'Pháo đài hạt nhân' Iran lọt vào tầm ngắm của ông Trump

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 13/7 tuyên bố núi Pickaxe có thể trở thành mục tiêu của một đòn tấn công mạnh nhằm vào chương trình hạt nhân Iran.

Ông cảnh báo Mỹ sẽ phá hủy địa điểm này và cho biết Washington đang theo dõi chặt chẽ mọi hoạt động hạt nhân của Tehran để tiến hành không kích nếu phát hiện dấu hiệu đáng ngờ.

Phát biểu được đưa ra khi giao tranh Mỹ - Iran tiếp tục leo thang sau khi lệnh ngừng bắn từ giữa tháng 6 đổ vỡ.

Rạng sáng 17/7, quân đội Mỹ đã tấn công sân bay, ga đường sắt và hai cây cầu ở miền nam Iran, trong bối cảnh trước đó Washington tránh nhắm vào hạ tầng của nước này.

Trong chiến dịch không kích hồi tháng 6/2025, nhiều cơ sở hạt nhân quan trọng của Iran như Natanz, Isfahan và Fordow hứng các đợt oanh tạc dữ dội từ Mỹ và Israel.

Tuy nhiên, Pickaxe vẫn nguyên vẹn, trở thành một trong những mắt xích quan trọng còn lại của chương trình hạt nhân Iran.

Pickaxe, còn gọi là Kuh-e Kolang Gaz La, nằm trên dãy núi Zagros ở độ cao 1.600 mét so với mực nước biển, cách Tehran 220 km về phía nam và cách tổ hợp hạt nhân Natanz 2 km.

Theo Viện Khoa học và An ninh Quốc tế (ISIS), Iran bắt đầu xây dựng cơ sở này từ mùa thu năm 2020 sau vụ nổ tại Natanz mà Tehran cho là hành động phá hoại.

Khi đó, ông Ali Akbar Salehi, người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Iran, cho biết mục tiêu là xây dựng một khu sản xuất máy ly tâm thế hệ mới hiện đại hơn trong lòng núi gần Natanz.

Phương Tây nghi ngờ Pickaxe là địa điểm dự phòng phục vụ các hoạt động hạt nhân nhạy cảm, thậm chí có thể là cơ sở làm giàu uranium bí mật.

Iran bác bỏ các cáo buộc và khẳng định chương trình hạt nhân chỉ nhằm mục đích hòa bình, song không giải thích việc làm giàu uranium tới mức 60%, tiến sát ngưỡng 90% dùng cho vũ khí hạt nhân.

Không giống nhiều cơ sở khác, Pickaxe được thiết kế để chống chịu các cuộc không kích cường độ cao. Theo phân tích ảnh vệ tinh của ISIS, cơ sở có hai cặp cửa hầm ở phía đông và phía tây dẫn vào khu phức hợp nằm sâu ít nhất 100 mét trong lòng núi.

Một số chuyên gia phương Tây nhận định công trình có thể nằm sâu tới 600 mét nhờ địa chất đá granite có khả năng chịu nén và phân tán xung lực tốt hơn nhiều so với đá vôi.

Sau các cuộc không kích hồi tháng 6/2025, ảnh vệ tinh cho thấy Iran tiếp tục gia cố các cửa hầm tại Pickaxe.

Chuyên gia Sam Lair thuộc Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại nhận định việc tăng cường bảo vệ lối vào sẽ khiến các loại bom xuyên boong-ke khó phát huy hiệu quả hơn.

Trong khi đó, ông Mehdi Mohammadi, cố vấn Chủ tịch Quốc hội Iran, khẳng định Mỹ không đủ khả năng phá hủy Pickaxe và gọi đây là "cơ sở hạt nhân kiên cố nhất thế giới". Ông cảnh báo bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào địa điểm này sẽ kéo theo phản ứng quyết liệt từ Tehran.

Chuyên gia Benjamin Ashraf cho rằng nếu Pickaxe chỉ bị hư hại một phần, việc theo dõi chương trình hạt nhân Iran sẽ càng khó khăn hơn.

Theo ông, ngay cả khi cơ sở bị tấn công, uranium đã làm giàu vẫn có thể còn nguyên, nhiều hạ tầng có khả năng được khôi phục và Iran tiếp tục xây dựng các cơ sở nằm sâu hơn dưới lòng đất.