Phát hiện bố mẹ mang căn nhà 444m2 ở TPHCM cấn nợ ngân hàng, hai con khởi kiện

Từ khoản vay 48 tỷ đến thương vụ mua bán nhà gần 100 tỷ đồng

Theo trình bày của ông H. (ngụ TPHCM), bố mẹ ông sở hữu một căn nhà rộng 444m2 tại TPHCM. Sau khi ly hôn vào năm 2001, hai người thống nhất chia tài sản này thành bốn phần - trong đó ông H. và chị gái là bà S., mỗi người được một phần.

Tuy nhiên, vào các năm 2008 và 2009, bố mẹ ông H. đã thế chấp căn nhà trên cho ngân hàng để vay gần 48 tỷ đồng.

Do không có khả năng trả nợ, năm 2010, bố mẹ ông H. chuyển nhượng căn nhà cho ngân hàng để cấn trừ khoản nợ hơn 55,8 tỷ đồng. Sau khi hai ngân hàng sáp nhập, quyền sở hữu tài sản được chuyển sang ngân hàng mới. Đến cuối năm 2017, căn nhà tiếp tục được bán cho ông Ch. với giá khoảng 97 tỷ đồng.

Cho rằng mình là đồng sở hữu hợp pháp nhưng không hề biết việc thế chấp và chuyển nhượng tài sản, ông H. và chị gái đã khởi kiện yêu cầu hủy các hợp đồng mua bán, đồng thời đề nghị hủy việc đăng ký sang tên cho ngân hàng và người mua sau đó.

Vụ tranh chấp xoay quanh các giao dịch thế chấp, chuyển nhượng liên quan đến một căn nhà tại TPHCM. Ảnh: Nguyễn Huế

Bố mẹ ông H. cũng đứng về phía các con, cho rằng ngân hàng và cơ quan công chứng đã bỏ qua nội dung phân chia tài sản được ghi nhận trong quyết định ly hôn năm 2001.

Trong khi đó, phía ngân hàng khẳng định việc xử lý tài sản bảo đảm được thực hiện đúng quy định pháp luật và cho rằng ông H. và chị gái không có quyền khởi kiện vì giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà đất vẫn đứng tên bố mẹ họ.

Theo đại diện ngân hàng, giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất vẫn đứng tên ông Tr. và bà Q. Mặc dù sau khi ly hôn hai người có thỏa thuận phân chia tài sản, nhưng việc phân chia này chưa được thực hiện trên thực tế và chưa được đăng ký theo quy định. Do đó, ông H. và bà S. chưa phải là chủ sở hữu hợp pháp của bất động sản nên không có quyền khởi kiện.

Ngân hàng đồng thời yêu cầu được nhận bàn giao căn nhà và đòi bồi thường gần 17 tỷ đồng tiền thu được từ việc cho thuê tài sản.

Người mua nhà là ông Ch. cũng phản đối yêu cầu khởi kiện, cho rằng mình là bên thứ ba ngay tình, đã thanh toán đầy đủ tiền mua nhà và còn bị thiệt hại do các biện pháp ngăn chặn của tòa án khiến ông không thể tiếp tục chuyển nhượng tài sản cho người khác.

Tranh cãi quanh giao dịch cấn nợ hơn 55 tỷ đồng

Tại phiên tòa sơ thẩm, TAND TPHCM đã chấp nhận một phần yêu cầu của ông H. và chị gái, tuyên vô hiệu hợp đồng chuyển nhượng giữa bố mẹ hai người với ngân hàng vào năm 2010; hủy việc cập nhật sang tên cho ngân hàng mới vào năm 2017 và hủy hợp đồng mua bán giữa ngân hàng mới với ông Ch.

Đồng thời, tòa sơ thẩm bác toàn bộ yêu cầu phản tố của ngân hàng và các yêu cầu độc lập của ông Ch., xác định các thành viên trong gia đình ông H. được quyền thực hiện thủ tục xác lập lại quyền sở hữu đối với căn nhà đang tranh chấp.

Không đồng ý với phán quyết trên, cả ngân hàng và ông Ch. đều kháng cáo.

Đại diện ngân hàng cho rằng việc bố mẹ ông H. tự nguyện thế chấp rồi chuyển nhượng căn nhà để cấn trừ khoản nợ là phù hợp với quy định pháp luật, đồng thời tòa sơ thẩm đã giải quyết vượt quá phạm vi yêu cầu khởi kiện khi tuyên các hợp đồng vô hiệu. Trong khi đó, ông Ch. cũng khẳng định mình là bên mua ngay tình, đã thanh toán phần lớn giá trị tài sản và bị thiệt hại do tranh chấp kéo dài.

Ông H. và chị gái tiếp tục nhấn mạnh căn nhà là tài sản chung của các thành viên trong gia đình và việc phân chia đã được ghi nhận trong quyết định ly hôn của bố mẹ, nên việc thế chấp và chuyển nhượng mà không có sự đồng ý của hai người là trái luật.

Tại phiên tòa phúc thẩm, Hội đồng xét xử nhận định hợp đồng thế chấp năm 2009 là hợp pháp, nhưng hợp đồng chuyển nhượng năm 2010 giữa bố mẹ ông H. và ngân hàng có dấu hiệu giả tạo, được lập nhằm xử lý khoản nợ tín dụng giữa các bên.

Tuy nhiên, tòa sơ thẩm chưa giải quyết đầy đủ quan hệ tín dụng phát sinh và chưa làm rõ quyền sở hữu đối với nhiều tài sản được xây dựng trên đất, khiến quyền lợi của các bên liên quan chưa được bảo đảm đầy đủ.

Vì vậy, Tòa phúc thẩm chấp nhận một phần kháng cáo của ngân hàng và ông Ch., tuyên hủy toàn bộ bản án sơ thẩm và giao hồ sơ cho TAND TPHCM giải quyết lại.

(Tham khảo Bản án số 315/2021/DS-PT ngày 27/5/2021 của TAND Cấp cao tại TPHCM)