Ông Trump chuyển trọng tâm trở lại Ukraine: Đàm phán hòa bình đang ở đâu?

Ông Trump đang quay lại hồ sơ Ukraine sau khi khép lại khủng hoảng Iran. Ảnh: THX/TTXVN

Theo đài RT, sau khi cuộc khủng hoảng liên quan đến Iran tạm lắng, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington sẽ quay trở lại thúc đẩy các nỗ lực chấm dứt xung đột Nga - Ukraine. Triển vọng Mỹ tái can dự mạnh mẽ vào tiến trình hòa bình được cho là đang khiến nhiều quan chức châu Âu lo ngại về khả năng bị gạt ra bên lề nếu Washington nối lại các cuộc tiếp xúc trực tiếp với Moskva.

Ukraine trở lại chương trình nghị sự

Tại Hội nghị Thượng đỉnh G7 ở Pháp ngày 16/6, ông Trump tuyên bố Mỹ sẽ tập trung trở lại vào cuộc xung đột Ukraine sau khi cuộc chiến với Iran chính thức kết thúc.

"Giờ khi vấn đề đó đã xong, chúng tôi sẽ quay lại tập trung vào Ukraine và xem liệu có thể giải quyết được hay không", ông Trump nói với các phóng viên.

Tuyên bố được đưa ra sau khi nhà lãnh đạo Mỹ có các cuộc điện đàm riêng với Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Theo ông Trump, cả hai nhà lãnh đạo đều tỏ ra sẵn sàng hướng tới một thỏa thuận.

Châu Âu lo ngại bị đứng ngoài

Nhiều quan chức Liên minh châu Âu (EU) không hoàn toàn thoải mái trước viễn cảnh Mỹ tái khởi động ngoại giao với Nga.

Một nhà ngoại giao EU cho biết việc ông Trump tạm thời bị phân tâm bởi cuộc khủng hoảng Iran "không hẳn là điều tệ".

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhấn mạnh châu Âu cần tham gia vào bất kỳ cuộc đàm phán hòa bình nào, bởi hiện nay phần lớn gánh nặng hỗ trợ Kiev đang do các nước châu Âu đảm nhận.

Ông Macron cho rằng một cuộc đàm phán phù hợp phải có sự hiện diện của Ukraine, Nga, cùng các đại diện châu Âu và Mỹ.

Tiến trình đàm phán hiện nay ra sao?

Sau khi Washington nối lại tiếp xúc trực tiếp với Moskva sau nhiều năm đóng băng dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden, Nga, Ukraine và Mỹ đã tiến hành ba vòng đàm phán nhằm tìm kiếm giải pháp cho xung đột.

Các cuộc gặp đã giúp đạt được một số kết quả cụ thể như trao đổi tù binh quy mô lớn, hồi hương thi thể binh sĩ tử trận và trao đổi các bản ghi nhớ hòa bình.

Tuy nhiên, các bên vẫn chưa thể đạt được thỏa thuận cuối cùng do còn tồn tại nhiều bất đồng lớn, đặc biệt là yêu cầu của Nga về việc quân đội Ukraine phải rút khỏi khu vực Donbass.

Vòng đàm phán thứ tư dự kiến diễn ra vào tháng 3 đã bị hoãn khi Washington chuyển trọng tâm sang cuộc chiến với Iran. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov sau đó mô tả tiến trình hiện ở trạng thái "tạm dừng mang tính tình huống".

Các đề xuất hòa bình gồm những gì?

Sau hội nghị thượng đỉnh tại Alaska, nơi Mỹ và Nga cùng nhấn mạnh nhu cầu về một giải pháp lâu dài thay vì chỉ ngừng bắn tạm thời, ông Trump đã đưa ra lộ trình hòa bình gồm 28 điểm.

Theo các bản dự thảo bị rò rỉ, kế hoạch ban đầu yêu cầu Ukraine từ bỏ tham vọng gia nhập NATO, từ bỏ các yêu sách lãnh thổ và giới hạn quy mô quân đội ở mức 600.000 quân.

Nga đánh giá tích cực đề xuất này. Tuy nhiên, dưới sức ép từ EU và Anh, nhiều nội dung quan trọng sau đó đã bị sửa đổi hoặc loại bỏ.

Phiên bản mới được cho là gồm các vùng phi quân sự hóa, bảo đảm an ninh từ phương Tây cho Ukraine, lực lượng quân đội Ukraine thời bình khoảng 800.000 quân, quỹ tái thiết Ukraine và lộ trình gia nhập EU.

Moskva xác nhận đã nhận được bản đề xuất sửa đổi nhưng cáo buộc các nước châu Âu làm thay đổi khuôn khổ ban đầu và cản trở tiến trình hòa bình.

Bước tiếp theo là gì?

Ông Trump đã thảo luận về vấn đề Ukraine với ông Zelensky và các nhà lãnh đạo khác trong một phiên họp kín bên lề G7. Sau đó, ông cũng có cuộc gặp riêng với nhà lãnh đạo Ukraine.

Trong khi đó, các đặc phái viên Mỹ là Steve Witkoff và Jared Kushner được cho là sẽ sớm nối lại tiếp xúc với Nga sau thời gian tập trung vào hồ sơ Iran.

Theo trợ lý Tổng thống Nga Yury Ushakov, công tác chuẩn bị cho các cuộc tiếp xúc mới đang được tiến hành. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết hiện chưa có lịch trình cụ thể, song vấn đề này nhiều khả năng sẽ được nối lại sau khi Washington ký bản ghi nhớ với Tehran.

Châu Âu vẫn chia rẽ

Trong nội bộ châu Âu hiện tồn tại hai quan điểm khác nhau.

Hungary và Slovakia kêu gọi đối thoại trực tiếp với Nga, đồng thời chỉ trích những chính sách mà họ cho rằng đang kéo dài cuộc xung đột.

Ngược lại, Ba Lan, các nước Baltic và phần lớn lãnh đạo EU cho rằng cần tiếp tục duy trì sức ép chính trị, kinh tế và quân sự đối với Moskva.

Pháp và Đức đứng ở vị trí trung gian, vừa ủng hộ tiếp tục hỗ trợ Ukraine vừa thừa nhận rằng bất kỳ giải pháp bền vững nào cũng cần có đàm phán với Nga.

Trong khi đó, Tổng thống Trump tiếp tục khẳng định cuộc chiến cần được giải quyết bằng đàm phán thay vì kéo dài giao tranh. Sau các cuộc điện đàm với ông Putin và ông Zelensky, ông đánh giá cả hai nhà lãnh đạo đều "rất cởi mở" với hòa bình.

Về phía Ukraine, Tổng thống Zelensky vẫn yêu cầu một lệnh ngừng bắn tạm thời và sự hỗ trợ liên tục từ phương Tây. Ông cũng phản đối bất kỳ thỏa thuận nào được đàm phán trực tiếp giữa Mỹ và Nga mà không có sự tham gia của Kiev.

Trong khi đó, Nga phản đối việc "đóng băng xung đột" thông qua ngừng bắn tạm thời, cho rằng điều đó chỉ giúp Ukraine có thêm thời gian tái vũ trang. Moskva khẳng định mọi thỏa thuận hòa bình phải giải quyết các nguyên nhân gốc rễ của cuộc xung đột, bao gồm quy chế trung lập của Ukraine, tình trạng phi hạt nhân và các vấn đề lãnh thổ mà Nga coi là then chốt.