Phải chuẩn bị gì khi thực hiện IFRS?

Chuyển sang Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) không chỉ là thay cách lập báo cáo. Kinh nghiệm doanh nghiệp cho thấy những khoản đầu tư cho dữ liệu, nhân sự, công nghệ cần được tính toán cùng nhu cầu huy động vốn và năng lực quản trị.

Chuẩn hóa dữ liệu và nâng cao năng lực nhân sự kế toán là những công việc cần chuẩn bị cho IFRS. Ảnh: PV

Chuẩn hóa dữ liệu và nâng cao năng lực nhân sự kế toán là những công việc cần chuẩn bị cho IFRS. Ảnh: PV

Chuẩn bị từ dữ liệu và con người

Bà Phạm Thị Kim Oanh, Giám đốc Tài chính kiêm Kế toán trưởng Tập đoàn Hòa Phát cho biết, doanh nghiệp từng thuê đơn vị ngoài chuyển đổi báo cáo tài chính từ chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) sang IFRS. Tuy nhiên, việc này khiến Hòa Phát khó chủ động dữ liệu và thời gian lập báo cáo. Khi hợp nhất số liệu từ đơn vị nước ngoài, doanh nghiệp còn phải chuyển từ IFRS về VAS, phát sinh công việc và chi phí. Với hơn 500 nhân viên kế toán, Hòa Phát vẫn gặp khó trong đào tạo, đầu tư công nghệ và tìm tổ chức định giá đủ năng lực. Cùng với đó là những khó khăn trước khi đổi chuẩn, doanh nghiệp chưa biết hệ thống hiện tại thiếu gì và chi phí cần bỏ ra.

Từ trường hợp này cho thấy, để chuyển đổi, cần bắt đầu bằng rà soát khác biệt chuẩn mực kế toán, chất lượng dữ liệu, phần mềm và đội ngũ tài chính. Qua đó, doanh nghiệp xác định phần việc có thể tự thực hiện, nghiệp vụ cần tư vấn hoặc định giá độc lập, cùng chi phí và thời gian triển khai. Đây là hướng chuẩn bị từ kinh nghiệm thực tế, không phải quy trình bắt buộc chung. Đặc biệt, khoản chi phát sinh cần được tính để tránh bị động khi triển khai.

Bắt đầu triển khai IFRS từ năm 2024 với Deloitte Việt Nam, bà Nguyễn Thu Hằng, Phó Trưởng phòng Tài chính - Kế toán Tập đoàn GELEX cho biết, đơn vị dành một năm chuẩn bị cho lãnh đạo và bộ phận chuyên môn tại gần 50 công ty con, công ty liên kết. Báo cáo hợp nhất IFRS năm 2024 và 2025 được kiểm toán với ý kiến chấp nhận toàn phần. Trong quá trình này, GELEX phải định giá bất động sản đầu tư, đánh giá suy giảm giá trị tài sản và lập dự phóng 5-10 năm cho một số nội dung. Thực tế cho thấy, năm đầu, chi phí thuê tư vấn định giá độc lập là khá lớn; sang năm thứ hai, nhân sự nội bộ đã tự làm được phần lớn công việc. Từ đó đã giúp doanh nghiệp chủ động hơn, giảm phụ thuộc vào tư vấn bên ngoài.

Bên cạnh việc nâng cao năng lực nhân sự, doanh nghiệp còn phải xử lý những khác biệt giữa các hệ thống báo cáo. Ông Trần Duy Cương, đại diện PVI cho biết, đơn vị đã tiếp cận IFRS hơn 10 năm, song vẫn duy trì 2 hệ thống theo dõi do sự khác biệt giữa chuẩn mực kế toán bảo hiểm Việt Nam và quốc tế. Yêu cầu chốt sổ trong vòng 5 ngày sau khi kết thúc năm tài chính từ cổ đông lớn cũng tạo thêm áp lực về tiến độ. Những khó khăn này cho thấy quá trình chuyển đổi cần sự phối hợp giữa bộ phận kế toán, kinh doanh, quản trị rủi ro và các đơn vị thành viên. Dữ liệu phải được tổ chức để có thể đối chiếu, đo lường và giải trình; đồng thời đòi hỏi người thực hiện có đủ năng lực xử lý các nghiệp vụ phát sinh.

Cùng nhận định, ông Phạm Ngọc Hoàng Thanh, CEO Smart Train Academy, nhấn mạnh: “Trong tiến trình này, nguồn nhân lực là điều kiện quyết định để IFRS được áp dụng thực chất”. Theo ông, việc đào tạo cần gắn kiến thức chuẩn mực với khả năng xử lý giao dịch thực tế, thay vì chỉ tập trung vào lý thuyết.

Tính chi phí trước cơ hội vốn

Nhu cầu huy động vốn quốc tế là một động lực thúc đẩy doanh nghiệp quan tâm tới IFRS. Với Hòa Phát, sự gia tăng của cổ đông nước ngoài và hoạt động xuyên biên giới khiến việc giải trình khác biệt chuẩn mực trở nên đáng chú ý. Báo cáo theo khuôn khổ quốc tế giúp nhà đầu tư thuận lợi hơn khi so sánh thông tin, nhưng không thay thế được việc đánh giá hoạt động kinh doanh và rủi ro của từng doanh nghiệp.

Ngoài phí tư vấn, nhân lực và công nghệ, doanh nghiệp phải tính thời gian duy trì hệ thống hiện hành, chuẩn bị số liệu so sánh và xử lý khác biệt về thuế. Chi phí cần được đặt cạnh mục tiêu sử dụng báo cáo.

Bà Ngô Thị Phương Nhung, đại diện Ban Quản lý kế toán Tập đoàn Vingroup, chia sẻ: “Chi phí có thể lớn nhưng nếu lượng hóa được chi phí và lợi ích thì người chủ doanh nghiệp sẽ sẵn sàng”. Theo bà Nhung, kinh nghiệm triển khai IFRS và chuẩn mực kế toán Hoa Kỳ phục vụ quá trình niêm yết tại nước này đặt ra yêu cầu cân đối nguồn lực với lợi ích huy động vốn. Tuy nhiên, việc áp dụng IFRS không đồng nghĩa doanh nghiệp chắc chắn huy động được vốn hay giảm chi phí vốn.

Về pháp lý, Thông tư 118/2026/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, cho phép doanh nghiệp, tổ chức kinh tế là thành viên Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, đáp ứng điều kiện, lựa chọn áp dụng chuẩn mực quốc tế. Quy định này không bắt buộc mọi doanh nghiệp chuyển sang IFRS từ năm 2027. Theo ông Đặng Quyết Tiến, Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán (Bộ Tài chính), mốc triển khai bắt buộc từ ngày 1/1/2029 hiện mới là dự kiến trong lộ trình đang được xây dựng. Theo ông, Bộ đang hoàn thiện chuẩn mực kế toán Việt Nam theo hướng tiệm cận quốc tế và dự kiến xây dựng tài liệu hướng dẫn về kỹ thuật chuyển đổi báo cáo lần đầu, định giá và thuyết minh tài chính. Tài liệu nhằm hỗ trợ doanh nghiệp triển khai IFRS.

Từ kinh nghiệm của các doanh nghiệp đã thực hiện cho thấy, chuyển đổi IFRS không chỉ là thay đổi cách lập báo cáo mà còn đòi hỏi chuẩn hóa dữ liệu, đào tạo nhân sự, điều chỉnh quy trình và tính toán chi phí. Mỗi doanh nghiệp cần cân nhắc nguồn lực, nhu cầu huy động vốn và điều kiện hoạt động để lựa chọn lộ trình phù hợp, từng bước nâng cao tính minh bạch của thông tin tài chính.

Thái Hoàng

Nguồn TBNH: https://thoibaonganhang.vn/phai-chuan-bi-gi-khi-thuc-hien-ifrs-190797.html