Phát hiện kỳ thú đầu năm mới: Bằng chứng lâu đời nhất về quá trình tiến hóa loài người tại châu Á đã được tìm thấy

Việc xác định niên đại mới cho các hộp sọ Homo erectus được tìm thấy ở miền Trung Trung Quốc cung cấp những hiểu biết mới về cách thức và thời điểm những người họ hàng cổ đại của loài người đến Đông Á.

Ba hộp sọ Homo erectus được khai quật này ở Trung Quốc có niên đại gần 1,8 triệu năm, tức là lâu đời hơn khoảng 600.000 năm so với ước tính ban đầu, theo một nghiên cứu mới.

Việc phục dựng hai hóa thạch Homo erectus nguyên bản từ Yunxian (các hóa thạch hộp sọ người cổ đại quan trọng, khoảng 1 triệu năm tuổi, được phát hiện tại Vân Dương, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc. Chúng đại diện cho nhánh sơ khai của người cổ, có liên hệ gần gũi với "Người Rồng" (Homo longi) hoặc người Denisovan, giúp làm sáng tỏ quá trình tiến hóa loài người tại châu Á), được phát hiện vào năm 1989 và 1990. Hiện tại, vẫn chưa có bản phục dựng hộp sọ thứ ba từ Yunxian.

Phát hiện này đã biến những hộp sọ Vân Hưng từ tỉnh Hồ Bắc trở thành bằng chứng lâu đời nhất về những người họ hàng đầu tiên của loài người, được gọi là hominin, ở Đông Á, theo nghiên cứu được công bố hôm thứ Tư (18/2) trên tạp chí Science Advances.

Đồng tác giả nghiên cứu Christopher Bae, giáo sư nhân chủng học tại ĐH Hawaii ở Manoa cho biết, ông cảm thấy "hoàn toàn ngạc nhiên" khi lần đầu tiên nhìn thấy kết quả phân tích. Niên đại cổ xưa hơn này có thể buộc các chuyên gia phải xem xét lại thời điểm Homo erectus xuất hiện lần đầu tiên, được cho là đã xảy ra khoảng 2 triệu năm trước ở châu Phi: “Điều này có nghĩa là chúng ta cần xem xét đẩy lùi niên đại xuất hiện của Homo erectus về khoảng 2,6 triệu năm trước".

Homo erectus từ lâu đã được coi là loài người đầu tiên rời khỏi châu Phi, với các hóa thạch có niên đại từ 1,78 triệu đến 1,85 triệu năm tuổi được tìm thấy tại địa điểm Dmanisi ở Georgia là bằng chứng sớm nhất về sự hiện diện của con người ở châu Á. Tuy nhiên, các công cụ bằng đá được phát hiện tại hai địa điểm ở Trung Quốc có niên đại lần lượt là 2,1 triệu và 2,43 triệu năm trước đã làm phức tạp thêm bức tranh này, vì chúng có niên đại trước lý thuyết của các chuyên gia về thời điểm Homo erectus xuất hiện.

Niên đại chính xác của ba hộp sọ Vân Hưng, được tìm thấy từ năm 1989 đến năm 2022, từ lâu đã được tranh luận, nhưng trước đây chúng được cho là khoảng 1 triệu năm tuổi dựa trên tuổi của răng động vật được tìm thấy gần đó, mặc dù một nghiên cứu đã xác định niên đại của chúng vào khoảng 1,1 triệu năm trước bằng phương pháp cộng hưởng spin điện tử và phương pháp định tuổi bằng chuỗi urani. Vì vậy, khi có cơ hội thử nghiệm một kỹ thuật xác định niên đại mới tại địa điểm này, Bae và các đồng nghiệp nghĩ rằng đây là cơ hội tốt để xem xét lại cuộc tranh luận.

Nhóm của họ đã sử dụng kỹ thuật xác định niên đại bằng phương pháp chôn vùi hạt nhân phóng xạ vũ trụ để xác định tuổi của thạch anh được tìm thấy trong các lớp trầm tích nơi tìm thấy các hộp sọ. Kỹ thuật xác định niên đại này đo chu kỳ bán rã của hai biến thể hóa học Nhôm-26 và Beryllium-10 để xác định thời gian đã trôi qua kể từ khi thạch anh tiếp xúc với tia vũ trụ.

Địa điểm khai quật Homo erectus ở Vân Hưng, Trung Quốc.

Phương pháp xác định niên đại này cho thấy hóa thạch người tiền sử có niên đại khoảng 1,77 triệu năm, tức là lâu hơn khoảng 600.000 năm so với niên đại lâu đời nhất được đề xuất trước đây cho địa điểm này, ông Bae cho biết.

Vì niên đại mới này trẻ hơn so với các công cụ đá được phát hiện ở những nơi khác tại Trung Quốc, nên vẫn còn một khoảng cách thời gian lớn khoảng 600.000 năm giữa bằng chứng hóa thạch sớm nhất và bằng chứng công cụ sớm nhất, ông nói thêm.

Nhưng vì niên đại này gần với niên đại của hóa thạch Dmanisi ở Georgia, kết quả cho thấy H. erectus đã di chuyển khắp châu Á tương đối nhanh chóng, ông Bae nói. Tuy nhiên, kích thước và hình dạng của hộp sọ Yunxian cho thấy những người tiền sử này có bộ não lớn hơn so với những người được tìm thấy ở Dmanisi, mặc dù có niên đại tương đối giống nhau. "Điều này chỉ ra sự khác biệt quan trọng ở những người tiền sử sơ khai bên ngoài châu Phi," Karen Baab, giáo sư giải phẫu học tại Đại học Midwestern ở Illinois, người không tham gia vào nghiên cứu mới này chia sẻ trên Live Science.

Chris Stringer, một nhà cổ nhân học tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ở London, người không tham gia vào nghiên cứu mới này cho biết, nếu niên đại mới của các hóa thạch Vân Hưng là chính xác, thì điều đó cũng có thể đòi hỏi các chuyên gia phải xem xét lại nguồn gốc của tổ tiên loài người chúng ta, Homo sapiens.