Nuôi Kumanthong để cầu học giỏi: Trẻ có thể bị thao túng dẫn đến những hành vi tiêu cực

Hình ảnh búp bê kumanthong. Ảnh: Công an tỉnh Tây Ninh

"Trẻ hóa" trào lưu Kumanthong qua mạng xã hội

Gần đây, Công an tỉnh Tây Ninh phát đi cảnh báo về tình trạng một số học sinh tiểu học và THCS tham gia mua bán, nuôi và thờ cúng Kumanthong với niềm tin có thể mang lại may mắn, học giỏi, thi cử thuận lợi. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở yếu tố mê tín, mà ở chỗ hiện tượng này đang len lỏi vào học đường thông qua TikTok, Facebook, YouTube và các hội nhóm kín trên mạng xã hội.

Chỉ cần tìm kiếm từ khóa Kumanthong, người dùng có thể dễ dàng bắt gặp hàng loạt hội nhóm trao đổi, mua bán búp bê kèm theo những lời quảng bá đầy tính huyền bí như bùa học giỏi, bùa cầu may, xin vía đỗ đạt. Giá mỗi bé dao động từ vài trăm nghìn đến hàng triệu đồng. Không ít tài khoản còn hướng dẫn cách nuôi, cho ăn, chăm sóc, thậm chí tạo cảm giác nếu không làm đúng sẽ gặp xui xẻo.

Trong tiếng Thái, Kuman nghĩa là cậu bé thanh tịnh, Thong là vàng, ghép lại thành cậu bé vàng. Đây vốn là một hình thức tín ngưỡng dân gian tại Thái Lan, gắn với quan niệm tâm linh bản địa. Tuy nhiên, khi du nhập vào Việt Nam qua mạng xã hội, những câu chuyện quanh Kumanthong đã bị thổi phồng, thần bí hóa và thương mại hóa mạnh mẽ.

Nếu như trước đây, trào lưu này chủ yếu xuất hiện trong một bộ phận người kinh doanh, buôn bán cầu tài lộc, thì nay nó đang trẻ hóa đáng báo động. Trẻ em ở độ tuổi tiểu học, THCS lứa tuổi chưa đủ khả năng phân biệt rõ giữa tưởng tượng, trò chơi và thực tế lại trở thành đối tượng bị thu hút mạnh mẽ nhất bởi những nội dung này.

Theo chuyên gia phong thủy, tử vi Chu Định Sơn (Học quán Sơn Chu), cần phân biệt rõ giữa tín ngưỡng dân gian và mê tín bị thương mại hóa. Ông cho rằng Kumanthong vốn là hiện tượng văn hóa trong bối cảnh tín ngưỡng Thái Lan, nhưng khi được đưa lên mạng xã hội với lời quảng bá như bùa học giỏi, bùa may mắn nhắm tới học sinh, thì bản chất đã thay đổi hoàn toàn. "Lúc này, nó không còn là thực hành tín ngưỡng trong môi trường văn hóa gốc, mà trở thành một dạng mê tín tiêu dùng", ông nhận định.

Trên TikTok và Facebook xuất hiện hàng loạt hội nhóm “mua bán Kumanthong tâm linh” với hàng chục nghìn thành viên, trong đó nhiều người là học sinh - thiếu niên.

Khi "bùa học giỏi" làm lệch nhận thức của trẻ

Điều đáng lo ngại nhất, theo các chuyên gia, không nằm ở con búp bê, mà ở hệ thống câu chuyện huyền bí được dựng lên quanh nó. Trẻ em có thể đi từ tò mò đến tin theo, rồi dần hình thành tâm lý lệ thuộc hoặc sợ hãi.

Nhiều nội dung trên mạng mô tả việc nuôi Kumanthong như một mối quan hệ gần gũi như phải cho ăn, trò chuyện, xin vía. Thậm chí, có những lời cảnh báo rằng nếu không chăm sóc đúng cách sẽ gặp xui xẻo. Với trẻ nhỏ, ranh giới giữa tưởng tượng và thực tế rất mong manh, những câu chuyện như vậy dễ tạo ra niềm tin sai lệch.

Theo ông Chu Định Sơn, khi trẻ tin rằng một vật hộ mệnh có thể quyết định kết quả học tập, các em sẽ dần đánh mất nhận thức về mối quan hệ giữa nỗ lực và thành quả. Thay vì hiểu rằng học tập cần phương pháp, sự kiên trì và rèn luyện, trẻ lại trông chờ vào may mắn, vào phép màu.

Hệ quả là khi kết quả không như mong đợi, trẻ dễ rơi vào trạng thái lo âu, bất an, thậm chí sợ hãi vì nghĩ mình làm sai điều gì đó trong quá trình nuôi búp bê. Về lâu dài, điều này có thể làm xói mòn động lực học tập, giảm khả năng đối diện với thất bại và khiến trẻ hình thành tư duy lệ thuộc vào yếu tố tâm linh.

Từ thực tế này, các chuyên gia cho rằng giải pháp không nằm ở việc cấm đoán cực đoan hay dọa nạt trẻ. Điều quan trọng hơn là giúp trẻ có khả năng phân biệt đúng – sai, thật – giả trên không gian mạng. Cha mẹ cần quan tâm tới hoạt động trực tuyến của con, theo dõi các hội nhóm mà trẻ tham gia và kịp thời nhận diện những biểu hiện tâm lý bất thường.

Nhà trường cũng cần tăng cường giáo dục kỹ năng số, kỹ năng nhận diện thông tin sai lệch, đồng thời phối hợp chặt chẽ với gia đình để phát hiện sớm những dấu hiệu liên quan đến mê tín hoặc nội dung độc hại trong học đường.