Phân định rõ trách nhiệm, kiểm soát chất lượng dịch vụ kế toán

Quang cảnh Phiên thảo luận. Ảnh: VPQH

Bảo đảm chất lượng dịch vụ chuẩn từ đầu

Sáng 13/11, Quối hội thảo luận tại Hội trường về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập.

Qua thảo luận, các đại biểu cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật nhằm đơn giản hóa thủ tục, cải cách điều kiện kinh doanh, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ kế toán và giảm chi phí cho doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh.

Tuy nhiên, các đại biểu đề nghị cần làm rõ cơ chế quản lý sau khi bãi bỏ điều kiện kinh doanh, bảo đảm chất lượng dịch vụ, kiểm soát xung đột lợi ích và quy định chặt chẽ các căn cứ, trình tự đình chỉ hoạt động kinh doanh dịch vụ kế toán.

Theo đại biểu Vũ Hồng Quân (Đoàn Gia Lai), kế toán là hoạt động có tính liên tục và tích lũy. Một sai lệch trong ghi nhận chi phí hoặc tồn kho nếu không được phát hiện có thể tiếp tục ảnh hưởng đến giá thành, kết quả kinh doanh và nghĩa vụ thuế. Những sai sót ban đầu tưởng nhỏ nhưng có thể gây hệ quả lớn, việc khắc phục sau đó cũng tốn kém hơn so với thực hiện đúng ngay từ đầu.

Trong khi đó, nhiều khách hàng sử dụng dịch vụ kế toán là hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, có thế mạnh về sản xuất, kinh doanh nhưng còn hạn chế kiến thức kế toán, tài chính nên khó đánh giá chất lượng dịch vụ.

Vì vậy, đại biểu nhấn mạnh, mục tiêu của việc sửa đổi Luật không chỉ là mở rộng đối tượng cung cấp dịch vụ, mà còn phải tạo nền tảng để doanh nghiệp phát triển chuẩn mực, bền vững. Với quan điểm đó, đại biểu đề nghị, cần bảo đảm chất lượng dịch vụ ngay từ nghiệp vụ ban đầu và hợp đồng dịch vụ.

Đại biểu đồng tình với quy định phân tầng tiêu chuẩn, đồng thời đề nghị Chính phủ làm rõ các yêu cầu thực hành tối thiểu và văn bản hướng dẫn, nhất là việc kiểm tra tính đầy đủ của tài liệu, thông báo chênh lệch, lưu dấu vết xử lý và bảo đảm số liệu bàn giao khi cung cấp dịch vụ cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp và hộ kinh doanh.

Đối với hợp đồng dịch vụ kế toán, cần quy định rõ các nội dung tối thiểu như phạm vi công việc bao gồm và không bao gồm những gì; ai trực tiếp thực hiện, ai chịu trách nhiệm chuyên môn; khách hàng phải cung cấp, xác nhận những thông tin nào khi bàn giao hồ sơ, dữ liệu. Bên cung cấp dịch vụ cũng cần có trách nhiệm giải thích các số liệu chủ yếu, những chênh lệch và công việc còn tồn đọng.

Đại biểu Vũ Hồng Quân cũng đề nghị phân định rõ trách nhiệm của hai bên. Bên cung cấp dịch vụ phải cảnh báo những thiếu sót phát hiện được; bên thuê dịch vụ có trách nhiệm cung cấp thông tin trung thực.

Đồng thời, cần làm rõ quyền độc lập về chuyên môn, quyền bảo lưu ý kiến bằng văn bản, quyền báo cáo khi phát hiện vi phạm, cũng như quyền từ chối, chấm dứt hợp đồng và nghĩa vụ bàn giao khi khách hàng yêu cầu thực hiện công việc trái pháp luật.

Về chế tài, đại biểu đề nghị quy định rõ trách nhiệm kiểm tra của bên thuê dịch vụ khi lựa chọn người cung cấp dịch vụ kế toán; bảo đảm không xử lý những trường hợp đã thực hiện việc kiểm tra hợp lý, ngay tình, đồng thời xử lý nghiêm hành vi biết rõ nhưng vẫn thuê hoặc thông đồng làm sai lệch số liệu.

Chú trọng khâu thanh tra, hậu kiểm

Đối với công tác hậu kiểm, đại biểu Vũ Hồng Quân cho rằng, việc kiểm tra kế toán tại doanh nghiệp thuê dịch vụ là cần thiết nhưng không thể thay thế giám sát chất lượng tại chính bên cung cấp dịch vụ. Do đó, cần bảo đảm khả năng truy xuất người lập và người chịu trách nhiệm chuyên môn thông qua hồ sơ, dữ liệu điện tử mà không phát sinh thêm thủ tục; sử dụng dữ liệu sẵn có của cơ quan thuế để lựa chọn đối tượng kiểm tra theo rủi ro thay vì tiêu chí doanh thu như dự thảo Thông tư; đồng thời làm rõ cơ chế phối hợp giữa Bộ Tài chính, UBND cấp tỉnh, cơ quan tài chính và cơ quan thuế để tránh kiểm tra trùng lặp.

Đại biểu Vũ Hồng Quân - Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai phát biểu. Ảnh : VPQH

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung quy định về trường hợp doanh nghiệp siêu nhỏ không có vốn nhà nước được bố trí người quản lý, người điều hành kiêm làm kế toán trong những trường hợp nhất định. Theo đại biểu, việc ghi nhận trực tiếp trong Luật quyền đã được quy định tại nghị định sẽ giúp doanh nghiệp dễ thực hiện, cơ quan quản lý áp dụng thống nhất, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu về chuyên môn và trách nhiệm của người làm kế toán.

Cùng quan tâm vấn đề này, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) đồng tình với quy định bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động hành nghề kế toán. Theo đại biểu, đây là nội dung rất quan trọng nhằm ngăn ngừa tình trạng người làm kế toán bị gây áp lực, bị chỉ đạo dẫn đến không bảo đảm tính độc lập trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, từ đó phát sinh sai sót, vi phạm, thậm chí có trường hợp bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Liên quan đến việc bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán, đại biểu Phạm Văn Hòa nhấn mạnh yêu cầu tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước. Theo đại biểu, dù bỏ ngành nghề kinh doanh có điều kiện, hoạt động kế toán vẫn có vai trò quan trọng trong các tổ chức, doanh nghiệp nhà nước và tư nhân. Do đó, công tác thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm đối với cá nhân và tổ chức cung cấp dịch vụ kế toán cần được chú trọng.

Đại biểu đề nghị người hành nghề và tổ chức cung cấp dịch vụ kế toán thực hiện việc đăng ký hoặc thông báo về tiêu chuẩn, điều kiện chuyên môn với cơ quan quản lý nhà nước để phục vụ công tác hậu kiểm, bảo đảm người cung cấp dịch vụ có đủ năng lực, tiêu chuẩn cần thiết.

Tiếp thu ý kiến của các đại biểu, phát biểu tại Phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu, quy định rất rõ quyền và nghĩa vụ của những người hành nghề, cung cấp dịch vụ kế toán cũng như kế toán thuê cho các tổ chức và cá nhân có liên quan.

Đồng thời, Cơ quan soạn thảo sẽ rà soát lại các điều kiện, hành vi bị cấm và hành vi có xung đột lợi ích, bảo đảm Dự án Luật khi được thông qua có tính khả thi, chất lượng dịch vụ tốt nhất cho khách hàng và đáp ứng yêu cầu quản lý.