Oanh tạc cơ B-21 Raider sẽ thay đổi chiến tranh trên không như thế nào?

Oanh tạc cơ B-2 từng được xem là tương lai của oanh tạc cơ Mỹ. Nhưng chưa đầy 40 năm sau, chính B-2 lại trở thành nền tảng mà B-21 Raider được tạo ra để thay thế.

Nếu B-2 mở ra kỷ nguyên oanh tạc cơ tàng hình, B-21 đang được xây dựng cho một chiến trường mà tàng hình chỉ còn là một phần của bài toán.

Kế thừa kinh nghiệm từ B-2, B-21 vẫn đặt khả năng thâm nhập lên hàng đầu. Không quân Mỹ xác định đây là oanh tạc cơ tàng hình có khả năng thực hiện cả nhiệm vụ thông thường và hạt nhân trong môi trường đe dọa cao.

Nhưng bên cạnh hình dạng và vật liệu giảm dấu hiệu, B-21 được thiết kế xoay quanh phần mềm, cảm biến, liên lạc và khả năng kết nối với những hệ thống khác.

Đây là thay đổi quan trọng nhất. B-21 được xây dựng với kiến trúc hệ thống mở, cho phép tích hợp những công nghệ mới khi môi trường tác chiến thay đổi.

Máy bay được thiết kế như một thành phần của một “gia đình hệ thống” gồm trinh sát, giám sát, thu thập thông tin, tác chiến điện tử, liên lạc và các năng lực tấn công tầm xa. Không quân Mỹ cũng cho biết B-21 được thiết kế để có thể đáp ứng hoạt động có người lái hoặc không người lái.

Điều đó mở ra cách tiếp cận khác với oanh tạc cơ truyền thống. B-21 có thể nhận dữ liệu từ nhiều nguồn, phối hợp với những thành phần khác trong mạng lưới tác chiến và sử dụng vũ khí phù hợp với nhiệm vụ.

Tuy nhiên, khả năng kết nối với UAV hay các nền tảng cụ thể không nên được hiểu là B-21 đã công khai chứng minh năng lực điều khiển một loại máy bay không người lái cụ thể. Đây vẫn là một hướng phát triển trong kiến trúc tác chiến tương lai.

Vũ khí tầm xa cũng làm thay đổi cách B-21 có thể được sử dụng. Máy bay được thiết kế để mang hỗn hợp vũ khí tấn công trực tiếp và vũ khí tấn công ngoài tầm phòng không. Khi kết hợp tàng hình với vũ khí tầm xa,

B-21 có thể có thêm lựa chọn trong những môi trường phòng không phức tạp, thay vì mọi nhiệm vụ đều đòi hỏi máy bay phải tiếp cận sâu tới mục tiêu. Khả năng tiếp nhiên liệu trên không được thử nghiệm năm 2026 cũng là một phần quan trọng của năng lực tấn công đường dài.

B-21 cũng không xuất hiện trong một lực lượng chỉ gồm những máy bay giống nhau. Mỹ đang xây dựng đội hình trong đó B-52 tiếp tục đảm nhiệm vai trò oanh tạc cơ hạng nặng mang khối lượng lớn vũ khí, trong khi B-21 đảm nhận phần việc đòi hỏi khả năng thâm nhập và sống sót cao.

B-52 đang được nâng cấp động cơ, radar, liên lạc và các hệ thống khác để tiếp tục phục vụ đến 2050 và xa hơn.

Ở chiều ngược lại, B-1B và B-2 sẽ dần rời khỏi đội hình khi B-21 được đưa vào biên chế với quy mô đủ lớn.

Không quân Mỹ hiện đặt mục tiêu B-21 đạt năng lực ban đầu vào năm 2028 và thay thế dần B-1B cùng B-2. Trong giai đoạn chuyển tiếp, cả 2 loại máy bay vẫn được duy trì để bảo đảm năng lực tác chiến.

Quy mô cũng là một phần trong sự thay đổi. Không quân Mỹ xác định tối thiểu 100 B-21, lớn hơn nhiều so với 21 chiếc B-2 từng được chế tạo.

Tháng 2/2026, Mỹ và Northrop Grumman còn đạt thỏa thuận tăng công suất sản xuất B-21 thêm 25%, cho thấy Washington đang chú trọng không chỉ phát triển công nghệ mà còn xây dựng năng lực sản xuất đủ lớn.

Vì thế, B-21 không đơn thuần là một B-2 mới. Nó vẫn kế thừa nền tảng tàng hình của B-2 nhưng kết hợp với kiến trúc mở, phần mềm có khả năng phát triển, cảm biến, kết nối mạng, vũ khí tầm xa và khả năng phối hợp với nhiều thành phần khác.

Mục tiêu cuối cùng không chỉ là tạo ra một chiếc máy bay khó bị phát hiện hơn, mà là một nền tảng có thể tiếp tục thích nghi trong nhiều thập niên.

B-2 từng thay đổi chiến tranh trên không bằng cách đưa công nghệ tàng hình vào trung tâm của oanh tạc cơ chiến lược.

B-21 có thể đánh dấu bước tiếp theo: một oanh tạc cơ mà khả năng kết nối, cập nhật và thích nghi quan trọng không kém khả năng tàng hình. Đó mới là thay đổi lớn nhất mà B-21 mang đến cho lực lượng oanh tạc cơ Mỹ.