Phải làm rõ tỷ lệ khai thác thương mại với công trình ngầm tránh 'biến tướng'

Bộ Xây dựng vừa có văn bản góp ý gửi Sở Xây dựng Hà Nội đối với hồ sơ dự thảo Nghị quyết của HĐND TP Hà Nội quy định chính sách ưu đãi, hỗ trợ, khuyến khích đầu tư phát triển công trình ngầm theo Luật Thủ đô số 02/2026/QH16.

Theo Bộ Xây dựng, dự thảo Nghị quyết đã xác định phạm vi điều chỉnh gồm các nhóm công trình như công trình giao thông ngầm, công trình hạ tầng kỹ thuật ngầm, công trình công cộng ngầm, không gian ngầm đa chức năng và công trình ngầm phục vụ quốc phòng, an ninh.

Tuy nhiên, Bộ Xây dựng cho rằng, quy định về "không gian ngầm đa chức năng" hiện chưa thể hiện rõ đây là loại hình công trình ngầm cụ thể nào, có thể gây khó khăn trong quá trình áp dụng và tổ chức thực hiện.

Vì vậy, Bộ Xây dựng đề nghị Hà Nội rà soát, làm rõ nội hàm của khái niệm này theo hướng xác định cụ thể các loại công trình có tính chất không gian ngầm đa chức năng, đồng thời bổ sung giải thích từ ngữ tương ứng trong dự thảo Nghị quyết.

Đối với quy định liên quan dự án bãi đỗ xe ngầm, Bộ Xây dựng cũng đề nghị làm rõ nhóm đối tượng công trình áp dụng theo quy định tại dự thảo nhằm tránh chồng chéo trong quá trình triển khai.

Phối cảnh bãi xe ngầm dự kiến xây dựng ở khu vực phố Bát Đàn, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội

Đáng chú ý, Bộ Xây dựng đề nghị rà soát phạm vi điều chỉnh đối với các công trình ngầm phục vụ quốc phòng, an ninh nhằm bảo đảm phù hợp với pháp luật chuyên ngành cũng như yêu cầu bảo vệ bí mật Nhà nước, an ninh quốc phòng.

Về chính sách ưu đãi đất đai và mặt bằng, Bộ Xây dựng đề nghị Hà Nội làm rõ cơ sở xác định tỷ lệ diện tích sàn được phép khai thác thương mại, dịch vụ hỗ trợ trong các công trình ngầm xã hội hóa và dự án bãi đỗ xe ngầm.

Theo Bộ Xây dựng, cần xác định rõ nguyên tắc kiểm soát chức năng sử dụng công trình, tiêu chí xác định "dịch vụ hỗ trợ" cũng như bổ sung nguyên tắc quản lý tỷ lệ diện tích khai thác thương mại nhằm tránh phát sinh tình trạng chuyển đổi mục tiêu đầu tư từ công trình hạ tầng, công cộng sang mục tiêu kinh doanh thương mại.

Đối với đề xuất miễn tiền thuê đất, miễn tiền sử dụng không gian ngầm, Bộ Xây dựng đề nghị rà soát để bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật đất đai và các quy định pháp luật liên quan.

Bộ cũng đề nghị làm rõ thẩm quyền của UBND TP Hà Nội trong việc quy định giới hạn độ sâu đối với công trình ngầm để bảo đảm thống nhất với Luật Thủ đô.

Cũng theo nội dung văn bản góp ý, Bộ Xây dựng đề nghị Hà Nội nghiên cứu bổ sung nguyên tắc ưu tiên đầu tư phát triển công trình ngầm theo phạm vi, khu vực và mức độ cần thiết.

Theo đó, các khu vực cần ưu tiên gồm khu vực phát triển đô thị theo mô hình TOD, khu vực trung tâm đô thị, khu vực nhà ga đường sắt đô thị, các đầu mối giao thông công cộng và các khu vực có nhu cầu cao về hạ tầng kỹ thuật, giao thông tĩnh.

Theo Bộ Xây dựng, việc bổ sung nguyên tắc này sẽ góp phần bảo đảm tính đồng bộ giữa phát triển công trình ngầm với quy hoạch đô thị, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tăng khả năng kết nối hạ tầng và phát huy hiệu quả đầu tư hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn.

Ngoài ra, Bộ cũng đề nghị bổ sung đánh giá cụ thể mục tiêu phát triển công trình ngầm nhằm giải quyết các điểm nghẽn tồn tại kéo dài trong đô thị; đồng thời làm rõ cơ sở đề xuất các chính sách ưu đãi đất đai, hỗ trợ vay vốn và hỗ trợ ngân sách Nhà nước.

Theo Bộ Xây dựng, dù dự thảo Tờ trình nêu việc thực hiện Nghị quyết chủ yếu sử dụng nguồn lực hiện có và không làm phát sinh tổ chức bộ máy mới, nhưng các chính sách ưu đãi đất đai, ưu đãi tài chính và hỗ trợ ngân sách vẫn có thể ảnh hưởng đến nguồn thu, chi ngân sách thành phố. Vì vậy, cần tiếp tục rà soát, đánh giá kỹ tác động tài chính để bảo đảm tính khả thi khi triển khai thực tế.