Ô tô bay, robot 4m: Sắp bước vào kỷ nguyên 'một người làm, cả nhà đủ sống'?

Công nghệ từng là viễn tưởng dần thành hiện thực

Ngày 15/10, Tesla gây chú ý khi trình diễn mẫu siêu xe Roadster thế hệ mới tại một cơ sở của SpaceX ở Texas, Mỹ. Video được công bố cho thấy chiếc xe có thể bay lên, xoay lộn ngược rồi tiếp đất, gợi liên tưởng đến những bộ phim khoa học viễn tưởng.

Tỷ phú Elon Musk chia sẻ video trên mạng xã hội X với lời bình: “Hóa ra tương lai thực sự có ô tô bay”. Theo giới thiệu, Roadster thế hệ mới có khả năng tăng tốc từ 0 lên gần 97 km/h trong chưa đầy một giây, sử dụng hệ thống động cơ đẩy bằng khí nén do SpaceX phát triển.

Cùng thời điểm, tại triển lãm công nghiệp quốc tế CIIF 2026 ở Thượng Hải, NeodraDynamics giới thiệu robot hình người Neo1 cao tới 4m. Theo Interesting Engineering và Global Times, robot sử dụng hệ thống khớp thủy lực kết hợp điều khiển servo điện, hướng tới các công việc lắp ráp nặng, khai thác mỏ và hoạt động trong môi trường nguy hiểm.

Tải trọng kết hợp của hai cánh tay Neo1 đạt khoảng 500kg, trong khi độ chính xác định vị lặp lại được công bố ở mức ±0,0002 inch. Robot được định hướng ứng dụng tại cảng công nghiệp, cơ sở hạt nhân và những môi trường khắc nghiệt mà con người khó làm việc an toàn.

Không chỉ dừng ở trình diễn, công nghệ tự hành và robot đang tiến gần hơn tới ứng dụng thương mại. Tesla thử nghiệm Cybercab, mẫu taxi tự hành không vô lăng sử dụng hệ thống camera và mạng thần kinh nhân tạo. Tại Trung Quốc, dịch vụ xe không người lái cũng đã được triển khai ở nhiều thành phố.

Mẫu Tesla Roadster trình diễn khả năng xoay trên không tại sự kiện ở Texas. Ảnh: Tesla

Cuộc đua robot hình người đang trở thành mặt trận cạnh tranh công nghệ mới giữa Mỹ và Trung Quốc. Theo thông tin được công bố, Unitree Robotics đã giao hơn 5.500 robot hình người trong năm 2025.

Morgan Stanley dự báo thị trường robot hình người có thể đạt hơn 5.000 tỷ USD vào năm 2050, với gần 1 tỷ robot hoạt động trên toàn cầu. Giá robot được kỳ vọng giảm mạnh khi công nghệ phát triển và quy mô sản xuất mở rộng, tạo điều kiện ứng dụng rộng rãi hơn trong công nghiệp và dịch vụ.

Những bước tiến này đang biến viễn cảnh nền kinh tế vận hành bằng máy móc thông minh thành khả năng ngày càng rõ nét. Robot có thể đảm nhận công việc nặng nhọc, nguy hiểm và lặp lại; AI hỗ trợ con người lập trình, phân tích dữ liệu, nghiên cứu và phát triển sản phẩm.

Nếu năng suất tăng nhanh, chi phí sản xuất và logistics giảm, hàng hóa và dịch vụ có thể rẻ hơn. Con người có cơ hội giảm thời gian lao động, cải thiện thu nhập và dành nhiều thời gian cho gia đình.

Giấc mơ dư dả và cái giá của tự động hóa

Elon Musk từng dự báo robot hình người và AI có thể đưa nhân loại tới “thời đại dư dả”, khi tiền bạc không còn là mối bận tâm lớn và phần lớn mọi người có thu nhập cao. Nhà sáng lập Amazon Jeff Bezos cũng nhận định AI có thể giúp con người trang trải cuộc sống dễ dàng hơn, thậm chí đưa xã hội trở lại mô hình một người đi làm đủ chu cấp cho cả gia đình.

Trên thực tế, tự động hóa đang thay đổi hoạt động sản xuất và kinh doanh. Robot kho bãi có thể vận hành liên tục, phân loại hàng hóa; AI hỗ trợ doanh nghiệp viết phần mềm, phân tích tài chính, xử lý dữ liệu và phát triển sản phẩm. Những công cụ từng đòi hỏi đội ngũ chuyên gia lớn đang dần trở nên dễ tiếp cận hơn với doanh nghiệp nhỏ.

Khi chi phí công nghệ giảm và hiệu quả tăng, doanh nghiệp có thể mở rộng sản xuất mà không cần tăng tương ứng số lao động. Những ngành thiếu nhân lực cũng có cơ hội sử dụng robot để duy trì hoạt động. Đây là động lực tiềm năng giúp kinh tế thế giới tăng trưởng nhanh hơn nhờ năng suất lao động được cải thiện.

Tuy nhiên, con đường tiến tới thịnh vượng không bằng phẳng. Trước hết là nhu cầu vốn khổng lồ cho AI, trung tâm dữ liệu, chip bán dẫn, năng lượng và robot. Các quốc gia, tập đoàn công nghệ phải cạnh tranh để huy động nguồn lực, trong khi chi phí đầu vào và áp lực lạm phát đang khiến lãi suất, lợi suất trái phiếu tăng vọt.

Dòng vốn tập trung vào AI cũng có thể khiến những lĩnh vực khác khó huy động tài chính hơn, trong đó có hạ tầng và các dự án phát triển kinh tế thiết yếu. Những quốc gia thiếu vốn, công nghệ, nhân lực chất lượng cao hoặc hạ tầng năng lượng có nguy cơ tụt lại phía sau.

Rủi ro tiếp theo là thị trường lao động. AI và robot có thể tạo ra nghề nghiệp mới nhưng đồng thời thay thế nhiều công việc trong sản xuất và văn phòng. Nếu tốc độ mất việc nhanh hơn khả năng đào tạo lại và tạo việc làm mới, thu nhập của một bộ phận người lao động có thể suy giảm, kéo theo bất bình đẳng gia tăng.

Trong cuộc chuyển đổi này, lợi ích có thể tập trung vào những người sở hữu công nghệ, dữ liệu, tài sản trí tuệ và hệ thống phân phối. Elon Musk là ví dụ nổi bật về khả năng tích lũy tài sản quy mô lớn nhờ nắm giữ cổ phần tại các doanh nghiệp công nghệ. Tuy nhiên, sự giàu có từ công nghệ không đồng nghĩa mọi người đều được hưởng lợi như nhau.

Khi AI phổ biến, lợi thế cạnh tranh cũng có thể dịch chuyển. Những công việc kỹ thuật dễ tự động hóa chịu sức ép lớn hơn, trong khi dữ liệu độc quyền, hiểu biết chuyên ngành, khả năng đánh giá kết quả AI và duy trì lòng tin khách hàng có thể trở thành tài sản quý giá.

Thế giới vì thế đứng trước một nghịch lý: công nghệ có thể tạo ra nguồn của cải khổng lồ, nhưng không bảo đảm thành quả ấy sẽ được chia sẻ rộng rãi. Việc số đông có được hưởng lợi hay không phụ thuộc vào cách các quốc gia đầu tư, doanh nghiệp tổ chức lại hoạt động và xã hội hỗ trợ người lao động thích nghi với những thay đổi.

Ô tô bay hay robot cao 4m có thể là biểu tượng của tương lai từng chỉ xuất hiện trong phim ảnh. Nhưng bước ngoặt thực sự của kinh tế thế giới không nằm ở những màn trình diễn công nghệ, mà ở khả năng biến đột phá thành năng suất, thu nhập và chất lượng sống tốt hơn cho số đông.