Phát hiện gene 'công tắc tổng' giúp duy trì cân bằng cơ thể
Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, các nhà khoa học Israel vừa phát hiện một gene đóng vai trò như “công tắc tổng” trong não, đồng thời điều phối phản ứng với căng thẳng và quá trình chuyển hóa của cơ thể, mở ra hướng nghiên cứu mới về mối liên hệ giữa sức khỏe tâm thần và các rối loạn chuyển hóa.
Nghiên cứu do Viện Khoa học Weizmann thực hiện và công bố trên tạp chí Endocrinology tập trung vào gene Orthopedia (Otp). Trước đây, Otp chủ yếu được biết đến với vai trò quan trọng trong quá trình hình thành và kết nối não bộ trước khi sinh. Nghiên cứu mới cho thấy gene này tiếp tục hoạt động khi trưởng thành, tham gia điều hòa các hệ thống hormone kiểm soát căng thẳng (stress), chuyển hóa và hành vi.
Để xác định vai trò của Otp ở não trưởng thành, các nhà khoa học sử dụng chuột thí nghiệm và phát triển công cụ cho phép vô hiệu hóa gene này trong một số nhóm tế bào thuộc vùng dưới đồi của não mà không ảnh hưởng đến quá trình phát triển não bộ. Đây là khu vực có vai trò điều hòa nhiều chức năng thiết yếu như cảm giác đói, giấc ngủ, sinh sản, thân nhiệt và phản ứng với stress.
Kết quả cho thấy khi Otp bị vô hiệu hóa, hệ thống phản ứng với stress của chuột hoạt động quá mức, làm tăng hormone corticosterone và xuất hiện những biểu hiện giống trầm cảm, đồng thời giảm khả năng thích ứng với tình huống căng thẳng. Quá trình chuyển hóa cũng bị xáo trộn khi hormone tuyến giáp giảm, thân nhiệt hạ và cholesterol tăng.
Đáng chú ý, những con chuột này vẫn ăn và có trọng lượng gần tương đương nhóm đối chứng nhưng tích tụ nhiều mỡ hơn và phản ứng kém hơn với tín hiệu đói. Theo nhóm nghiên cứu, điều này cho thấy Otp không chỉ điều khiển một cơ chế riêng lẻ mà đóng vai trò trung tâm giúp duy trì cân bằng giữa nhiều mạng lưới thần kinh và hormone.
Các nhà khoa học nhận định phát hiện này giúp lý giải sâu hơn mối liên hệ giữa trạng thái tâm lý và chuyển hóa. Ở người, một số biểu hiện trầm cảm hoặc lo âu có thể xuất hiện đồng thời với mức hormone tuyến giáp thấp, từ đó tác động đến cholesterol, đường huyết và chuyển hóa toàn cơ thể.
Theo nhóm nghiên cứu, việc hiểu rõ hơn mạng lưới do Otp điều khiển trong tương lai có thể giúp phát triển những phương pháp can thiệp chính xác hơn đối với rối loạn stress và chuyển hóa, bằng cách điều chỉnh từng nhánh của hệ thống thay vì tác động lên toàn bộ cơ chế.
