Phát hiện sớm, điều trị hiệu quả bệnh mạn tính

Trẻ hóa người bị bệnh mạn tính

Khoa Thăm dò, phục hồi chức năng hô hấp (Bệnh viện Phổi Bắc Ninh số 1) hiện có hơn 70 bệnh nhân hen phế quản và gần 300 bệnh nhân mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đang được quản lý, điều trị ngoại trú, tăng khoảng 30% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, bên cạnh những bệnh nhân cao tuổi, có tiền sử mắc bệnh kéo dài, những tháng đầu năm nay, Khoa còn tiếp nhận các trường hợp mắc bệnh khi tuổi đời còn trẻ.

Bác sĩ Trạm Y tế Nhân Thắng (phường Nhân Thắng) kiểm tra huyết áp, hoàn thiện thủ tục cấp thuốc điều trị ngoại trú cho người bệnh.

Tháng 7/2026, anh Hoàng Văn H (sinh năm 2005), trú tại phường Bắc Giang xuất hiện các triệu chứng khó thở, ho khạc đờm, tức ngực, nhất là khi thời tiết thay đổi nên đến Bệnh viện Phổi Bắc Ninh số 1 thăm khám. Qua chụp X-quang và đo chức năng hô hấp, các bác sĩ xác định anh H mắc hen phế quản. Trước đó, chị Nguyễn Ngọc H (sinh năm 1990), cùng trú tại phường Bắc Giang cũng được các bác sĩ chẩn đoán mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính sau một thời gian xuất hiện tình trạng khó thở, ho khạc đờm, tức ngực. “Lúc đầu tôi thấy khó thở nhẹ song mức độ tăng dần kèm theo mệt mỏi, da xanh. Qua đo chức năng hô hấp, bác sĩ xác định tôi bị rối loạn thông khí hỗn hợp mức độ nặng, chỉ định lập sổ theo dõi, điều trị ngoại trú bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính”, chị H nói.

Không chỉ tại Bệnh viện Phổi Bắc Ninh số 1, ở một số cơ sở y tế khác cũng ghi nhận sự biến động về số lượt khám, điều trị nhóm bệnh mạn tính. Tại Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 2, trong 9 tháng năm 2026, số bệnh nhân điều trị đái tháo đường tăng 2,4%, bệnh nhân điều trị hen phế quản tăng 10,1% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, tỷ lệ bệnh nhân trẻ, dưới 30 tuổi nhập viện điều trị có xu hướng tăng.

Tại Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 1, các bệnh mạn tính như: Tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận mạn tính, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản, viêm gan virus B… cũng có xu hướng tăng. Đáng chú ý, thực tế điều trị tại bệnh viện ghi nhận những trường hợp mắc bệnh nghiêm trọng khi tuổi đời còn trẻ. Mới đây, bệnh nhân Trần Thị H (24 tuổi), trú tại xã Tân Yên phải nhập viện điều trị cơn tăng huyết áp, bệnh thận mạn tính giai đoạn 3. Tương tự, bệnh nhân Nguyễn Phạm Anh T (19 tuổi), trú tại phường Tân Tiến cũng vừa trải qua đợt điều trị đái tháo đường type 1, có giai đoạn biến chứng nhiễm toan ceton (máu bị nhiễm acid nặng do biến chứng của bệnh đái tháo đường).

Bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Thị Vang, Trưởng Phòng Kế hoạch tổng hợp kiêm Trưởng Khoa Khám bệnh (Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 1) cho biết: “Các bệnh mạn tính đều là bệnh đòi hỏi theo dõi định kỳ, tuân thủ điều trị và phối hợp nhiều biện pháp kiểm soát. Nếu phát hiện muộn hoặc điều trị chưa hiệu quả, người bệnh có thể đối mặt với các biến chứng như: Đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy thận hoặc suy hô hấp”.

Chủ động phòng bệnh, nâng hiệu quả điều trị

Theo thống kê, 9 tháng năm 2026, số trường hợp phát hiện mới ở một số nhóm bệnh không lây nhiễm tăng so với cùng kỳ năm trước. Cụ thể, toàn thành phố ghi nhận hơn 9 nghìn trường hợp mắc tăng huyết áp mới, tăng hơn 4,3 nghìn trường hợp so với cùng kỳ năm 2025; số trường hợp mắc đái tháo đường mới hơn 2,6 nghìn, tăng hơn 1 nghìn trường hợp.

Bệnh nhân suy thận mạn tính điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Lục Nam.

Đối với nhóm bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và hen phế quản, có 455 trường hợp được phát hiện mới trong 9 tháng; qua đó, nâng tổng số người mắc toàn thành phố lên hơn 12,4 nghìn người, trong đó có gần 10,4 nghìn người được quản lý, điều trị. Bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Văn Thành, Phó Giám đốc Bệnh viện Phổi Bắc Ninh số 1 cho biết: “Bệnh không lây nhiễm thường liên quan đến nhiều yếu tố đan xen. Với bệnh hô hấp mạn tính, hút thuốc lá, khói bụi và các tác nhân gây kích ứng đường thở là những yếu tố nguy cơ quan trọng”.

9 tháng năm 2026, toàn thành phố ghi nhận hơn 9 nghìn trường hợp mắc bệnh tăng huyết áp mới, hơn 2,6 nghìn người mắc bệnh đái tháo đường mới. Đối với nhóm bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và hen phế quản, có 455 trường hợp được phát hiện mới trong 9 tháng; qua đó nâng tổng số người mắc toàn thành phố lên hơn 12,4 nghìn người, trong đó có gần 10,4 nghìn người được quản lý, điều trị.

Thực tế, nhiều bệnh mạn tính tiến triển âm thầm, ít biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc bệnh thận mạn có thể chưa nhận thấy dấu hiệu bất thường, chỉ phát hiện khi khám sức khỏe hoặc khi bệnh đã gây biến chứng. Bên cạnh các yếu tố nguy cơ, việc tự ý ngừng thuốc, không tái khám đúng hẹn cũng có thể làm giảm hiệu quả kiểm soát bệnh. Để quản lý, điều trị, cùng với các bệnh viện chuyên khoa, đa khoa trong và ngoài công lập, hiện 92/99 trạm y tế trên địa bàn thành phố triển khai quản lý, điều trị tăng huyết áp; 42 trạm y tế triển khai quản lý, điều trị đái tháo đường và 4 trạm y tế quản lý, điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Cùng với phát hiện và lập hồ sơ quản lý, các cơ sở y tế chú trọng chất lượng điều trị, theo dõi định kỳ, đánh giá kết quả kiểm soát bệnh, tư vấn dinh dưỡng và vận động phù hợp.

Thạc sĩ, bác sĩ Trần Văn Sơn, Trưởng Khoa Quản lý bệnh không lây nhiễm và các bệnh liên quan (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố) khuyến cáo: “Người dân cần chủ động phòng bệnh bằng những thay đổi trong sinh hoạt hằng ngày, bảo đảm ăn uống cân đối, tăng rau xanh và thực phẩm giàu chất xơ; hạn chế muối, đồ uống có đường, thực phẩm chế biến sẵn; không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia và duy trì vận động thể lực phù hợp. Với người đã được chẩn đoán mắc bệnh mạn tính cần tuân thủ đơn thuốc, tái khám đúng hẹn và không tự ý thay đổi phương pháp điều trị”.