Ông Trump và ông Tập thảo luận về tình hình Trung Đông, Iran đưa đề xuất mới

Trong ngày 25/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã chuyển sang thảo luận về tình hình Trung Đông trong cuộc hội đàm song phương.

Cuộc hội đàm diễn ra trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức tới Mỹ của ông Tập, và chủ đề Trung Đông được đề cập trong bối cảnh cuộc xung đột kéo dài 7 tháng qua giữa Mỹ và Iran khiến eo biển Hormuz bị đóng cửa, trong khi Trung Quốc phụ thuộc rất lớn vào nguồn cung dầu mỏ từ khu vực này.

Theo Tân Hoa Xã (Xinhua) – hãng thông tấn nhà nước Trung Quốc, ông Tập đã kêu gọi Mỹ và Iran quay trở lại thỏa thuận khung đạt được hồi tháng 6, vốn từng mang lại một lệnh ngừng bắn ngắn hạn, và tiếp tục đàm phán hướng tới một giải pháp toàn diện hơn.

Nhà lãnh đạo Trung Quốc khuyến khích các bên liên quan kiên trì theo đuổi các giải pháp hòa bình và duy trì đà đàm phán. Ông cũng bày tỏ hy vọng rằng hai bên cuối cùng sẽ đạt được một thỏa thuận toàn diện, bao gồm vấn đề hạt nhân cùng các vấn đề khác, và sớm đạt được hòa bình.

Đồng thời, theo Reuters, Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc cho biết vào ngày 25/9 – ngày cuối cùng trong chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài 3 ngày của ông Tập – rằng ông Trump đã cảnh báo Trung Quốc không được hỗ trợ Iran và nhận được cam kết từ phía Bắc Kinh rằng họ sẽ không làm như vậy.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: The Guardian

Chuyến thăm của ông Tập diễn ra trùng với thời điểm diễn ra kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, nơi Iran và Mỹ thực hiện các hoạt động ngoại giao thông qua các bên trung gian từ Qatar.

Iran hoan nghênh việc Chủ tịch Tập Cận Bình thúc đẩy quay lại khuôn khổ thỏa thuận đạt được ở Islamabad, Pakistan hồi tháng 6, nhưng cũng tái khẳng định tầm quan trọng của đề xuất hòa bình mà nước này chính thức công bố vào ngày 24/9.

Phát biểu với các phóng viên tại Liên Hợp Quốc vào ngày 25/9, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi xác nhận Iran đã chuyển tới Mỹ, thông qua Qatar, một kế hoạch cụ thể kéo dài 7 ngày về các điều kiện để mở lại eo biển Hormuz.

"Nếu các điều kiện cần thiết được đáp ứng, eo biển có thể được mở lại và tuyến đường hàng hải bình thường sẽ được khôi phục trong vòng 7 ngày. Quyết định hiện nằm ở phía Mỹ", ông Araqchi nói. "Thời hạn 7 ngày sẽ bắt đầu ngay khi Mỹ chấp nhận kế hoạch này.

Phương án được chuyển tới Mỹ thông qua các bên trung gian này rất giống với biên bản ghi nhớ đạt được hồi tháng 6, nhưng lần này với lộ trình thực hiện nhanh hơn. Nhà Trắng ngày 25/9 mô tả các cuộc thảo luận với các bên trung gian về cuộc chiến liên quan đến Iran là tích cực và mang tính xây dựng.

Theo India Today, một nguồn tin tham dự cuộc họp kín bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York cho biết, Iran đã đề nghị mở lại eo biển Hormuz và nối lại đàm phán về chương trình hạt nhân trong vòng 7 ngày, với điều kiện Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran, miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với hoạt động bán dầu của nước này và tuân thủ lệnh ngừng bắn bao gồm cả khu vực Lebanon.

Ông Trita Parsi, Phó chủ tịch điều hành của tổ chức tư vấn Quincy Institute, cho biết ông Araghchi gợi ý rằng một thỏa thuận nhanh chóng có thể giúp ích cho Tổng thống Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ vào tháng 11, đồng thời giảm bớt áp lực kinh tế nặng nề lên Tehran khi Washington gia tăng các biện pháp trừng phạt.

Việc Iran gây gián đoạn tại eo biển Hormuz – nơi từng là tuyến đường vận chuyển một phần năm lượng dầu và khí đốt thương mại toàn cầu trước khi giao tranh nổ ra – đã trở thành đòn bẩy chính của nước này, với những tác động lan rộng ra ngoài phạm vi Trung Đông, vị chuyên gia nhận định.

Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau những phát biểu của ông Araqchi, tờ The Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Mỹ am hiểu vấn đề đưa tin rằng ông Trump đã bác bỏ đề xuất này.

Tờ báo Mỹ cho biết, vị Tổng thống tỏ ra hoài nghi về khả năng Tehran sẽ đáp ứng các yêu cầu của ông, đồng thời cho biết ông nhận định khả năng xảy ra một chiến dịch ném bom mới là rất cao.

Minh Đức (Theo Asia One, India Today)