa nội dung truyện và để học sinh nhập vai giúp các em không chỉ hiểu câu chuyện sâu hơn mà còn mạnh dạn thể hiện cảm xúc, rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ và tăng khả năng sáng tạo. Từ đó, sách không còn là trang giấy tĩnh mà trở thành một thế giới sống động, gần gũi với trẻ.

Học sinh Trường Tiểu học Tịnh Hòa hào hứng tham gia Ngày hội đọc sách

Thực tế cho thấy, nếu việc đọc chỉ dừng lại ở tiếp nhận một chiều, sách khó có thể cạnh tranh với các hình thức giải trí hiện đại. Vì vậy, nhiều trường học đã tích cực đổi mới cách tổ chức hoạt động thư viện, hướng đến xây dựng môi trường đọc thân thiện, linh hoạt và giàu trải nghiệm.

Các mô hình như “Làm bạn với sách”, “Giờ đọc sách hằng tuần”, “Sổ tay đọc sách”, “Tủ sách lớp em” đang được duy trì thường xuyên. Bên cạnh đó là các hoạt động phong phú như Ngày hội đọc sách, thi kể chuyện theo sách, giới thiệu sách hay… Những hoạt động này không chỉ thu hút học sinh tham gia mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trong toàn trường.

Không gian thư viện cũng dần thay đổi theo hướng mở, sinh động hơn, với cách bố trí linh hoạt, màu sắc thân thiện, tạo cảm giác gần gũi. Sách không chỉ nằm trên kệ mà được đưa vào các hoạt động học tập và trải nghiệm, giúp học sinh tiếp cận một cách tự nhiên và hứng thú.

Không gian thư viện mở tại Trường THCS Hành Minh tạo môi trường đọc sách thân thiện, gần gũi cho học sinh

Tại Trường Trung học cơ sở Hành Minh (xã Phước Giang, tỉnh Quảng Ngãi), thư viện đã được cải tạo để trở thành không gian văn hóa học đường thực sự. Với hơn 1.000 đầu sách, khu thư viện được bố trí khoa học, nhiều góc đọc sáng tạo, trở thành điểm đến quen thuộc của học sinh sau mỗi giờ học.

Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Hành Minh, bà Lê Thị Nhật Thảo nhấn mạnh: “Sách phải được sử dụng, phải ‘sống’ trong tay học sinh”. Từ quan điểm này, nhà trường đã thiết kế nhiều góc đọc mở, sử dụng màu sắc tươi sáng, kết hợp các hoạt động trải nghiệm như ngày hội đọc sách, kể chuyện theo sách, vẽ tranh minh họa nội dung sách…

Nhờ đó, thư viện không còn là nơi lưu trữ đơn thuần mà trở thành “điểm hẹn tri thức” của học sinh.

Học sinh tập trung đọc sách trong thư viện, hình thành thói quen đọc và tự học tích cực

Em Nguyễn Thị Cẩm Tiên, học sinh lớp 6 của trường, cho biết: “Em thích đến thư viện vì không gian yên tĩnh giúp em tập trung hơn. Khi đọc sách cùng các bạn và trao đổi nội dung, em hiểu bài sâu hơn so với khi chỉ xem trên điện thoại”.

Theo em Cẩm Tiên, sách giấy mang lại cảm giác tập trung và dễ ghi nhớ hơn, đồng thời giúp em rèn luyện tính kiên nhẫn và khả năng suy nghĩ sâu sắc.

Nhà trường có vai trò kiến tạo môi trường đọc, nhưng gia đình mới là yếu tố quyết định tính bền vững của thói quen này. Khi cha mẹ cùng đọc sách với con, cùng trao đổi về nội dung đã đọc, hoặc đơn giản là tạo không gian đọc trong nhà, trẻ sẽ cảm nhận được sự quan tâm và kết nối.

Việc làm gương của phụ huynh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Một đứa trẻ lớn lên trong gia đình có thói quen đọc sách thường có xu hướng yêu sách và chủ động tìm đọc nhiều hơn. Đây chính là nền tảng cảm xúc giúp hình thành thói quen đọc lâu dài.

Văn hóa đọc được nuôi dưỡng từ gia đình, phát triển trong nhà trường và lan tỏa ra cộng đồng

Theo Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Ngọc Thái, việc đầu tư thư viện chỉ là bước khởi đầu, quan trọng hơn là tạo được sức sống cho không gian này. Khi học sinh coi việc đọc sách là nhu cầu tự nhiên chứ không phải nhiệm vụ, lúc đó văn hóa đọc mới thực sự bền vững.

Ông Thái cho rằng, các hình thức tổ chức cần tiếp tục đổi mới, từ tiết đọc thư viện, câu lạc bộ sách đến các hoạt động trải nghiệm sáng tạo. Sự kết hợp giữa gia đình – nhà trường – xã hội sẽ tạo thành môi trường nuôi dưỡng văn hóa đọc toàn diện.

Trong hành trình xây dựng xã hội học tập, văn hóa đọc giữ vai trò nền tảng quan trọng. Dù là sách giấy hay sách điện tử, mỗi trang sách đều chứa đựng kho tàng tri thức vô tận.

Khi được nuôi dưỡng từ gia đình, phát triển trong nhà trường và lan tỏa ra cộng đồng, văn hóa đọc sẽ trở thành “chiếc chìa khóa” mở ra cánh cửa tri thức cho thế hệ trẻ, giúp các em tự tin bước vào tương lai bằng hành trang hiểu biết và nhân cách vững vàng.