NXB Giáo dục Việt Nam tăng tốc xây dựng Big Data

Số hóa sách giáo khoa không đơn thuần là chuyển từ bản in sang bản điện tử. Nhận thức rõ điều đó, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXB) đang tăng tốc xây dựng cơ sở dữ liệu Big Data cho hệ thống sách giáo khoa (SGK), sách bài tập (SBT) và sách tham khảo (STK), hướng tới thay đổi căn bản cách quản lý, biên soạn và phát hành học liệu trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục.

Trong điều kiện tri thức liên tục được cập nhật, phương thức dạy - học dựa hoàn toàn vào sách giấy ngày càng bộc lộ nhiều hạn chế. Để đổi mới căn bản và toàn diện, giáo dục buộc phải dịch chuyển sang môi trường số, nơi học liệu số và dữ liệu lớn giữ vai trò trung tâm.

Định hướng này đã được cụ thể hóa trong Quyết định số 131 của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình chuyển đổi số ngành giáo dục đến năm 2025, tầm nhìn 2030, cũng như quá trình triển khai Nghị quyết 29 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Thực tiễn từ đại dịch COVID-19 càng cho thấy rõ vai trò sống còn của học liệu số trong việc duy trì hoạt động dạy và học.

Xây dựng nền tảng Big Data sách giáo dục

Với vị thế là đơn vị xuất bản SGK chủ lực của cả nước, NXB Giáo dục Việt Nam đứng trước bài toán lớn. Làm thế nào để biến khối di sản sách giáo dục đồ sộ suốt nhiều thập kỷ thành nguồn tài nguyên số có thể khai thác, chia sẻ và phục vụ xã hội.

Số hóa sách vì vậy không dừng ở việc quét giấy thành file PDF, mà là quá trình chuẩn hóa, tái cấu trúc và kết nối dữ liệu, để mỗi cuốn sách trở thành một thành tố trong hệ sinh thái học liệu số.

Thực tế cho thấy, hàng chục nghìn đầu sách giáo dục qua các thời kỳ hiện tồn tại rải rác, thiếu bản lưu trữ hoàn chỉnh và gần như chưa có dữ liệu số. Nhận diện rõ khoảng trống này, NXB Giáo dục Việt Nam đã phối hợp với Thư viện Quốc gia Việt Nam thu thập danh mục sách lưu chiểu, rà soát, loại bỏ trùng lặp, qua đó hình thành danh mục 33.786 tên sách có dữ liệu cơ bản tương đối đầy đủ. Trong số này, SGK, SBT, sách giáo viên và sách đọc thêm chiếm tỷ trọng chủ đạo.

Đáng chú ý, toàn bộ 1.132 SGK, SGV, SBT theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã được chuẩn hóa dữ liệu số ngay từ khâu bản thảo. Bên cạnh đó, hơn 4.360 file sách tham khảo cùng gần 200 file học liệu số đa phương tiện đã được thu thập từ các đơn vị thành viên, từng bước hình thành kho dữ liệu lớn về sách giáo dục có bản quyền.

NXB Giáo dục Việt Nam tăng tốc xây dựng Big Data.

Hợp tác phát triển hệ sinh thái học liệu số, khai thác dữ liệu phục vụ cộng đồng

Song song với xây dựng dữ liệu, NXB Giáo dục Việt Nam xác định hợp tác là chìa khóa để hình thành và phát triển hệ sinh thái giáo dục số trên nền tảng Big Data. Tiêu biểu là hợp tác với Tổng Công ty Viễn thông Quân đội Viettel triển khai số hóa sách giáo khoa theo mô hình 4 tầng, phát triển bộ sách AI và nền tảng dữ liệu giáo dục làm "trục lõi", hướng tới tích hợp trí tuệ nhân tạo vào các môn học và hình thành hệ sinh thái AI giáo dục dùng chung từ năm học 2026-2027.

Điểm nhất quán trong cách tiếp cận của NXB Giáo dục Việt Nam là xây dựng Big Data không phải để lưu trữ đơn thuần mà nhằm khai thác và lan tỏa giá trị tri thức cho xã hội.

Từ năm 2020, SGK và học liệu điện tử đã được đưa lên các nền tảng số phục vụ giới thiệu sách, bồi dưỡng, tập huấn giáo viên và triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018, với hàng nghìn buổi tập huấn trực tuyến được tổ chức, phát huy hiệu quả rõ rệt, đặc biệt trong giai đoạn dịch bệnh.

Chiến lược dài hạn của NXB Giáo dục Việt Nam lấy SGK điện tử làm nền tảng cốt lõi, hướng tới xây dựng hệ sinh thái học liệu số phục vụ cộng đồng. Trong đó, mục tiêu SGK điện tử miễn phí từ lớp 1 đến lớp 12 được xem là bước đi mang tính đột phá, góp phần giảm chi phí học tập cho hàng triệu gia đình và từng bước hiện thực hóa chủ trương SGK miễn phí của Chính phủ.

Với sự đầu tư bài bản về nội dung, công nghệ và dữ liệu, Big Data học liệu của NXB Giáo dục Việt Nam được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng tri thức số quan trọng, mở ra hướng tiếp cận mới cho giáo dục Việt Nam trong kỷ nguyên chuyển đổi số.

Hoàng Nhung