Ông Tập Cận Bình đến Mỹ trong chuyến thăm được cả thế giới dõi theo

Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã kêu gọi hợp tác với Mỹ chỉ vài giờ sau khi ông được Tổng thống Mỹ Donald Trump chào đón tại thủ đô Washington D.C vào tối ngày 23/9 (giờ địa phương).

"Hai nước chúng ta nên là đối tác thay vì đối thủ" - ông Tập phát biểu, được hãng tin nhà nước Trung Quốc Tân Hoa Xã đăng tải. Ông Tập nói thêm rằng "nhân dân Trung Quốc và Mỹ có truyền thống giao lưu hữu nghị lâu đời, và lợi ích của hai nước gắn kết chặt chẽ với nhau".

Những phát biểu này được đưa ra trước thềm cuộc hội đàm được dư luận đặc biệt quan tâm giữa ông Trump và ông Tập.

Hai nhà lãnh đạo đã bắt tay trên thảm đỏ ngay sau khi nhà lãnh đạo Trung Quốc đặt chân đến thủ đô nước Mỹ.

Giới quan sát quốc tế nhận định các chủ đề thảo luận gai góc dự kiến ​​sẽ bao gồm thương mại, cạnh tranh công nghệ – đặc biệt là trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và sự ủng hộ về mặt ngoại giao cũng như kinh tế của Bắc Kinh đối với Iran. Ông Tập cho biết ông "mong đợi những cuộc trao đổi sâu rộng với Tổng thống Trump về các vấn đề lớn liên quan đến quan hệ song phương và tình hình thế giới" – theo Tân Hoa Xã đưa tin. Hai nước cần "hướng về nhau để vun đắp một mối quan hệ ổn định, với trọng tâm là hợp tác, cạnh tranh trong khuôn khổ, kiểm soát được những bất đồng và hướng tới triển vọng hòa bình" - ông Tập chia sẻ. Đồng thời, hưởng ứng khẩu hiệu chính trị đặc trưng của ông Trump, ông Tập cho rằng "sự phục hưng vĩ đại của dân tộc Trung Hoa và mục tiêu đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại hoàn toàn có thể song hành cùng nhau".

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong lễ đón tại sân bay ở Mỹ hôm 23/9 (giờ địa phương) - Ảnh: Reuters

Ông Tập nói thêm rằng hai bên cần "vạch ra con đường đúng đắn để hai cường quốc" chung sống hòa bình. Tân Hoa Xã dẫn lời ông Tập nhấn mạnh: "Tôi tin tưởng rằng chúng ta có thể đạt được điều này. Tôi tin rằng với nỗ lực chung của cả hai bên, chuyến thăm này sẽ mang lại kết quả tốt đẹp, nâng cao đời sống của nhân dân hai nước và mang lại niềm hy vọng mới cho hòa bình thế giới".

Ông Tập đã được đích thân Tổng thống Trump ra tận sân bay chào đón vào ngày 23/9 – một cử chỉ hiếm thấy – mở đầu cho chuyến thăm cấp nhà nước đầy trang trọng nhằm xoa dịu căng thẳng giữa hai cường quốc về nhiều vấn đề, từ AI, thương mại cho đến Iran.

Tổng thống Trump và Đệ nhất phu nhân Melania đã bắt tay ông Tập cùng phu nhân Bành Lệ Viện sau khi Chủ tịch Trung Quốc bước xuống máy bay tại Căn cứ Liên hợp Andrews, một sân bay quân sự của Mỹ nằm ở ngoại ô Washington. Ông Trump (mặc áo khoác dài và đeo găng tay) và ông Tập sau đó đã đứng cạnh nhau trên đường băng trong khi ban nhạc quân đội cử hành quốc ca hai nước. Màn chào đón trang trọng đã mở màn cho chuỗi sự kiện trọng thể kéo dài ba ngày, bao gồm một màn bay biểu diễn khác và tiệc chiêu đãi cấp nhà nước tại Nhà Trắng vào ngày 24/9.

Sáu chiếc tiêm kích F-22 và sáu chiếc F-16 xếp hàng trên đường băng như một màn phô diễn sức mạnh quân sự, trong khi các quan chức Mỹ trải thảm đỏ đón tiếp nhà lãnh đạo Trung Quốc.

Tuy nhiên, kỳ vọng về những bước đột phá là không cao. Các nhà phân tích cho rằng mục đích chính của màn đón tiếp long trọng này là duy trì một thỏa thuận đình chiến mong manh về ngoại giao và thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Hai nguồn tin tiết lộ với AFP rằng không có giám đốc điều hành (CEO) doanh nghiệp nào của Trung Quốc trong phái đoàn của ông Tập, mặc dù các lãnh đạo hàng đầu trong ngành công nghệ Mỹ - bao gồm cả người đứng đầu các công ty AI lớn - dự kiến ​​sẽ tham dự tiệc chiêu đãi cấp nhà nước tại Nhà Trắng vào ngày 24/9.

Ông Trump xác nhận vào ngày 23/9 rằng vấn đề chiến tranh Iran sẽ nằm trong chương trình nghị sự, bất chấp việc trước đó ông từng hạ thấp tầm quan trọng của các báo cáo cho rằng Bắc Kinh đang cung cấp thông tin tình báo cho Tehran trong bối cảnh xung đột kéo dài.

"Tôi sẽ thảo luận về vấn đề đó và nhiều chủ đề khác – nhưng mọi thứ đang tiến triển tốt đẹp, bao gồm cả vấn đề đó" - ông Trump nói khi được phóng viên AFP hỏi liệu ông có đề cập đến Iran hay không.

Ông Tập và ông Trump tại sân bay - Ảnh: Reuters

Khi hai nhà lãnh đạo ngồi lại cho cuộc hội đàm rất được mong đợi vào ngày 24/9, họ sẽ phải đối mặt với hàng loạt vấn đề nan giải, nổi bật là nỗi lo ngại – được củng cố bởi cảnh báo từ các CEO công nghệ rằng trí tuệ nhân tạo (AI) có nguy cơ xóa sổ nhân loại.

Tuy nhiên, trong bối cảnh Trung Quốc và Mỹ đang chạy đua giành vị thế thống trị về AI, ít có kỳ vọng về việc đạt được thỏa thuận kiểm soát công nghệ đang phát triển nhanh chóng này.

Các cuộc thảo luận sơ bộ vào ngày 20/9 giữa Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và người đồng cấp Trung Quốc Hà Lập Phong (He Lifeng) đã bao gồm nội dung về việc thiết lập một kênh liên lạc để giải quyết các lo ngại liên quan đến AI.

Một thành quả đã đạt được vào ngày 23/9: sau các cuộc thảo luận tiếp theo, ông Bessent thông báo gia hạn thỏa thuận đình chiến trong cuộc chiến thương mại đang âm ỉ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Ông Bessent cho biết "giai đoạn hạ nhiệt căng thẳng kinh tế" này sẽ được kéo dài từ hạn chót ban đầu là ngày 10/11 sang ngày 10/1 năm sau.

Ông Jonathan Czin thuộc Viện Brookings chia sẻ với AFP rằng kỳ vọng về những kết quả cụ thể từ cuộc gặp là không cao, nhưng ông cho rằng "sẽ có sự gia hạn đối với thỏa thuận dựa trên sự tự nguyện".

Các nhà phân tích nhận định rằng Trung Quốc đã bắt đầu tính đến giai đoạn sau thời kỳ của ông Trump – người sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào đầu năm 2029 – và đang tìm cách trì hoãn cũng như tận dụng thỏa thuận đình chiến này để củng cố vị thế của mình.