PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội: Văn hóa có vai trò điều hòa, định hướng sự phát triển
Một quốc gia muốn tiến nhanh, tiến mạnh, nhất định phải mạnh từ bên trong; không phụ thuộc vào một nguồn lực duy nhất, không bị cuốn theo những biến động bên ngoài, không để tương lai của mình bị định đoạt bởi chủ thể khác. Điều ấy cũng đúng với từng địa phương, càng hội nhập, càng cần bản lĩnh; càng mở cửa, càng phải có 'gốc rễ' để đứng vững.
PGS.TS Bùi Hoài Sơn.
Trong dòng chảy ấy, Bắc Ninh là vùng đất đặc biệt, vừa là miền quê văn hiến, "cái nôi" của dân ca quan họ, của những làng nghề truyền thống, của lễ hội và tín ngưỡng lâu đời, vừa là địa phương có công nghiệp phát triển mạnh, có tốc độ đô thị hóa nhanh, có môi trường đầu tư sôi động và lực lượng lao động lớn. Chính sự giao thoa ấy khiến Bắc Ninh trở thành một hình ảnh thu nhỏ của Việt Nam trong giai đoạn mới: Phát triển nhanh đi cùng yêu cầu bền vững; công nghiệp hóa mạnh đi cùng thách thức về môi trường và chất lượng sống; đô thị hóa nhanh đi cùng bài toán giữ gìn bản sắc; hội nhập sâu đi cùng áp lực của những biến đổi xã hội và văn hóa.
Với Bắc Ninh, điều quan trọng nhất lúc này là làm sao để "tự chủ chiến lược" và "tự cường, tự tin" được cụ thể hóa bằng một mô hình phát triển vừa hiện đại, vừa giàu bản sắc; vừa tăng trưởng mạnh, vừa giữ được cốt cách Kinh Bắc. Ở đây, tôi muốn nhấn mạnh vai trò đặc biệt của văn hóa - đúng như tinh thần của Nghị quyết số 80-NQ/TW vừa ban hành về phát triển văn hóa Việt Nam. Nghị quyết đã khẳng định một tư duy rất sâu: Văn hóa phải trở thành nguồn lực nội sinh, động lực và "hệ điều tiết" của phát triển đất nước. Khái niệm "hệ điều tiết" là một điểm mới đáng chú ý, bởi nó cho thấy văn hóa không đứng ngoài phát triển mà chính là thứ điều hòa, định hướng, dẫn dắt phát triển đi đúng đường.
Bắc Ninh có lợi thế rất lớn về văn hóa nhưng lợi thế ấy không tự nhiên biến thành sức mạnh nếu thiếu tư duy quản trị hiện đại và thiếu cơ chế chuyển hóa. Quan họ không chỉ là niềm tự hào, mà có thể trở thành "thương hiệu mềm" của địa phương, tạo sức hấp dẫn du lịch, tạo sản phẩm công nghiệp văn hóa... Nói như vậy để thấy rằng tinh thần Nghị quyết số 80 có ý nghĩa rất thiết thực đối với Bắc Ninh: Phát triển văn hóa không chỉ là việc của ngành văn hóa mà là chiến lược phát triển địa phương. Khi văn hóa trở thành “hệ điều tiết”, sự phát triển công nghiệp và đô thị của Bắc Ninh sẽ bền vững hơn; quá trình hội nhập sẽ có bản lĩnh hơn; chất lượng sống sẽ tốt hơn; sự đồng thuận xã hội sẽ sâu hơn; niềm tin cộng đồng sẽ vững hơn.
