Pakistan chạy đua nối lại đàm phán Mỹ - Iran trước hạn ngừng bắn

Quang cảnh bên ngoài khách sạn Serena ở Islamabad, Pakistan, nơi diễn ra vòng đối thoại trực tiếp Mỹ - Iran ngày 11/4/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Theo Nikkei Asia ngày 15/4, sau khi các cuộc đàm phán đầu tiên do Pakistan làm trung gian tại Islamabad cuối tuần trước không đạt thỏa thuận, các quan chức nước này cho biết họ đang nỗ lực để tổ chức vòng tiếp theo trong vài ngày tới, trước khi lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần hết hạn.

Một số quan chức Pakistan cho biết tiến trình đạt được “Islamabad Talks 2.0” đã ở rất gần, song các chi tiết cụ thể sẽ chỉ được công bố khi tất cả các bên đồng thuận. Trong khi đó, Thủ tướng Shehbaz Sharif đang thực hiện chuyến công du ba ngày tới Saudi Arabia, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ nhằm thảo luận hợp tác song phương cũng như các vấn đề hòa bình và an ninh khu vực.

Một quan chức Pakistan cho biết Islamabad cùng ba quốc gia Trung Đông và khu vực có thể đưa ra các cam kết chung để đảm bảo cho Iran, tập trung vào những điểm nghẽn trong đàm phán. Tuy nhiên, nội dung cụ thể của các cam kết này chưa được tiết lộ.

Bất đồng lớn nhất hiện nay vẫn xoay quanh chương trình hạt nhân của Iran. Phía Mỹ, do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu phái đoàn, yêu cầu Tehran dừng làm giàu uranium trong 20 năm trong khi Iran chỉ sẵn sàng chấp nhận thời hạn dưới 10 năm.

Các chuyên gia cho rằng lập trường của Mỹ mang tính tối đa hóa và khó đạt được đồng thuận. Bà Lisa Curtis, Giám đốc Chương trình An ninh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tại Trung tâm An ninh Mỹ mới (CNAS), nhận định yêu cầu ngừng toàn bộ hoạt động hạt nhân trong hai thập niên là không thực tế, trong khi Iran có thể chấp nhận đình chỉ trong một khoảng thời gian ngắn hơn.

Tương tự, ông Ashok Swain, giáo sư tại Đại học Uppsala (Thụy Điển), cho rằng việc làm giàu uranium gắn với chủ quyền và tính chính danh của chính quyền Iran, nên khó trở thành đối tượng nhượng bộ sâu.

Trong bối cảnh lệnh ngừng bắn dự kiến hết hạn vào ngày 21/4, các chuyên gia nhấn mạnh Pakistan cần ưu tiên gia hạn thỏa thuận này để tránh leo thang trở lại. Ngoài ra, Islamabad được khuyến nghị chuyển từ vai trò “chủ nhà mang tính biểu tượng” sang ngoại giao con thoi có cấu trúc, đồng thời duy trì các kênh liên lạc hậu trường nhằm kiểm soát khủng hoảng ngay cả khi đàm phán đình trệ.

Địa điểm tổ chức vòng đàm phán tiếp theo vẫn chưa được ấn định. Dù Islamabad tiếp tục là lựa chọn ưu tiên của phía Iran, một số địa điểm khác trong khu vực cũng đang được cân nhắc.

Tuy nhiên, triển vọng nối lại đối thoại vẫn đối mặt nhiều rủi ro. Giới quan sát chỉ ra rằng căng thẳng khu vực, đặc biệt liên quan đến eo biển Hormuz, có thể làm chệch hướng tiến trình. Các hành động quân sự hoặc sự cố liên quan đến việc Mỹ phong tỏa tuyến hàng hải này có nguy cơ phá vỡ lệnh ngừng bắn và khiến đàm phán đổ vỡ.

Ngoài ra, những yếu tố ngoài kiểm soát của Pakistan, bao gồm diễn biến từ phía Israel hay cách tiếp cận khó đoán của Tổng thống Donald Trump, cũng được xem là các biến số lớn.

Trong bối cảnh đó, nỗ lực của Pakistan không chỉ dừng ở việc tổ chức một vòng đàm phán mới, mà còn nhằm duy trì một tiến trình đối thoại liên tục, hạn chế nguy cơ xung đột leo thang trở lại tại Trung Đông.