Ông Trump là tổng thống Mỹ thứ ba tổn thất về mặt chính trị do vấn đề Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Nhà Trắng ở Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN phát

Theo truyền thông Iran ngày 4/11, nhà phân tích chính trị Parviz Amini nhận định trước những diễn biến mới nhất rằng ông Trump là tổng thống Mỹ thứ ba trong năm thập kỷ qua đánh mất vị thế chính trị khi đối đầu với Iran.

Hai tổng thống trước đó là Jimmy Carter và Ronald Reagan. Họ lần lượt đối mặt với thách thức lớn do cách xử lý mối quan hệ với Iran thời Cách mạng Hồi giáo và vụ chiếm Đại sứ quán Mỹ, cũng như vụ Iran-Contra.

Năm 1979, người Iran chiếm Đại sứ quán Mỹ tại Tehran và bắt 52 người Mỹ làm con tin. Họ bị giam giữ 444 ngày, đến ngày 20/1/1981 mới được thả. Tháng 4/1980, chiến dịch giải cứu con tin của Mỹ thất bại, khiến 8 binh sĩ Mỹ thiệt mạng. Cuộc khủng hoảng kéo dài và chiến dịch giải cứu thất bại làm suy yếu uy tín của chính quyền Tổng thống Carter, đồng thời trở thành một trong những yếu tố khiến ông thất cử trước ông Ronald Reagan trong cuộc bầu cử tổng thống năm 1980.

Trong vụ Iran-Contra, chính quyền Tổng thống Reagan bí mật bán vũ khí cho Iran, một phần nhằm giúp giải cứu các con tin Mỹ bị các nhóm vũ trang ở Liban bắt giữ. Một phần tiền thu được từ việc bán vũ khí được chuyển sang hỗ trợ lực lượng Contra ở Nicaragua. Ông Reagan từng công khai phủ nhận việc đổi vũ khí lấy con tin, nhưng sau đó thừa nhận sáng kiến với Iran đã biến thành việc trao đổi vũ khí lấy con tin và gọi đó là một sai lầm. Vụ bê bối làm tổn hại uy tín của ông và gây khủng hoảng cho chính quyền.

Ông Amini mô tả vai trò của các lãnh tụ tối cao là có tính quyết định đối với quá trình phát triển sức mạnh quốc gia Iran. Ông cho rằng năng lực quân sự và phòng thủ vững mạnh của Iran, cùng quyết tâm và sức bền của người dân, là kết quả có được nhờ những hoạch định và nỗ lực của các lãnh tụ tối cao.

Nhận định của ông Amini được đưa ra trong bối cảnh kết quả cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11 giáng một đòn chính trị đáng kể vào chính quyền Tổng thống Trump. Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Thượng viện lẫn Hạ viện, làm thay đổi cán cân quyền lực tại Quốc hội và có thể đặt ra thêm nhiều giới hạn đối với chính quyền của ông Trump trong hai năm cuối nhiệm kỳ tổng thống.

Trong cuộc phỏng vấn với Fox News, ông Trump thừa nhận chiến tranh với Iran là một trong những yếu tố khiến đảng Cộng hòa có kết quả kém trong cuộc bầu cử.

Đề cập đến giá xăng tăng và áp lực kinh tế đối với các hộ gia đình Mỹ, ông nói một phần thất bại trong bầu cử có liên quan đến Iran. Ông Trump cũng cho rằng nhiều người Mỹ ủng hộ chính sách Iran của ông nhưng không muốn gánh chịu các hệ quả kinh tế, đặc biệt là chi phí nhiên liệu cao hơn.

Tổng thống Mỹ mô tả việc giá nhiên liệu tăng là vấn đề ngắn hạn nhưng sẽ đem lại lợi ích lâu dài, qua đó một lần nữa bảo vệ quyết định phát động chiến tranh của mình.

Đề cập đến các thông tin về khả năng tiến hành thêm các cuộc tấn công nhằm vào Iran, ông Trump cũng nhấn mạnh cần có hành động lớn. Ông nhắc lại lập trường phản đối Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Dù vậy, ông Trump phủ nhận thất bại của đảng Cộng hòa là thất bại cá nhân trong nhiệm kỳ tổng thống của ông. Ông cũng khen ngợi thành tích của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử.

Chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ không chỉ đơn thuần là việc đảng Cộng hòa mất ghế. Kết quả này còn đánh dấu thay đổi trong cán cân quyền lực của hệ thống chính trị Mỹ.

Với quyền kiểm soát cả hai viện, đảng Dân chủ sẽ có thêm cơ hội giám sát hoạt động của chính quyền, mở các cuộc điều tra, gây sức ép lên các chính sách của nhánh hành pháp và phản đối một số nội dung trong chương trình nghị sự lập pháp của Trump.

Giá nhiên liệu tăng, chi phí sinh hoạt leo thang và những hệ quả kinh tế của cuộc chiến với Iran là những vấn đề gây bất lợi cho đảng Cộng hòa trong chiến dịch tranh cử.

Theo truyền thông Mỹ, giá trung bình của xăng thường tại Mỹ tăng từ khoảng 2,98 USD/gallon trước khi chiến tranh bắt đầu vào ngày 28/2/2026 lên khoảng 4,29 USD vào cuối tháng 10. Mức tăng này làm gia tăng áp lực tài chính lên các hộ gia đình và doanh nghiệp Mỹ.

Chính quyền Tổng thống Trump giải thích lý do phát động cuộc chiến là do vấn đề an ninh và mục tiêu ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, cuộc chiến đã trở thành một nguồn gây bất mãn lớn trong nước, góp phần làm suy yếu vị thế bầu cử của đảng cầm quyền.

Thất bại của đảng Cộng hòa diễn ra trong bối cảnh ông Trump nhiều lần tuyên bố chiến thắng trong cuộc chiến với Iran, coi những tổn thất kinh tế là cái giá cần thiết để đạt được các mục tiêu. Tuy nhiên, kết quả bầu cử cho thấy hệ quả của chính sách này đã trở thành thách thức chính trị trong nước đối với chính quyền của ông.