PGS Nguyễn Lân Hiếu chỉ ra một thói quen truyền dịch nguy hiểm

PGS Nguyễn Lân Hiếu cho biết truyền dịch chỉ nên thực hiện khi có chỉ định và đáp ứng đầy đủ điều kiện chuyên môn. Ảnh: Việt Linh.

Chỉ cần một cuộc gọi, người dân có thể sử dụng dịch vụ truyền dịch ngay tại nhà. Sự tiện lợi khiến hình thức này ngày càng phổ biến, nhưng cũng đặt ra nhiều lo ngại về tính an toàn.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, tại Hà Nội và nhiều thành phố lớn, dịch vụ truyền dịch tại nhà đang nở rộ, đáp ứng nhu cầu của không ít người muốn nhanh chóng lấy lại sức khỏe. Tuy nhiên, không phải ai cũng cần truyền dịch và việc lạm dụng có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng.

3 nhóm có nhu cầu truyền dịch

PGS Lân Hiếu chia những người có nhu cầu truyền dịch tại nhà thành 3 nhóm chính.

Nhóm đầu tiên là những trường hợp thực sự có chỉ định truyền dịch, gồm người mắc bệnh mạn tính, người cao tuổi sức khỏe yếu, khó đi lại hoặc người bị sốt, nôn, tiêu chảy cần bù dịch.

Đây là nhóm mà gia đình thường không muốn đưa vào viện nên lựa chọn truyền dịch tại nhà. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm có nguy cơ gặp biến chứng cao nhất do thể trạng yếu, dễ xảy ra phản ứng khi tiếp xúc với thuốc hoặc dịch truyền.

Ông cho rằng việc truyền dịch tại nhà chỉ nên thực hiện khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện an toàn:

Người bệnh phải có đơn và chỉ định rõ ràng của bác sĩ về loại dịch truyền, liều lượng và tốc độ truyền. Thứ hai, người thực hiện phải là bác sĩ hoặc điều dưỡng có chứng chỉ hành nghề, đồng thời mang theo đầy đủ thuốc và phương tiện chống sốc.
Kiểm tra kỹ túi dịch truyền trước khi sử dụng, bảo đảm đúng tên thuốc, còn hạn dùng, bao bì nguyên vẹn, dịch trong, không có dấu hiệu vẩn đục hoặc kết tủa.
Quá trình sát khuẩn và chọc kim phải đảm bảo vô khuẩn tuyệt đối. Trong suốt thời gian truyền, người bệnh cần có người nhà theo dõi liên tục, kể cả khi đang ngủ.

Nhóm thứ hai là những người không có chỉ định truyền dịch nhưng vẫn chủ động sử dụng vì cho rằng cơ thể suy nhược hoặc cần phục hồi nhanh.

Theo bác sĩ Hiếu, đây là nhóm phổ biến nhất. Nhiều người sau khi uống rượu bia, làm việc quá sức hoặc cảm thấy mệt mỏi thường yêu cầu các gói "truyền thải độc gan", "truyền vitamin C tăng đề kháng", "truyền đạm cho khỏe"... với kỳ vọng sẽ nhanh chóng tỉnh táo để tiếp tục làm việc.

Truyền dịch tại nhà ngày càng phổ biến nhờ sự tiện lợi. Ảnh: Magnific.

"Tuy nhiên, thực tế các dịch truyền này chủ yếu chứa nước muối, đường hoặc vitamin liều cao, không giúp gan đào thải rượu nhanh hơn hay phục hồi sức khỏe như nhiều người vẫn nghĩ. Hiệu quả lớn nhất, theo ông, chủ yếu đến từ yếu tố tâm lý", vị chuyên gia nhấn mạnh.

Nhóm cuối cùng là những người truyền dịch với mục đích làm đẹp như truyền trắng, truyền vitamin C, glutathione hoặc collagen tại nhà hay tại các spa.

PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu đánh giá đây là nhóm có mức độ rủi ro rất cao do thường sử dụng thuốc liều lớn, sản phẩm không rõ nguồn gốc hoặc phối hợp nhiều loại thuốc cùng lúc, làm tăng nguy cơ sốc phản vệ và sốc nhiễm trùng.

Hàng loạt biến chứng có thể xảy ra

Theo bác sĩ Hiếu, truyền dịch tại nhà có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm.

Nguy cơ hàng đầu là nhiễm trùng và sốc nhiễm trùng nếu quy trình vô khuẩn không được đảm bảo. Vi khuẩn có thể xâm nhập trực tiếp vào máu, gây sưng đỏ, đau, mưng mủ tại vị trí truyền, sốt cao, rét run và nhiễm trùng toàn thân.

Một biến chứng đặc biệt nguy hiểm khác là sốc phản vệ. Ngay cả các loại dịch tưởng như an toàn như nước muối sinh lý, vitamin hay dung dịch đạm cũng có thể gây phản ứng dị ứng nặng, nhất là khi truyền quá nhanh. Người bệnh có thể nổi mề đay, khó thở, tụt huyết áp, lơ mơ và tử vong trong vài phút nếu không được cấp cứu kịp thời. Trong khi đó, tại nhà thường không có máy theo dõi, oxy hay đầy đủ thuốc cấp cứu.

Theo PGS Nguyễn Lân Hiếu, chỉ một số ít trường hợp thực sự cần truyền dịch. Ảnh: Việt Linh.

Ngoài ra, nếu không đuổi hết khí trong dây truyền, khí có thể đi vào tĩnh mạch và gây tắc mạch khí ở phổi - biến chứng hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm.

"Truyền quá nhanh hoặc quá nhiều dịch còn có thể gây quá tải tuần hoàn, phù phổi, đặc biệt ở người cao tuổi, bệnh nhân tim mạch, suy thận và trẻ nhỏ. Người bệnh có thể xuất hiện khó thở, tức ngực, ho, phù và tăng huyết áp", bác sĩ Hiếu nói.

Một số biến chứng khác gồm viêm tắc tĩnh mạch với biểu hiện tĩnh mạch sưng đỏ, đau; thoát mạch khi kim lệch khỏi lòng tĩnh mạch khiến dịch chảy vào mô xung quanh gây sưng, đau, thậm chí hoại tử nếu là thuốc có độc tính cao.

Việc tự ý truyền các loại dịch chứa điện giải như kali, natri hoặc Lactate Ringer không đúng chỉ định cũng có thể dẫn đến rối loạn điện giải, gây rối loạn nhịp tim, co giật hoặc hôn mê.

Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội khuyến cáo cần dừng truyền dịch ngay lập tức và gọi cấp cứu 115 nếu người bệnh xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

Khó thở, thở rít hoặc đau ngực.
Mặt tái nhợt, vã mồ hôi, tụt huyết áp hoặc ngất.
Sốt trên 38,5 độ C, rét run sau khi bắt đầu truyền.
Nổi ban đỏ toàn thân, ngứa nhiều, sưng môi hoặc sưng mắt.
Vị trí truyền sưng phồng nhanh, đau dữ dội.
Tim đập nhanh, loạn nhịp hoặc xuất hiện co giật.

Theo bác sĩ Hiếu, truyền dịch là một thủ thuật điều trị chứ không phải biện pháp bồi bổ sức khỏe hay làm đẹp. Người dân không nên tự ý truyền dịch theo quảng cáo hoặc truyền theo "kinh nghiệm". Việc chỉ định và thực hiện cần được bác sĩ đánh giá, đồng thời đảm bảo đầy đủ điều kiện chuyên môn để hạn chế những biến chứng có thể xảy ra.