Ðồng hành trên chặng đường hòa nhập của trẻ khuyết tật

Kiên nhẫn gieo những mầm xanh

Những năm gần đây, số trẻ chậm phát triển trí tuệ, rối loạn ngôn ngữ hay khó khăn vận động được phát hiện từ bậc học mầm non ngày càng nhiều. Ðiều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết trong nâng cao hiệu quả giáo dục hòa nhập, giúp trẻ được can thiệp sớm và phát triển phù hợp ngay từ những năm đầu đời.

Cán bộ quản lý, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên cốt cán và giáo viên trực tiếp can thiệp trẻ khuyết tật của 17 trường mầm non, mẫu giáo chia sẻ kinh nghiệm giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật.

Trong năm học 2025-2026, tại Trường Mầm non Tuổi Ngọc (phường Hiệp Thành), sau quá trình quan sát và khảo sát bằng bảng hỏi ASQ-3, giáo viên phát hiện nhiều trẻ có dấu hiệu chậm phát triển, trường đã xây dựng kế hoạch hỗ trợ riêng.

Ðơn cử như lớp của cô giáo Lê Phương Thảo có 1 trẻ chậm phát triển trí tuệ, rối loạn ngôn ngữ đang được can thiệp cá nhân hằng ngày. Với các em này, những hoạt động tưởng chừng bình thường, đơn giản như: mặc quần áo, cầm muỗng ăn cơm hay giao tiếp với bạn bè... đều cần có hướng dẫn kiên trì và đầy yêu thương từ giáo viên.

Cô Thảo chia sẻ: “ Ðể giúp trẻ hòa nhập, điều quan trọng nhất là tình thương và sự đồng hành chân thành của người dạy. Mỗi tiến bộ nhỏ của trẻ, dù chỉ là biết gọi cô, biết chơi cùng bạn hay biết tự phục vụ, đều là niềm vui rất lớn đối với giáo viên”.

Hoạt động can thiệp cá nhân cho trẻ khuyết tật từ buổi học thực tế do cô Lê Phương Thảo, Trường Mầm non Tuổi Ngọc (phường Hiệp Thành) phụ trách.

Ngoài việc xây dựng kế hoạch hỗ trợ riêng cho từng trường hợp, Trường Mầm non Tuổi Ngọc còn phối hợp với phụ huynh để can thiệp cho trẻ từ sớm.

Tuy nhiên, theo Ban Giám hiệu nhà trường, khó khăn lớn hiện nay là một số phụ huynh vẫn còn tâm lý e ngại, chưa sẵn sàng nhìn nhận tình trạng của con nên việc phối hợp can thiệp chưa thực sự hiệu quả. Trong khi đó, với những phụ huynh đồng hành tích cực cùng giáo viên, trẻ có chuyển biến rõ rệt sau thời gian được hỗ trợ cá nhân.

Nhiều trẻ sau quá trình can thiệp đã tiến bộ về ngôn ngữ, thể chất, vận động tinh, vận động thô và khả năng tự phục vụ. Ðiều đó cho thấy nếu được phát hiện sớm và hỗ trợ đúng cách, trẻ khuyết tật hoàn toàn có thể phát triển tốt hơn và tự tin hòa nhập với môi trường học tập.

Bà Trần Thị Huyền, Hiệu trưởng Trường Mầm non Tuổi Ngọc

Chung tay mở cánh cửa hòa nhập

Từ thực tiễn giảng dạy, nhiều giáo viên mầm non mạnh dạn đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục hòa nhập cho trẻ chậm phát triển.

Theo cô Huỳnh Hồng Diện, giáo viên Trường Mầm non Hướng Dương (phường Vĩnh Trạch), để việc can thiệp đạt hiệu quả cao, trẻ cần được học tập trong môi trường phù hợp với từng dạng khiếm khuyết. Các trường nên có phòng chuyên biệt được thiết kế phù hợp để giáo viên thuận lợi tổ chức can thiệp cá nhân cho trẻ.

Trong khi đó, cô Phạm Trúc Muội, giáo viên Trường Mầm non Hoa Hồng (phường Hiệp Thành) cho rằng, giáo viên không chỉ là người dạy trẻ mà còn phải là “cầu nối” giữa gia đình, nhà trường và xã hội. Muốn trẻ hòa nhập tốt, giáo viên cần lựa chọn phương pháp phù hợp với từng em, đồng thời, tuyên truyền, hướng dẫn để phụ huynh hiểu và đồng hành cùng con.

Thực tế cho thấy, giáo dục hòa nhập không đơn thuần để trẻ khiếm khuyết, khuyết tật được đến trường, mà còn tạo cơ hội để các em được học tập, vui chơi và phát triển bình đẳng như bao trẻ em khác. Hành trình ấy đòi hỏi sự kiên nhẫn rất lớn từ giáo viên, sự thấu hiểu của gia đình và cả sự sẻ chia từ cộng đồng.

Giáo viên các trường tham quan cơ sở vật chất, các góc trải nghiệm dành cho trẻ tại Trường Mầm non Tuổi Ngọc.

Mỗi trẻ khuyết tật đều có khả năng riêng cần được phát hiện và nuôi dưỡng. Khi được yêu thương, hỗ trợ đúng cách và trao cơ hội phát triển công bằng, các em hoàn toàn có thể tự tin hòa nhập, trưởng thành và từng bước chạm tới tương lai bằng chính khả năng của mình.

Giáo dục hòa nhập vì thế không chỉ là trách nhiệm của riêng ngành giáo dục, mà cần sự chung tay của toàn xã hội để không một trẻ em nào bị bỏ lại phía sau trên hành trình đến trường và phát triển toàn diện./.