Phân cấp gắn với kiểm tra, giám sát, không để phát sinh lạm quyền
Sau khi thiết lập mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiệm vụ trọng tâm là nâng cao chất lượng vận hành, phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn, giải quyết công việc nhanh hơn và rõ trách nhiệm hơn.
Ngày 16-10, trao đổi với phóng viên Báo SGGP, ông Phan Trung Tuấn, Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương, Bộ Nội vụ, cho biết năm 2026 có ý nghĩa quan trọng trong việc chuyển mô hình tổ chức bộ máy mới từ giai đoạn sắp xếp, kiện toàn sang vận hành ổn định, hiệu quả, thực chất.
Ông Phan Trung Tuấn, Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương, Bộ Nội vụ. Ảnh: ĐỖ TRUNG
Theo ông, yêu cầu đặt ra không chỉ là tinh gọn bộ máy mà còn bảo đảm vận hành thông suốt, nâng cao năng lực phục vụ, tạo động lực phát triển cho địa phương. Trên cơ sở đó, Bộ Nội vụ xác định 5 định hướng trọng tâm đối với chính quyền địa phương 2 cấp trong thời gian tới.
Trước hết, tiếp tục hoàn thiện thể chế, phân cấp, phân quyền, phân định rõ thẩm quyền giữa cấp tỉnh và cấp xã. Bộ Nội vụ tiếp tục rà soát các quy định pháp luật liên quan đến tổ chức bộ máy, xử lý những nội dung còn giao thoa, chưa rõ trách nhiệm hoặc chưa gắn với điều kiện bảo đảm thực hiện.
“Mục tiêu là bảo đảm nguyên tắc: rõ người, rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm và rõ kết quả. Đồng thời, phân cấp phải gắn với kiểm tra, giám sát, hậu kiểm để bảo đảm quyền được giao được thực hiện đúng, hiệu quả, không phát sinh lạm quyền, né tránh hoặc đùn đẩy trách nhiệm”, ông Phan Trung Tuấn nhấn mạnh.
Định hướng thứ hai là nâng cao năng lực thực thi của chính quyền cấp xã, từ tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, công chức đến điều kiện làm việc, dữ liệu, phần mềm, cơ sở vật chất và nguồn lực tài chính.
Bộ Nội vụ đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định phê duyệt Đề án tăng cường bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức ở xã, phường, đặc khu đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp giai đoạn 2026-2031.
Trong đó, mục tiêu đến hết năm 2028, 100% cán bộ, công chức cấp xã được bồi dưỡng, tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ theo ngành, lĩnh vực và các kỹ năng bổ trợ để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ được giao.
Thứ ba là xử lý các điều kiện bảo đảm sau sắp xếp, nhất là trụ sở, tài sản công, hồ sơ, tài liệu và cơ sở vật chất cấp xã.
Theo ông Phan Trung Tuấn, nhiều địa phương phát sinh vấn đề về trụ sở dôi dư, tài sản công, hồ sơ lưu trữ, kho tàng, trang thiết bị, đường truyền, bộ phận một cửa và phòng tiếp công dân. Những điều kiện này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng vận hành của chính quyền cơ sở.
Vì vậy, các bộ, cơ quan ngang bộ và địa phương cần khẩn trương xử lý, bảo đảm việc quản lý tài sản, hồ sơ, dữ liệu không làm gián đoạn hoạt động quản lý nhà nước và phục vụ người dân.
Định hướng thứ tư là chuyển mạnh sang đánh giá hiệu quả vận hành bằng kết quả phục vụ.
Ông Phan Trung Tuấn cho biết, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp phải được đánh giá qua chất lượng thực thi công vụ, mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp, thời gian giải quyết công việc, khả năng phản ứng của chính quyền cơ sở và năng lực kiến tạo phát triển của địa phương. Đây là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện mô hình, kịp thời điều chỉnh những điểm chưa phù hợp với thực tiễn.
Định hướng thứ năm là đẩy mạnh chuyển đổi số, liên thông dữ liệu, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Các phần mềm, cơ sở dữ liệu, quy trình điện tử, mã cơ quan, tài khoản và luồng xử lý hồ sơ cần được rà soát để phù hợp với mô hình không còn cấp huyện.
Trọng tâm là giảm giấy tờ, giảm nhập liệu trùng lặp, sử dụng dữ liệu đã có và tăng xử lý trực tuyến, bảo đảm người dân, doanh nghiệp không phải đi lại nhiều, không bị gián đoạn khi tiếp cận dịch vụ công.