Ở lại với Hà Nội - Từ giấc mơ tuổi trẻ đến bài toán an cư

Thành phố hội tụ nhưng cũng có sự sàng lọc

Mỗi năm, nhiều người trẻ đến Hà Nội học tập, mang theo những dự định về công việc và cuộc sống phía trước. Qua 4 năm đại học, thành phố dần trở thành nơi họ học cách tự lập, gặp gỡ những người mới và hình dung về tương lai.

Nguyễn Thị Tươi lựa chọn Hà Nội ngay từ khi bắt đầu hành trình đại học. Việc chọn trường, chọn ngành học tại đây cũng gắn với dự định sau này làm việc tại thành phố. Sau 4 năm, những con đường, phương tiện đi lại, cách sinh hoạt và nhịp sống Hà Nội đã trở nên quen thuộc.

“Em ngại khi phải di chuyển đến một thành phố khác, lại phải bắt đầu từ đầu một hành trình khác”, Tươi chia sẻ về quyết định ở lại Hà Nội sau khi tốt nghiệp.

Với Nguyễn Thị Hạ, Hà Nội hấp dẫn bởi môi trường năng động và nhiều cơ hội nghề nghiệp. Là giáo viên, Hạ cho rằng thành phố có nhiều mô hình trường lớp, từ công lập, tư thục đến trường quốc tế, tạo điều kiện để cô học hỏi và phát triển.

Nhưng phía sau cơ hội nghề nghiệp là bài toán tài chính. Khi mới ra trường, Hạ từng sống một mình và phải tự lo tiền ăn, ở, đi lại cùng các khoản sinh hoạt. Sau một thời gian, những chi phí này trở thành gánh nặng, khiến cô chuyển sang sống cùng chị gái.

Sự tự do trong công việc của Tường Vy luôn đi kèm với những áp lực vô hình về sự ổn định khi bám trụ lại Thủ đô. Ảnh: PV

Năm 2021, Vũ Phạm Tường Vy rời quê ra Hà Nội, bắt đầu những năm tháng sinh viên tại Trường Đại học Thương mại. Sau khi tốt nghiệp, Vy lựa chọn ở lại thành phố và làm công việc dựng phim tự do.

Không có lịch làm việc cố định, có những buổi sáng, nơi làm việc của Vy chỉ là chiếc bàn nhỏ trong phòng trọ với chiếc máy tính và những tin nhắn từ khách hàng. Công việc tự do cho phép cô chủ động về thời gian và không gian, nhưng thu nhập không ổn định.
“Một năm sau tốt nghiệp, em vẫn đang học cách cân bằng giữa công việc, chi tiêu và những dự định của mình”, Vy nói.

Theo TS Lê Thị Thu Hương, Viện trưởng Viện Hà Nội học, Trường Đại học Thủ đô Hà Nội, trong lịch sử, nơi nào là kinh đô thì nơi đó có sự hội tụ. Với Hà Nội, tính hội tụ càng rõ trong nhịp sống hiện đại. Người đến Hà Nội làm việc không chỉ tìm kiếm một công việc với thu nhập cao hơn so với một số vùng quê mà còn được tiếp cận những điều mới mẻ. Nhịp sống đô thị, sự phát triển kinh tế và sự phong phú về ngành nghề tạo điều kiện để người lao động linh hoạt hơn trong lựa chọn nghề nghiệp.

Theo Tiến sĩ Lê Thị Thu Hương, bên cạnh sức hút về việc làm, Hà Nội cũng là một "màng lọc" khắt khe đòi hỏi người trẻ phải không ngừng nỗ lực để bám trụ. Ảnh: PV

Đối với sinh viên ngoại tỉnh, 4 năm học đại học cũng là 4 năm thích ứng với nhịp sống đô thị. Những mối quan hệ xã hội, cách sinh hoạt và môi trường học tập dần trở thành một phần đời sống. Vì vậy, khi tìm được công việc phù hợp, nhiều người muốn ở lại.

Tuy nhiên, theo TS Lê Thị Thu Hương, Hà Nội cũng là nơi có sự sàng lọc. Người trẻ sau khi tốt nghiệp phải tự lập cuộc sống, từ thuê nhà đến tìm công việc ổn định. Nếu công việc không phù hợp, họ có thể phải rời thành phố.

Tạo nền tảng để người trẻ có thể trụ lại

Nếu cơ hội nghề nghiệp là lý do để người trẻ đến và ở lại Hà Nội thì việc làm ổn định, thu nhập, nhà ở và khả năng phát triển nghề nghiệp là những yếu tố quyết định họ có thể trụ lại bao lâu.

Theo Phó Giám đốc Sở Nội vụ Hà Nội Nguyễn Tây Nam, thành phố đang triển khai nhiều chính sách về phát triển thị trường lao động, tín dụng, đào tạo nghề và nhà ở nhằm thu hút nhân lực từ các địa phương về làm việc.

Phó Giám đốc Sở Nội vụ Hà Nội Nguyễn Tây Nam chia sẻ về những cơ chế, chính sách nhằm thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao gắn bó với Thủ đô. Ảnh: PV

Ngày 26-11-2025, HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết 56/2026/NQ-HĐND quy định về mức vay, thời hạn vay, lãi vay và nguồn ngân sách nhà nước ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội để cho vay giải quyết việc làm và các nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội khác của người dân.

Trong 7 tháng đầu năm 2026, thành phố đã giải quyết việc làm cho trên 23.000 lao động với kinh phí vay trên 2.600 tỷ đồng từ nguồn ngân sách thành phố ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội. Cùng với đó, Kế hoạch số 193/KH-UBND ngày 16-5-2026 của UBND thành phố Hà Nội về đào tạo, đào tạo lại nghề và giải quyết việc làm đặt mục tiêu giải quyết việc làm cho ít nhất 12.000 người lao động mỗi năm và hỗ trợ đào tạo nghề cho 15.000 người mỗi năm ở trình độ sơ cấp và dưới 3 tháng, trong đó có nhóm thanh niên.

Nhà ở cũng là một phần quan trọng trong bài toán an cư. Theo thông tin từ Sở Xây dựng, năm 2026 Hà Nội có 118 dự án nhà ở xã hội với khoảng 107.000 căn. Trong 6 tháng đầu năm, thành phố đã khởi công 18 dự án với trên 13.000 căn; 6 tháng cuối năm dự kiến tiếp tục khởi công các dự án còn lại với trên 94.000 căn.

Đối với nguồn nhân lực chất lượng cao, Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 92/2026/NQ-HĐND vào ngày 27-1-2026. về thu hút, trọng dụng nhân tài. Sau chưa đầy 6 tháng triển khai, thành phố tiếp nhận 24 hồ sơ của các nhà khoa học trong nước và quốc tế ứng tuyển vào các vị trí công tác; 9 hồ sơ hợp lệ đang làm thủ tục tiếp nhận.

Ngày 15-6-2026, HĐND thành phố Hà Nội ban hành Nghị quyết 57/2026/NQ-HĐND về việc quy định một số chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của thành phố. Theo Phó Giám đốc Sở Nội vụ Hà Nội Nguyễn Tây Nam, Nghị quyết số 92/2026/NQ-HĐND và Nghị quyết 57/2026/NQ-HĐND là những cơ chế quan trọng để thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển kinh tế - xã hội Thủ đô.

Từ câu chuyện của Tươi, Hạ, Vy đến phân tích của TS Lê Thị Thu Hương và những chính sách được thành phố triển khai, có thể thấy “ở lại Hà Nội” là một lựa chọn gắn với nhiều điều kiện cụ thể.

Người trẻ cần một công việc phù hợp, nhưng cũng cần khả năng tự chủ kinh tế, một nơi ở phù hợp, điều kiện đi lại và cơ hội tiếp tục nâng cao năng lực. Một công việc khó trở thành nền tảng lâu dài nếu thu nhập không theo kịp chi phí sinh hoạt; cơ hội nghề nghiệp cũng khó phát huy nếu người lao động không có điều kiện để phát triển.

Hà Nội vì thế không chỉ cần tạo ra cơ hội việc làm, mà còn cần từng bước tạo dựng môi trường để người trẻ có thể sống, làm việc, nâng cao năng lực và nhìn thấy tương lai của mình.

Khi người trẻ có thể trưởng thành cùng thành phố, lựa chọn ở lại không còn chỉ là một quyết định cá nhân. Đó cũng là cách họ tiếp tục đóng góp cho nơi đã trở thành một phần trong hành trình trưởng thành của mình.