Ô tô sửa chữa ngày càng đắt vì 'hiện đại hại điện'

Một chiếc ô tô bị nứt kính chắn gió hoặc hư hỏng cản trước có thể cần nhiều công đoạn sửa chữa hơn so với việc thay thế một bộ phận cơ khí thông thường. Trên những mẫu xe trang bị hệ thống hỗ trợ lái tiên tiến (ADAS), kính và cản xe có thể liên quan đến camera, radar hoặc cảm biến phục vụ các tính năng như phanh khẩn cấp tự động, cảnh báo va chạm và hỗ trợ giữ làn.

Thay thế bộ phận hư hỏng chưa chắc đã kết thúc quá trình sửa chữa. Tùy thiết kế của từng mẫu xe và yêu cầu của nhà sản xuất, xưởng có thể phải quét chẩn đoán hoặc hiệu chỉnh lại hệ thống hỗ trợ lái để bảo đảm các tính năng hoạt động chính xác.

Nghiên cứu do Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA) công bố tháng 12/2023 cho thấy các bộ phận ADAS có thể làm tăng đáng kể chi phí sửa chữa trong một số tình huống va chạm. Với va chạm nhẹ phía trước, chi phí thay thế các bộ phận ADAS được ước tính trung bình khoảng 1.540 USD; với va chạm nhẹ phía sau, con số là khoảng 684 USD. Đây là chi phí tại Mỹ đối với các tình huống nghiên cứu trên ba mẫu xe đời 2023, không phải mức giá có thể áp dụng trực tiếp cho thị trường Việt Nam.

Kính chắn gió cũng là một ví dụ. Khi camera hỗ trợ lái được bố trí phía sau kính, việc thay kính có thể đòi hỏi sử dụng loại kính đáp ứng đúng thông số và hiệu chỉnh camera theo yêu cầu kỹ thuật. Trong nghiên cứu của AAA, phần chi phí liên quan đến ADAS trong kịch bản thay kính chắn gió và hiệu chỉnh camera khoảng 360 USD, tương đương 25,4% tổng chi phí sửa chữa được ước tính cho tình huống này.

Camera đặt phía trên kính chắn gió, có thể cần hiệu chỉnh khi thay kính hoặc tháo lắp các bộ phận liên quan theo quy trình của nhà sản xuất.

Vấn đề không chỉ nằm ở giá linh kiện. Các hệ thống điện tử phức tạp còn đòi hỏi thiết bị chẩn đoán, phần mềm phù hợp và kỹ thuật viên có chuyên môn. Nếu không thực hiện đúng quy trình, hệ thống hỗ trợ lái có thể hoạt động không chính xác sau sửa chữa, buộc xe phải quay lại xưởng và làm phát sinh thêm chi phí.

Công nghệ làm tăng chi phí, nhưng cũng giúp tránh tai nạn

Dữ liệu tại Mỹ cho thấy áp lực chi phí sửa chữa không chỉ xuất phát từ ADAS. Theo báo cáo Crash Course 2026 của CCC Intelligent Solutions, chi phí sửa chữa trung bình đối với các hồ sơ bảo hiểm có thể sửa chữa được đạt khoảng 4.821 USD trong nửa đầu năm 2026, tăng 0,6% so với cùng kỳ năm trước. Mức này cao hơn đáng kể so với khoảng 3.331 USD năm 2020.

Trong quý I/2026, 29,9% hồ sơ thẩm định thiệt hại có thể sửa chữa trong dữ liệu CCC có hạng mục hiệu chỉnh hệ thống, tăng từ 23,3% cùng kỳ năm trước. Khoảng 74,8% hồ sơ có hạng mục quét chẩn đoán, so với 70,9% một năm trước đó. Những số liệu này phản ánh việc kiểm tra điện tử ngày càng phổ biến trong quy trình sửa chữa tại Mỹ, nhưng không có nghĩa mọi xe đều phải hiệu chỉnh ADAS sau mỗi lần va chạm.

Tuy nhiên, chi phí sửa chữa tăng không đồng nghĩa công nghệ an toàn làm tăng tổng thiệt hại trong quá trình sử dụng xe.

Trong phân tích công bố ngày 11/8/2026, Viện Bảo hiểm An toàn đường cao tốc Mỹ (IIHS) cho biết các xe được trang bị nhóm tính năng hỗ trợ tránh va chạm có chi phí bồi thường trung bình cao hơn khi xảy ra va chạm. Nghiên cứu so sánh các mẫu xe đời 2017–2022 tương đồng về cơ bản nhưng khác nhau về trang bị hỗ trợ lái cho thấy mức chi phí bồi thường đối với thiệt hại của xe được bảo hiểm cao hơn khoảng 10% ở nhóm có các tính năng này.

Dù vậy, IIHS lưu ý rằng chênh lệch trên không chỉ phản ánh giá cảm biến hay chi phí hiệu chỉnh. Các hệ thống hỗ trợ tránh va chạm chủ yếu giúp ngăn chặn những vụ va chạm tốc độ thấp. Khi những vụ việc này ít xảy ra hơn, các vụ va chạm còn lại có xu hướng nghiêm trọng hơn, khiến chi phí bồi thường trung bình mỗi vụ tăng lên.

Điều quan trọng hơn nằm ở tần suất tai nạn. Theo cùng nghiên cứu, nhóm xe có các tính năng hỗ trợ tránh va chạm có tần suất yêu cầu bồi thường va chạm thấp hơn khoảng 10%; với bồi thường thiệt hại tài sản của bên thứ ba, mức giảm gần 40%. Khi tính cả tần suất và mức độ thiệt hại, tổng tổn thất bảo hiểm thấp hơn khoảng 5% đối với bảo hiểm va chạm và gần 30% đối với thiệt hại tài sản của bên thứ ba.

Như vậy, cần phân biệt chi phí của một vụ sửa chữa với tổng chi phí phát sinh từ các vụ va chạm trong quá trình sử dụng xe. Công nghệ có thể khiến một vụ tai nạn trở nên tốn kém hơn để khắc phục, nhưng đồng thời giúp ngăn chặn nhiều vụ tai nạn khác.

Ngoài ADAS, IIHS cũng chỉ ra nhiều yếu tố làm tăng chi phí sửa chữa, như đèn pha ngày càng phức tạp, xe SUV và bán tải chiếm tỷ trọng lớn, trang bị tiện nghi phổ biến hơn và hệ truyền động đòi hỏi chuyên môn sửa chữa cao hơn. Xe lớn hơn có thể gây thiệt hại nghiêm trọng hơn khi va chạm; trong khi các bộ phận và hệ thống phức tạp thường tốn kém hơn để thay thế hoặc khắc phục.

Vì vậy, quy toàn bộ mức tăng chi phí sửa chữa cho camera và cảm biến sẽ không phản ánh đầy đủ nguyên nhân.

Đối với người mua xe, vấn đề không phải là né tránh các tính năng an toàn, mà là hiểu rõ chiếc xe mình định mua có những hệ thống nào, các bộ phận dễ hư hỏng có giá bao nhiêu và việc sửa chữa có đòi hỏi thiết bị chuyên dụng hay không.

Giá mua ban đầu là khoản tiền dễ nhìn thấy nhất khi chọn ô tô. Nhưng chi phí sửa chữa sau va chạm cũng là một phần của bài toán sở hữu xe. Hiểu rõ khoản chi này giúp người mua cân nhắc đầy đủ hơn, mà không đánh đồng chi phí sửa chữa cao với hiệu quả an toàn thấp.