Vì sao các ông lớn AI Trung Quốc vắng mặt tại thượng đỉnh Trump - Tập?

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump vào tháng 5. Ảnh: Reuters.

Khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chuẩn bị sang Mỹ gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump, sự chú ý đang đổ dồn vào những lãnh đạo doanh nghiệp có thể tháp tùng ông trong chuyến đi.

Trước đó, SCMP đưa tin lãnh đạo hãng xe điện BYD, tập đoàn sản xuất thông minh Xiaomi và nhà sản xuất pin Contemporary Amperex Technology Limited (CATL) nhiều khả năng sẽ cùng ông Tập tới Mỹ. Tuy nhiên, Bắc Kinh vẫn chưa chính thức xác nhận thành phần đoàn.

Đáng chú ý, lãnh đạo các công ty AI tiên phong của Trung Quốc như Liang Wenfeng - nhà sáng lập DeepSeek, và Yang Zhilin - nhà sáng lập Moonshot AI, đều không xuất hiện trong các phiên bản danh sách đoàn được công bố.

Đến ngày 22/9, Wall Street Journal dẫn các nguồn thạo tin cho biết ông Tập nhiều khả năng thậm chí sẽ không đưa một đoàn lãnh đạo doanh nghiệp Trung Quốc quy mô lớn tới Washington.

Thiếu vắng những cái tên tiên phong

Dù chưa rõ cuối cùng những ai sẽ tháp tùng ông Tập, giới quan sát đưa ra một số lý giải. Những khả năng này chủ yếu xoay quanh việc bảo vệ nhân tài AI hàng đầu trong bối cảnh nhạy cảm, cũng như khác biệt trong đánh giá về mức độ cấp thiết mà Bắc Kinh và Washington dành cho các cuộc đàm phán về công nghệ này.

“Điều đó nhằm bảo vệ họ, bởi sự hiện diện của những người này ở thời điểm hiện tại có thể đặt họ vào một vị thế khó xử”, ông Chen Zhiwu, giáo sư tài chính tại Đại học Hong Kong, nhận định.

Trả lời SCMP, một nhà phân tích tại một viện nghiên cứu cũng cho rằng các nhà nghiên cứu và doanh nhân hàng đầu trong những lĩnh vực công nghệ tiên tiến như AI đặc biệt dễ bị tác động trong môi trường địa chính trị hiện nay.

Trái lại, các lãnh đạo AI Mỹ được cho là sẽ xuất hiện đáng chú ý. Chủ tịch OpenAI Greg Brockman và CEO Sam Altman được cho là có kế hoạch tham dự quốc yến tại Nhà Trắng chiêu đãi ông Tập.

Nhà sáng lập DeepSeek - Liang Wenfeng. Ảnh: Reuters.

Reuters hôm 22/9 dẫn các nguồn thạo tin cho biết DeepSeek sẽ báo cáo với Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc về những rủi ro đối với an toàn AI trong tuần này, song nhà sáng lập Liang Wenfeng không có kế hoạch tham dự. Theo Reuters, một số công ty AI Trung Quốc khác, trong đó có Moonshot AI, cũng được mời đưa ra ý kiến.

Bà Alicia Garcia-Herrero, kinh tế trưởng phụ trách khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại ngân hàng đầu tư Pháp Natixis, cho rằng khả năng các công ty AI Trung Quốc vắng mặt có thể bắt nguồn từ sự khác biệt trong môi trường chính trị - xã hội của mỗi nước. Theo bà, Washington đang đối mặt với sự phản đối ngày càng tăng trong nước và áp lực chính trị liên quan đến tốc độ phát triển quá nhanh của công nghệ này.

“Có thể Trung Quốc nhìn nhận hai bên đang có những ưu tiên khác nhau đối với AI. Vì vậy, ông Tập có thể không đưa đội ngũ AI đi cùng trong chuyến thăm lần này”, bà nói.

Trong những tuần gần đây, nhiều lãnh đạo công nghệ hàng đầu phương Tây, gồm CEO OpenAI Sam Altman, CEO Anthropic Dario Amodei và nhà sáng lập xAI Elon Musk, đã công khai kêu gọi “kiểm soát nhịp độ” phát triển AI tiên phong. Họ lo ngại năng lực của công nghệ này đang tiến nhanh hơn các biện pháp bảo vệ được thiết kế để kiểm soát rủi ro.

Bắc Kinh có thể ưu tiên doanh nghiệp khác

Bên cạnh những nhạy cảm về AI cả trong nước lẫn trên phương diện địa chính trị, thành phần hai đoàn cũng có thể phản ánh các ưu tiên mà Bắc Kinh và Washington đã thống nhất.

Ông Alfredo Montufar-Helu, giám đốc điều hành phụ trách Trung Quốc tại công ty tư vấn Ankura, giải thích rằng thành phần các đoàn cấp cao thường là kết quả của quá trình đàm phán song phương và thỏa thuận giữa hai bên.

“Bắc Kinh đưa ra danh sách ban đầu và tôi cho rằng danh sách này sẽ ưu tiên những doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh gắn với chương trình nghị sự song phương hoặc chịu tác động trực tiếp từ các biện pháp hạn chế, tương tự những lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ từng tháp tùng ông Trump tới Trung Quốc hồi tháng 5”, ông nói.

Trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc hồi tháng 5 của ông Trump, lãnh đạo Nvidia Jensen Huang, nhà sáng lập Tesla Elon Musk, CEO Apple Tim Cook, CEO BlackRock Larry Fink và CEO Boeing Kelly Ortberg nằm trong số các doanh nhân đi cùng Tổng thống Mỹ.

"Việc BYD có tham gia cuộc gặp thượng đỉnh giữa ông Trump và ông Tập tuần này hay không sẽ là tín hiệu về khả năng xe điện Trung Quốc có mặt ở Mỹ. Việc này cũng sẽ cho thấy quan điểm của ông Tập về tầm quan trọng của xe điện trong chiến lược mở rộng ra quốc tế của Bắc Kinh", Isaac Stone Fish - nhà sáng lập hãng tư vấn Strategy Risks nhận xét với CNBC.

Cựu CEO Apple Tim Cook, CEO Tesla Elon Musk, CEO Nvidia Jensen Huang (hàng sau) đã tham gia chuyến đi đến Trung Quốc vào tháng 5 cùng với các quan chức nội các gồm Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, Ngoại trưởng Marco Rubio. Ảnh: Reuters.

Ban đầu, Bắc Kinh cũng được cho là muốn đáp lại bằng một đoàn doanh nghiệp lớn. Nhưng đến ngày 22/9, Wall Street Journal cho biết khả năng ông Tập không đưa đoàn doanh nghiệp quy mô lớn tới Mỹ đang trở nên rõ ràng hơn.

Theo các nguồn tin của báo, điều này phản ánh những kỳ vọng thấp hơn về các thỏa thuận kinh doanh lớn trong chuyến thăm.

“Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đến nay vẫn chưa có danh sách chính thức được xác nhận về các CEO Trung Quốc”, ông Montufar-Helu nói.

Song, việc các CEO AI Trung Quốc có thể vắng mặt không có nghĩa AI sẽ đứng ngoài cuộc gặp Trump - Tập.

Ngược lại, công nghệ này đang nằm ở giao điểm của nhiều vấn đề mà hai nước cùng quan tâm như kiểm soát chip tiên tiến, an ninh quốc gia, an toàn AI và khả năng duy trì lợi thế công nghệ.