Ông Trump đổi hướng ở Hormuz, xung đột Mỹ - Iran vẫn leo thang

Các tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz, nhìn từ bán đảo Musandam (Oman), ngày 15-7. Ảnh: Reuters.

Trump hủy kế hoạch thu phí, chuyển sang thỏa thuận đầu tư

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 14-7 tuyên bố hủy kế hoạch áp mức phí 20% đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, chỉ một ngày sau khi công bố đề xuất gây nhiều tranh cãi. Thay vào đó, Washington sẽ thúc đẩy các thỏa thuận thương mại và đầu tư với các đồng minh vùng Vịnh.

Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho biết đã quyết định thay thế khoản phí dự kiến bằng các cam kết đầu tư từ Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Qatar và các đối tác khác trong khu vực. Theo nhà lãnh đạo Mỹ, sau hàng loạt cuộc điện đàm với các nguyên thủ Arab, phương án tăng cường đầu tư vào Mỹ được đánh giá mang lại lợi ích lớn hơn cho cả hai bên.

Trước đó, ngày 13-7, ông Trump bất ngờ tuyên bố Mỹ sẽ thu khoản phí tương đương 20% giá trị hàng hóa đối với tàu đi qua eo biển Hormuz với lập luận Washington là bên bảo đảm an ninh cho tuyến hàng hải chiến lược này. Tuy nhiên, kế hoạch ngay lập tức vấp phải nhiều ý kiến lo ngại do chưa có cơ chế thực hiện rõ ràng, đồng thời có nguy cơ làm gia tăng chi phí vận tải và đẩy giá năng lượng thế giới tăng cao.

Theo giới phân tích, quyết định đảo ngược chính sách chỉ sau khoảng 24 giờ phản ánh nỗ lực của Nhà Trắng nhằm tránh tạo thêm sức ép đối với thương mại quốc tế, đồng thời duy trì quan hệ với các đối tác vùng Vịnh - những nước đã cam kết mở rộng đầu tư vào nền kinh tế Mỹ. Dù hủy kế hoạch thu phí, Tổng thống Trump vẫn khẳng định Mỹ sẽ tiếp tục phong tỏa các tàu đến hoặc rời các cảng của Iran và duy trì sức ép tối đa đối với Tehran.

Mỹ tiếp tục không kích, Iran tuyên bố đáp trả đến cùng

Trong khi chính sách về Hormuz được điều chỉnh, tình hình quân sự giữa Mỹ và Iran lại tiếp tục leo thang. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đã hoàn tất một đợt không kích mới kéo dài nhiều giờ nhằm vào các mục tiêu quân sự gần eo biển Hormuz và dọc bờ biển phía Nam Iran. Theo phía Mỹ, các cuộc tấn công sử dụng máy bay chiến đấu, thiết bị bay không người lái và tàu chiến để phá hủy trận địa tên lửa, cơ sở triển khai UAV, năng lực tác chiến hải quân và hệ thống phòng thủ bờ biển của Iran.

Washington khẳng định mục tiêu là làm suy giảm khả năng Iran đe dọa hoạt động hàng hải thương mại, đồng thời tái áp đặt phong tỏa hải quân đối với các tàu đi đến hoặc rời các cảng của Iran. Tổng thống Trump cũng cảnh báo các cuộc không kích sẽ tiếp tục nếu Tehran không quay trở lại bàn đàm phán, đồng thời để ngỏ khả năng mở rộng phạm vi tấn công trong thời gian tới.

Đáp trả, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố sẽ tiếp tục tấn công các căn cứ quân sự của Mỹ "cho đến khi giành thắng lợi cuối cùng". Theo truyền thông Iran, IRGC đã tiến hành nhiều đợt tập kích bằng UAV và tên lửa nhằm vào các căn cứ Mỹ tại Jordan, Kuwait và Bahrain. Tehran đồng thời khẳng định eo biển Hormuz sẽ tiếp tục đóng cửa cho đến khi Washington chấm dứt các hoạt động quân sự, đồng thời cảnh báo các tuyến vận tải năng lượng khác trong khu vực cũng có thể trở thành mục tiêu nếu xung đột tiếp tục leo thang.

Cùng với các biện pháp quân sự, Mỹ cũng mở rộng trừng phạt nhằm vào ngành dầu mỏ Iran khi bổ sung hơn 50 cá nhân, tổ chức và tàu thuyền vào danh sách cấm vận mới, nâng tổng số đối tượng bị trừng phạt liên quan mạng lưới xuất khẩu dầu của Tehran lên hơn 200.

Liên hợp quốc cảnh báo nguy cơ khủng hoảng toàn cầu

Trước diễn biến căng thẳng mới, Liên hợp quốc (LHQ) bày tỏ quan ngại sâu sắc về nguy cơ bất ổn lan rộng tại Trung Đông. Trong tuyên bố ngày 14-7, Cao ủy Nhân quyền LHQ Volker Türk nhận định việc giao tranh leo thang và nguy cơ gián đoạn hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz có thể kéo theo những hệ lụy nghiêm trọng đối với kinh tế và nhân đạo toàn cầu.

Ông nhấn mạnh Hormuz là một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới, nơi trước khi xung đột bùng phát có khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu được vận chuyển qua mỗi ngày. Bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể ảnh hưởng đến nguồn cung năng lượng, vận chuyển lương thực, thuốc men và nhiều mặt hàng thiết yếu khác. Cao ủy Nhân quyền LHQ kêu gọi Mỹ và Iran chấm dứt các hành động quân sự, nhanh chóng khôi phục thỏa thuận ngừng bắn và quay trở lại đối thoại nhằm ngăn chặn nguy cơ xung đột tiếp tục mở rộng.

Cùng ngày, Hội đồng Bảo an LHQ thông qua Nghị quyết 2826 (2026), gia hạn thêm 6 tháng cơ chế theo dõi tình hình an ninh tại Biển Đỏ và yêu cầu Tổng Thư ký LHQ tiếp tục báo cáo định kỳ về các diễn biến ảnh hưởng đến an ninh hàng hải và ổn định khu vực. Trong bối cảnh các hoạt động quân sự vẫn tiếp diễn và những bất đồng cốt lõi giữa Washington với Tehran chưa được tháo gỡ, các chuyên gia nhận định nguy cơ bất ổn tại Hormuz vẫn ở mức cao, trong khi mọi diễn biến tại tuyến hàng hải chiến lược này sẽ tiếp tục tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng và kinh tế toàn cầu.