Ông Trump hé lộ về một 'thỏa thuận lớn' liên quan đến Ukraine

Binh lính thay thế của quân đội Ukraine trải qua huấn luyện chiến đấu vào ngày 24/2/2023, tại vùng Donbas ở miền đông Ukraine. (Ảnh chụp màn hình YouTube)

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có cuộc gặp bất thường vào thứ Năm, ngày 5/11, với Kirill Dmitriev, đặc phái viên của Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Ông Dmitriev cũng là Giám đốc điều hành của Quỹ Đầu tư Trực tiếp Nga, quỹ đầu tư quốc gia của Nga. Ông đến thành phố này dẫn đầu phái đoàn Nga tham dự một sự kiện do Đệ nhất phu nhân Melania Trump chủ trì, nhằm ghi nhận thỏa thuận ngừng bắn sáu ngày tại địa phương xung quanh thị trấn Oleshky ở Ukraine.

Việc ông Dmitriev tham dự chỉ là vỏ bọc cho các cuộc đàm phán cấp cao đang diễn ra giữa ông Trump, ông Putin và một phần là Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Cũng có khả năng, dù không được thừa nhận trực tiếp, rằng một số nhà lãnh đạo châu Âu cũng đang tham gia vào các cuộc đàm phán, mặc dù không rõ đó là những ai.

Cuộc điện đàm ngày 27/10 giữa Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb và Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Store với Tổng thống Nga Putin cho thấy những sự kiện này có thể có liên quan với nhau.

Ông Trump đã đưa ra một đánh giá rất tích cực về cuộc gặp với ông Dmitriev. Ông nói với các phóng viên rằng: “Tôi không thể tiết lộ những gì chúng tôi đã thảo luận. Nhưng tôi chỉ muốn nói với các bạn rằng, đó sẽ là một thỏa thuận, một thỏa thuận lớn”.

Ông Trump tiếp tục nói: “Vấn đề này sẽ không chỉ liên quan đến Ukraine, và tôi thậm chí có thể nói rằng nó có thể liên quan đến toàn bộ châu Âu”, ông nói thêm, hứa hẹn một “thỏa thuận lớn, tuyệt vời, và mọi người sẽ rất vui mừng”.

Abu Dhabi nỗ lực hòa bình

Các cuộc đàm phán dự kiến ​​sẽ bắt đầu tại Abu Dhabi vào ngày 10 và 11/11, nhưng chưa rõ các cuộc đàm phán này có phù hợp với "thỏa thuận lớn lao và tốt đẹp" mà ông Trump đang đề cập đến hay không. Nga sẽ cử cố vấn tổng thống Vladimir Medinsky, Thứ trưởng Ngoại giao Sergei Ryabkov và Mikhail Galuzin, cùng các quan chức cấp cao thuộc Bộ Tổng tham mưu Igor Kostyukov và Yuri Zhigarlovsky đến Abu Dhabi.

Các phái viên chính của Mỹ làm trung gian hòa giải các cuộc đàm phán hòa bình ba bên giữa Ukraine, Nga và Hoa Kỳ tại Abu Dhabi là Steve Witkoff, Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ dẫn đầu các nỗ lực hòa giải ngoại giao, và Jared Kushner, Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ tham gia các cuộc đàm phán và phát triển khuôn khổ an ninh châu Âu thời hậu chiến được đề xuất.

Không có lãnh đạo dân sự hay quân sự cấp cao nào của Lầu Năm Góc tham gia vào các cuộc đàm phán, nhưng các báo cáo cho biết các nhà đàm phán và quan chức quốc phòng Mỹ đã tham vấn trực tiếp với NATO, Bộ Tư lệnh châu Âu của Mỹ (EUCOM) và các lãnh đạo quốc phòng đồng minh tại Brussels.

Gần đây, ông Kushner đã vạch ra năm nguyên tắc an ninh cho châu Âu nhằm giảm nguy cơ xung đột trong tương lai. Điều quan trọng trong đề xuất của ông Kushner là Nga là đối tác của các nước NATO. Năm điểm của ông Kushner bao gồm. Tham vấn an ninh thường trực: thiết lập các kênh đối thoại liên tục giữa các quốc gia châu Âu, NATO, EU và các cường quốc khu vực; Hệ thống liên lạc khủng hoảng đáng tin cậy: thiết lập các kênh liên lạc trực tiếp để ngăn ngừa leo thang xung đột hoặc hiểu lầm ngoài ý muốn trong các sự cố quân sự; Tăng cường tính minh bạch quân sự: công khai hơn về các hoạt động di chuyển, tập trận và triển khai quân đội trên khắp lục địa; Các biện pháp giảm leo thang có đi có lại: thực hiện các thỏa thuận song phương để giảm bớt sự hiện diện của lực lượng và giảm thiểu các bước hành động khiêu khích; Khung ổn định lâu dài: Xây dựng một cấu trúc đa phương bền vững cho an ninh lục địa thời hậu chiến.

Đặc phái viên của Tổng thống Putin, Kirill Dmitriev. (Ảnh: X Screengrab)

Điều khiến cuộc đàm phán ở Abu Dhabi trở nên hấp dẫn hơn là việc Yuri Ushakov, cố vấn chính sách đối ngoại hàng đầu của Tổng thống Putin, đã nói rõ rằng ông đang điều hành phái đoàn Nga, mặc dù ông sẽ không tham gia với tư cách đại biểu tại cuộc đàm phán.

Phái đoàn Ukraine bao gồm Chánh văn phòng của ông Zelensky, Kyrylo Budanov, và Cố vấn an ninh quốc gia Rustem Umerov. Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot xác nhận rằng các phái đoàn châu Âu sẽ tham gia các cuộc đàm phán do Mỹ làm trung gian tại Abu Dhabi.

Nhà Trắng không đưa ra bất kỳ thông tin nào về các đề xuất mà ông Dmitriev mang đến Washington. Cho đến nay, không có nguồn tin nào khác của Mỹ đưa tin về vấn đề này. Phía Nga cũng chưa đưa ra bất kỳ bình luận nào về chuyến thăm của ông Dmitriev.

Theo các nguồn tin, Điện Kremlin đã chuyển cho Mỹ một đề xuất về thỏa thuận ngừng bắn hai giai đoạn, bao gồm một thỏa thuận ngừng bắn về năng lượng cho đến năm mới và chuẩn bị cho một thỏa thuận hòa bình toàn diện vào mùa xuân năm 2027.

Đề xuất của Nga đi kèm với các điều kiện. Một thỏa thuận ngừng bắn về năng lượng có thể đạt được với điều kiện Ukraine ngừng các cuộc tấn công vào "cơ sở hạ tầng dân sự" của Nga, chủ yếu là các cơ sở dầu khí. Nga cũng có thể sẽ đồng ý với một thỏa hiệp lãnh thổ nhằm bảo toàn quyền kiểm soát của Ukraine đối với phần lãnh thổ Donbas chưa bị chiếm đóng.

Đổi lại, Nga yêu cầu giảm quân số và hạn chế vũ khí của Ukraine, cùng với những nhượng bộ liên quan đến tiếng Nga. Phía Nga cũng đề xuất rút cơ sở hạ tầng của NATO khỏi các nước Baltic và Scandinavia.

Ông Dmitriev cho rằng Nga có thể đồng ý cho phép triển khai quân đội nước ngoài tại Ukraine, cụ thể là ở các khu vực phía tây của đất nước, với điều kiện các yêu cầu của Nga được đáp ứng.

Nhìn chung, Ukraine vẫn đang kiểm soát khoảng 20% ​​lãnh thổ Donbas, khu vực được coi là Vành đai Pháo đài Donbas. Ở trung tâm, khu vực này bao gồm Kramatorsk, Sloviansk, Konstantnivka và Druzhkivka. Ở phía bắc, nó bao gồm Dobopillia, Lyman và Pokrovsk.

Những khu vực này là các vùng trung chuyển đường bộ và đường sắt quan trọng, mà Ukraine đã có thể củng cố, khiến Nga khó tiến công vào các cứ điểm này. Trên thực tế, quân đội Ukraine đã đẩy lùi một số đợt tiến công của quân đội Nga.

Hiện chưa rõ quy chế pháp lý của Donbas sẽ được giải quyết như thế nào nếu thỏa hiệp được cho là đã được chấp nhận. Về mặt chính thức, Nga đã sáp nhập toàn bộ Donbas.

Ukraine và Nga đều muốn có các đảm bảo an ninh, nhưng họ chưa thống nhất được một hệ thống an ninh cụ thể sẽ như thế nào. Tuy nhiên, rõ ràng là Nga sẽ không cho phép NATO hoặc các quốc gia thành viên NATO hiện diện trong và xung quanh các khu vực xung đột chính.